Starożytni Egipcjanie - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy starożytnego narodu na ziemiech egipskich. Zapoznaj się również z: Egipcjanie.

Język

Osobny artykuł: język egipski.

Mieszkańcy Egiptu porozumiewali się w różnych okresach, różnymi językami.

archaiczny język egipski † - okres wczesnodynastyczny

język staroegipski † - 3180-2240 p.n.e.

język średnioegipski (zw.klasycznym) † - 2240-1990 p.n.e./394 n.e.

język nowoegipski † - 1573-715 p.n.e.

Język demotyczny † - XXVI dynastii-450

Język koptyjski - od czasów rzymskich (obecnie tylko język liturgiczny)

Religia

Religia starożytna

Osobne artykuły: Religia starożytnego Egiptu i Bogowie starożytnego Egiptu.

Starożytni Egipcjanie wierzyli w wielu bogów(politeizm). Bardzo ważne w ich religii było życie po śmierci. Zgodnie z ich systemem wierzeń by móc żyć wiecznie potrzebne jest dobrze zachowane ciało. Dlatego mumifikowali ciała zmarłych. Najważniejsza była mumifikacja króla i członków jego rodziny, ponieważ faraon i jego rodzina byli uznawani za ziemskie wcielenie bóstw.

Politeizm (z gr. πολύς polys - "liczny" + θεός theos - "bóg"; wielobóstwo) - wiara w istnienie wielu bogów (np. przedchrześcijańska religia Słowian, religia starożytnej Grecji, starożytnego Egiptu, wierzenia Azteków, szinto, neopogaństwo). Według islamu, politeizm (szirk) jest ciężkim grzechem; w podobnym tonie wypowiada się również Biblia.

Islam (arab. الإسلام ; al-islām) – religia monoteistyczna, druga na świecie pod względem liczby wyznawców po chrześcijaństwie Świętą księgą islamu jest Koran, a zawarte w nim objawienie ma stanowić ostateczne i niezmienne przesłanie Boga do ludzi.

Na pewien czas w Egipcie religią państwową był monoteizm. Faraon Echnaton z XVIII dynastii, zwany heretykiem zakazał kultu wielu bogów i wprowadził jednego - Atona. Po jego śmierci, za panowania jego syna Tutanchamona przywrócono władzę bóstwom Egiptu. Całkowicie kult Atona zanikł po śmierci Tutanchamona.

Egipt (arab. مصر Miṣr; dialekt egipski: Máṣr (/masˤɾ/); łac. Aegyptus, gr. Αίγυπτος Aígyptos), nazwa oficjalna Arabska Republika Egiptu (arab. جمهوريّة مصر العربيّة Dżumhurijjat Misr Al-Arabijja) – państwo położone w północno-wschodniej Afryce z półwyspem Synaj w zachodniej Azji. Egipt otoczony jest przez Morze Śródziemne na północy i Morze Czerwone na wschodzie; graniczy z Izraelem i Strefą Gazy na północnym wschodzie, Sudanem na południu i Libią na zachodzie.

Mitologia egipska – mitologia panująca w Egipcie aż do nadejścia chrześcijaństwa i islamu. Rozwijana przez ponad trzy tysiąclecia istnienia kultury staroegipskiej.

Chrześcijaństwo i islam

W okresie bizantyjskim kulty egipskie zastąpione całkowicie przez chrześcijaństwo, które było religią państwową cesarstwa. W 392 cesarz Teodozjusz I Wielki nakazał zamknąć na zawsze wszystkie pogańskie (w tym egipskie) świątynie. Był to poważny cios dla kultury starożytnej Egiptu (który był jedną z prowincji cesarstwa), ponieważ świątynie egipskie służyły nie tylko do oddawania czci bóstwom, lecz były również szkołami i bibliotekami. Koptowie (Egipcjanie od ok.30 r. p.n.e.) przechodzili stopniowo na chrześcijaństwo i utworzyli egipski kościół chrześcijański - Kościół koptyjski. Nowy kościół pozostał w stosunkach z papiestwem i Bizancjum. Po Soborze chalcedońskim (451) doszło do rozłamu na prawowiernych i melchitów, czyli katolików.

