Makieta zamku bydgoskiego, stojąca od 2009 r. przy ul. Grodzkiej. Zamek od swych początków, aż do zniszczenia w 1656 r. podczas potopu szwedzkiego był siedzibą starostów bydgoskich

Starostowie bydgoscy – ziemscy urzędnicy królewscy na ziemi bydgoskiej od XIV wieku do czasu I rozbioru Polski.

Starostwo bydgoskie

Starostwo grodowe bydgoskie ustanowił król Kazimierz Wielki. Siedzibą starosty był zamek do 1656 r., kiedy uległ on ruinie wskutek wojny szwedzkiej, a następnie ratusz miejski.

Struktura władzy starościńskiej w Bydgoszczy ukształtowała się podobnie jak w Wielkopolsce. Starosta był najwyższym urzędnikiem administracyjnym i sądowym. Jego zastępcą był początkowo burgrabia, a później surogator (od 1539 r.) Trzecim zastępcą starosty był pisarz, którego rolą było prowadzenie kancelarii. Z czasem wytworzyła się hierarchia urzędników kancelaryjnych. Zastępcą pisarza był regent, następnie wiceregent, susceptanci oraz woźni.

Starosta bydgoski sprawował w imieniu króla nadzór nad miastem i powierzonym terenem. Miał on obowiązek stać oni na straży interesów panującego. Bronił również interesów gospodarczych swoich poddanych, udzielał pomocy w eksporcie towarów (zwłaszcza drogą wodną do Gdańska). Obok urzędu starosty funkcjonował sąd grodzki. Nie zachowały się księgi grodzkie bydgoskie, ale odnotowano ślady działalności bydgoskiego sądu oraz wzmianki o urzędnikach sądowych.

Obszar starostwa bydgoskiego został ukształtowany w II połowie XIV wieku przez Kazimierza Wielkiego, a następnie w okresie, gdy terytorium bydgoskie stanowiło lenno Królestwa Polskiego:

Okres panowania książąt lenników przyczynił się również do rozbudowy bydgoskich urzędów ziemskich.

Wyodrębnione ostatecznie na przełomie XIV i XV wieku bydgoskie starostwo grodowe obejmowało obszar podobny do dzisiejszego powiatu bydgoskiego: od Koronowa po Solec Kujawski, Barcin i Łabiszyn. W skład starostwa wchodziły trzy miasta królewskie: Bydgoszcz, Fordon i Solec oraz jedno kościelne – Koronowo. Miasta szlacheckie: Łabiszyn i Barcin znajdowały się na granicy starostwa bydgoskiego oraz kcyńskiego i gnieźnieńskiego. Naturalną granicą terytorium starostwa była na wschodzie Wisła, na zachodzie Noteć oraz rynna jezior byszewskich. Północna granica starostwa wytyczona w 1349 r. w rokowaniach Kazimierza Wielkiego z Krzyżakami aż do końca okresu staropolskiego była granicą Kujaw oraz Prus Zakonnych, potem Królewskich. W skład ziem, którymi zarządzał starosta oprócz obszarów dawnej kasztelanii bydgoskiej i wyszogrodzkiej wchodziło również tzw. terytorium tuczeńskie, obecnie w powiecie inowrocławskim.

W 1392 r. król Władysław Jagiełło włączył starostwo bydgoskie na prawach powiatu do nowo kształtowanego województwa inowrocławskiego

Na początku XVII wieku na terenie starostwa zostało wyodrębnione starostwo niegrodowe w Solcu (Kujawskim). Jednak w dalszym ciągu w zakresie spraw policyjnych oraz jurysdykcji Solec podlegał starostwu bydgoskiemu.