Stary Kraków - grodzisko - Polski Serwis Naukowy

Stary Kraków (grodzisko) – grodzisko leży w oddaleniu 1,35 km na zachód od skraju zabudowań wsi Stary Kraków, 1,2 km na zachód od drogi Stary Kraków – Kanin i 0,5 km na południe od rzeki Wieprzy. Jest to obiekt z epoki brązu przyporządkowany do ludności kultury łużyckiej, wtórnie zasiedlony przez Słowian w okresie wczesnego i późnego średniowiecza.

Słowianie – kryterium lingwistyczne, ogół ludności posługującej się językami słowiańskimi, oraz kulturowe, podobne zwyczaje, obrzędy, wierzenia. Najliczniejsza indoeuropejska grupa ludnościowa w Europie, zamieszkująca wschodnią, środkową oraz południową część tego kontynentu, a także północną część Azji.

Wieprza (kaszb. Wieprzô, niem. Wipper) – rzeka Pobrzeża Bałtyckiego, płynie przez Pojezierze Bytowskie, Wysoczyznę Polanowską i Pobrzeże Koszalińskie. Ma długość 111,7 km. Dorzecze Wieprzy obejmuje obszar 2170 km².

Opis grodziska

Jest to grodzisko wyżynne, cyplowe z płaskim majdanem i wałem poprzecznym zamykającym dostęp od strony południowej, usytuowane na wzniesieniu o stromych zboczach, otoczonym z trzech stron podmokłymi łąkami. Do wysokiego wału o stromych stokach przylega od zewnątrz zagłębienie – fosa. W części północnej znajduje się nieznaczna fałda ziemna (wał?) oddzielająca majdan od językowatego, dość stromego zakończenia wzniesienia.

Grodzisko słowiańskie w Słupsku - jest to grodzisko nizinne, zniwelowane w partiach górnych i zabudowane (kościół), pierwotnie zapewne pierścieniowate. W czasie badań stwierdzono istnienie warstw kulturowych oraz materiału archeologicznego. Zabytek datowany jest na IX-XIII w.

Sławsko (grodzisko) - jest to grodzisko nizinne całkowicie już zniwelowane, typu pierścieniowatego, usytuowane wśród podmokłych łąk, pochodzące z X- XII wieku. Grodzisko przypisywane jest Słowianom. Grodzisko jest oddalone 0,5 km w kierunku południowo-wschodnim od miejscowości Sławsko.

Wymiary grodziska

Podstawa grodziska łącznie z fosą – 166 x 208 m, powierzchnia majdanu – 126 x 190 m, wysokość grodziska w stosunku do otaczających łąk – do 15 m, wysokość wału w stosunku do dna fosy – do 5,0 m, wysokość wału w stosunku do powierzchni majdanu – do 5,0 m.

Grodzisko, grodziszcze, horodyszcze – pozostałość po grodzie albo osadzie obronnej w postaci kolistego (w podstawie) lub wielobocznego wzniesienia, zazwyczaj z zachowanymi śladami wałów drewniano-ziemnych. Na terenie dzisiejszej Polski grody budowane były w dwóch okresach: w późnej epoce brązu i wczesnej epoki żelaza (czasy kultury łużyckiej i kultury pomorskiej) oraz w okresie wczesnego średniowiecza (od VII-VIII w. n.e.).

Kultura łużycka – kultura archeologiczna środkowej i młodszej epoki brązu oraz wczesnej epoki żelaza, występująca głównie na ziemiach polskich oraz przyległych do nich obszarów w innych państwach. Należy do kręgu kultur pól popielnicowych, do którego kwalifikuje się między innymi ze względu na formę pochówku ciałopalnego w popielnicach zakopywanych w ziemię. Kultura łużycka nie jest tworem jednolitym, a wręcz przeciwnie, dzieli się na wiele grup różniących się w różnym stopniu inwentarzem, obrządkiem pogrzebowym bądź formami osadnictwa. Występowały w niej zarówno osady otwarte, jak i zamknięte, do których zalicza się osadę w Biskupinie. Natomiast wszystkie grupy kultury łużyckiej charakteryzują się z tym samym modelem gospodarki oraz względnie zbliżonym modelem struktur osadniczych.

Stara droga

Dzisiejsze położenie jest z pewnością inne w stosunku do starego krajobrazu tego miejsca. Następowały zmiany koryta rzek, również Wieprzy, nastąpiło wypiętrzenie lądu po zejściu lodowca... Obronny gród Stary Kraków leżał na brzegu morza, na starej drodze, która łączyła grody kultury łużyckiej.

Średniowiecze – epoka w historii europejskiej, obejmująca okres między starożytnością a renesansem. Granice czasowe średniowiecza nie są ściśle ustalone. Za początek epoki przyjmuje się okres, w którym cesarstwo zachodniorzymskie chyliło się ku upadkowi. Zwolennicy ścisłej datacji – w zależności od szkoły – za dokładne daty początku średniowiecza podają lata 378, 395 bądź 476. Za koniec epoki uważa się upowszechnienie idei humanistycznych i rozpoczęcie epoki renesansu. Najczęściej w tym przypadku wymieniane są daty ok. 1450 roku oraz lata 1453, 1492, a nawet 1517.

Stary Kraków (kaszb. Staré Krôkòwò; niem. Altkrakow) – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie sławieńskim, w gminie Sławno nad Wieprzą.

Literatura

Władysław Łosiński, Jerzy Olczak, Kazimierz Siuchniński, Źródła archeologiczne do studiów nad wczesnośredniowiecznym osadnictwem grodowym na terenie województwa koszalińskiego, tom IV, Poznań 1971.
Jerzy Olczak, W sprawie grodów kultury łużyckiej na Pomorzu, Slavia Antiqua, t. 18, Warszawa 1971.

Zobacz też

Gałęzinowo (grodzisko)

grodzisko słowiańskie w Słupsku

historia Sławna

Sławsko (grodzisko)