Papież (Ojciec Święty) (łac. papa, -ae m, wł. papa, gr. pappas, forma funkcjonująca w języku polskim pochodzi od czeskiego papež) – biskup Rzymu, głowa Kościoła rzymskokatolickiego, katolickich Kościołów wschodnich, Stolicy Apostolskiej oraz państwa Watykan. Obecnym papieżem jest Benedykt XVI.

Syria (arab. سوريا / سورية, transk. Sūriyya, nazwa oficjalna: Syryjska Republika Arabska الجمهورية العربية السورية Al-Dżumhurijja al-Arabijja as-Surijja) – arabskie państwo na Bliskim Wschodzie, graniczące z Turcją (822 km), Irakiem (605 km), Jordanią (375 km), Libanem (375 km) i Izraelem (76 km).

Po schizmie wschodniej kościół ten pozostał pod wpływem Konstantynopola i zerwał związki z Rzymem. Jego przywódcą jest do dziś Koptyjski patriarcha Aleksandrii.

W VII wieku Arabowie, którzy wcześniej podbili Syrię (prowincję Bizancjum), zaatakowali i podbili Egipt, Cyrenajkę i Trypolitanię. Przybywający tu z Biskiego Wschodu przynieśli tu nową monoteistyczną religię - Islam. Chrześcijańscy Egipcjanie (Koptowie) podlegali islamizacji, czego efektem jest to, że dziś większość mieszkańców Egiptu to muzułmanie. Mimo to do dziś istnieją dwa kościoły koptyjskie:
- Koptyjski Kościół Ortodoksyjny
- Kościół katolicki obrządku koptyjskiego
Fellahowie (Arabowie zasymilowani z Koptami) w większości wybrali Islam, jednak 20% egipskich Fellahów (zw. Fallahami) jest wyznawcami kościoła koptyjskiego.

Bliski Wschód (arab. الشرق الأوسط, hebr. המזרח התיכון, przestarzałe Lewant) – obszar geograficzny leżący na styku trzech kontynentów: Europy, Azji i Afryki.

Język koptyjski – potomek języka staroegipskiego, ostatnia faza rozwojowa języka egipskiego, należy do rodziny języków afroazjatyckich. Od XIX wieku jest językiem martwym. Do jego zapisu używano pisma alfabetycznego zapożyczonego od Greków. Ponieważ jednak w języku koptyjskim istniały głoski nie istniejące w grece, twórcy alfabetu koptyjskiego zapożyczyli z demotyki siedem znaków (lub sześć w zależności od dialektu), wystylizowali je i przy ich pomocy przekazywali dźwięki. Są to: Ϣ, Ϥ, Ϧ, Ϩ, Ϫ, Ϭ, Ϯ.

Pochodzenie

Obecnie trwają dyskusje na ten temat. Nie wiadomo skąd wzięli się ludzie o takim kolorze skóry w Afryce. Uznaje się, że nie są to: Murzyni, Arabowie, Europejczycy, ani Żydzi.

Asymilacja i potomkowie

Naród ten przestał istnieć po napływie muzułmańskich Arabów do Egiptu. Potomkami starożytnych Egipcjan są Koptowie i Fellahowie (Arabowie zasymilowani z Egipcjanami). Koptowie to Egipcjanie po podboju rzymskim.

Ciekawostka

Na Bałkanach istnieje romska grupa etniczna, tzw. Egipcjanie Bałkańscy. Romskie organizacje na Bałkanach często posiadały przymiotniki "koptyjski" lub "egipski". Określają się również mianem Kopt (Koptowie). Są przeważnie wyznawcami islamu i posługują się językiem albańskim.

Zobacz też