Starykoń - Polski Serwis Naukowy

Herb Starykoń w Codex Bergshammar

Starykoń w "Herbarzu Arsenalskim" (Biblioteka Arsenału, Paryż , MS4790 ok. 1425-1466)

Starykoń (Antiquus Caballus, Antiquus Equus, Konie, Stary Koń, Szafraniec, Zaprzaniec) - polski herb szlachecki.

Opis herbu

W polu czerwonym koń srebrny kroczący, z kopytami złotymi i popręgiem czarnym. W klejnocie topór srebrny.

Legenda herbowa

Bartosz Paprocki przytacza legendę, wedle której herb Starykoń miał przybrać rycerz z rodu Toporczyków, po tym jak zaparli się go bracia. O wspólnym pochodzeniu Starychokoni i Toporczyków miał świadczyć identyczny klejnot obu herbów.

Bartłomiej (Bartosz) Paprocki, Bartolomej Paprocký herbu Jastrzębiec (ur. ok. 1543 w Paprockiej Woli, w pobliżu Sierpca, zm. 27 grudnia 1614 we Lwowie) – podczaszy dobrzyński, heraldyk polski i czeski (nazywany ojcem heraldyki polskiej i czeskiej), autor wielu herbarzy, pisarz, historyk, wierszopis i tłumacz, wydał liczne prace heraldyczne, wśród nich słynne „Herby rycerstwa polskiego”. Działał w Czechach i na Morawach na przełomie XVI i XVII wieku. Założył wieś Bartoszowiny w województwie świętokrzyskim.

Tadeusz Gajl (ur. 1940 r. w Wilnie) - artysta grafik, twórca światowej sławy przedstawień historycznych herbów szlachty polskiej. Herby jego autorstwa zyskały powszechną akceptację heraldyków, nazywane w nomenklaturze herbami gajlowskimi (ang. Gajlesque Coat of Arms).

Najwcześniejsze wzmianki

Herb według legend herbowych pochodzić ma z XI wieku.

Najstarszy zachowany wizerunek pieczętny:

1316 Imbram z Tosznowic ze Śląska.

1402 Jana z Modlnicy i Jana Szafrańca z Piaskowej Skały

1409 Jana z Łuczyc

1430 Piotra Szafrańca i Biskupa kujawskiego Jana

1450 Klemensa z Nawojowej

Sucha Beskidzka – miasto powiatowe w południowo-zachodniej części województwa małopolskiego, w powiecie suskim (siedziba starostwa). W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa bielskiego.

Najstarsze wzmianki pisane:

1320 Grzegorz z Wronina (pow. Proszowicki). Udowodnienie szlachectwa przez Grzegorza z Wronina (potwierdzone w roku 1413r przez kancelarie króla Władysława Jagiełły). Na dokumencie świadkowało po dwóch krewnych ze strony ojca i matki.

1366 Przywilej króla Kazimierza Wielkiego z 1366 roku, w którym rycerze herbu Starykoń i rycerze herbu Topór "jako pochodzący od wspólnego dziada" otrzymują potwierdzenie "wyłączności sądzenia własnych kmieci za przestępstwa pospolite" (kradzież, pobicie itp.)

1404 z zawołaniem "Konie"

1420 z zawołaniem "Konie". Przy czym zapiska ta podaje że Piotr Szafraniec powiedział Janowi z Łuczanowic że "Chebda Andrzej de Rostyn jest lepszy gdyż herb Konie zapisany jest w kronice zaś herb Jana z Łuczanowic nie jest". Chodziło tu zapewne o zaginioną cześć kroniki Jana z Czarkowa.

Najstarsze znane nam familie pieczętujące się herbem Starykoń:

1320 Grzegorz z Wronina (pow. Proszowicki) przodek domu Wronickich

1340 Piotr z przydomkiem "Bochnar" (dzierżawca żup Bocheńskich) przodek domu Wielopolskich (1405r występują Nawój z synem Mikołajem jako dzierżawcy wszystkich żup krakowskich)

1377 Piotr Szafraniec z Łuczyc, przodek domu Szafrańców

Herbowni

Najpełniejszą listę herbownych stworzył Tadeusz Gajl w Herbarzu polskim od średniowiecza do XX wieku z 2007 roku. Lista zawiera 127 nazwisk:

Bagłaj, Bahłaj, Balicki, Baniewicz, Barwaldski, Bliziński, Bochnar, Bogdziewicz, Bogumił, Bogumiłowski, Bohdziewicz, Botwinko, Brzeszko, Brzeszkowski, Butrymowicz, Butwiłowski, Bystronowski, Bystrzanowski, Bystrzonowski, Cebulka, Chebda, Chełmski, Chorzemicz, Chorzeński, Cybulka, Czajęcki, Czartorejski, Czartoryski, Czebulka, Donatkowski, Dulemba, Dulęba, Gliwicz, Goremiecki, Goryniecki, Gorzycki, Gorzyczański, Gradecki, Grodecki, Gromnicki, Hebda, Hinek, Hynek, Jasica, Kasprzycki, Kąkolewski, Kempski, Kępski, Kladorubi, Kliczkowski, Knot, Knoth, Konkolewski, Kwaśniewski, Kwaśniowski, Kwaśnoborski, Lednicki, Machnicki, Maj, Majewski, Masecki, May, Mezwecki, Miedzwiecki, Miedzwiedzki, Miedźwiecki, Miedźwiedzki, Miezwiecki, Mieźwiecki, Młodziejewski, Młodziejowski, Modlnicki, Myszkowski, Nahojewski, Nahojowski, Nałęcz-Majewski, Namowicz, Nanayko, Naswojewski, Nawlicki, Nawojewski, Nawojowski, Nenajko, Nosal, Nosala, Nowiński, Opęchowski, Pietruski, Piotruski, Poborowski, Polanowski, Połujański, Ptasiński, Regi, Regis, Siciński, Siemieszowski, Siemiuszewski, Siemuszewski, Siemuszoski, Staniewski, Staszewski, Strachota:, Sulimierski, Sulimirski, Synowiec, Szafraniec, Szafrankiewicz, Szafrański, Szarbski, Tiachowski, Trojanowski, Turebski, Turecki, Węnatowski, Wielogłowski, Wielopolski, Włostowski, Wnętowski, Wołczek, Worms, Wronicki, Wroniecki, Wroniński, Zaprzaniec, Zawadzki, Zbicki, Zibulka, Ziemiecki, Ziemięcki, Żarski.

Herbem Starykoń posługuje się miasto Sucha Beskidzka

Linki zewnętrzne

Genealogia dynastyczna

Przypisy

Bartosz Paprocki, Kazimierz Józef Turowski: Herby rycerstwa polskiego przez Bartosza Paprockiego zebrane i wydane r. p. 1584. 1858, s. 105.
↑ Franciszek Piekosiński: O dynastycznym szlachty polskiej pochodzeniu. Kraków: Czas, 1885, s. 15-17.
Franciszek Piekosiński: Poczet szlachty polskiej wieków średnich. Lwów: Towarzystwo Heraldyczne, 1911, s. 69.
Tadeusz Gajl: Herbarz polski od średniowiecza do XX wieku : ponad 4500 herbów szlacheckich 37 tysięcy nazwisk 55 tysięcy rodów. L&L, 2007, s. 406-539. ISBN 978-83-60597-10-1.
Zbigniew Leszczyc Herby szlachty polskiej – Londyn 1990 w opr. M.Paszkiewicza i J.Kulczyckiego, p.303, "...Gorzycki, wojew. sandomierski 1460, używają przydomku Strachota...", ISBN 0 901149 34 9