Statek pasażerski – statek przeznaczony do przewozu osób. Statkami pasażerskimi mogą być także statki zarabiające przede wszystkim przewozem towarów. Już w 1948 r. w przepisach Konwencji Londyńskiej określono, że statkiem pasażerskim jest każdy statek handlowy zabierający na pokład i mający miejsca kabinowe dla ponad 12 pasażerów. Przez następne lata utarł się podział na statki pasażerskie zabierające powyżej 100 pasażerów oraz pasażersko-towarowe mogące pomieścić od 12 do 100 osób. Coraz bardziej upowszechniała się żegluga promowa, pojawiły się też nowe typy statków np. poduszkowce, szybkie statki pasażerskie (tzw. HSC). Sam czas podróży zaczął się skracać i statkami pasażerskimi już są dzisiaj statki zabierające na pokład, a nie do kabin 12 pasażerów.

Historia oraz główne nurty w żegludze pasażerskiej

Dawniej statki pasażerskie stanowiły jedyny środek przewozu osób pomiędzy kontynentami (tzw. transatlantyki). Zasiedlały się całe kontynenty a z Europy płynął nieprzerwany strumień emigrantów. Pojawiali się też pasażerowie podróżujący służbowo, administracja kolonialna, czy też prowadzący interesy na skalę światową. Transatlantyki zaczęły stawać coraz bardziej komfortowe i przepełnione luksusem, a konstruktorzy projektowali statki o coraz większej prędkości. Zaczęto rozgrywać zawody o zdobycie tzw. błękitnej wstęgi. Państwa morskie uważały za celowe chlubić się swoimi transatlantykami np.: SS France (później "Norway"), SS United States, SS Deutschland, RMS Queen Mary. Pierwszym zagrożeniem dla statków pasażerskich stał się transport powietrzny. Gwałtowny rozwój techniczny lotnictwa w czasie i po II wojnie światowej doprowadził do powstania po wojnie pojemnych i szybkich samolotów odrzutowych. Zdobywanie kolejnej błękitnej wstęgi straciło sens. Jednak transatlantyki były nadal budowane, eksploatowane i dotowane przez państwa. Obecnie rolę transportu ludzi na duże odległości całkowicie przejęły samoloty. Jednak pojawiło się nowe zjawisko – mimo utrzymywania na siłę nieopłacalnych już linii pasażerskich, zaczęto organizować krótkie rejsy wycieczkowe i okazało się, że cieszą się dużym powodzeniem. Ludzie chcieli choć raz przepłynąć się "narodową chlubą", mieli pieniądze i coraz dłuższe urlopy. Zgodnie z popytem zaczęto budować statki wycieczkowe. Obecnie statki pasażerskie obsługują głównie rejsy wycieczkowe, oferując pasażerom podróż w niezwykle komfortowych warunkach. Armatorzy starają się pływać na akwenach gwarantujących piękną pogodę i egzotyczną przygodę. Tak to do dzisiejszych czasów przetrwała legenda transatlantyków.

Szybki prom morski

Obecne statki pasażerskie - prawdziwe giganty w porównaniu z sławnymi "Królowymi" Cunarda i uważanej za ideał piękna francuskią "Normandie" - stanowią zupełnie odrębną kategorię, bo trudno porównywać regularną komunikację przez Ocean z podróżami morskimi dla przyjemności. Obok klasycznej żeglugi pasażerskiej na wielkie odległości - na świecie istnieją również inne odłamy takiej komunikacji: pasażerskie linie kabotażowe, czy wręcz komunikacja transjeziorowa. Przykładem tej pierwszej jest grubo ponadstuletnia norweska linia Hurtigruten, łącząca od 1893 roku do dziś dnia południe długiej i kichowatej Norwegii z jej północą. Przykładem tej drugiej jest żegluga po szwajcarskim Jeziorze Czterech Kantonów. Pojawił się też drugi nurt żeglugi pasażerskiej i co za tym idzie pojawiły się też statki pasażerskie całkiem inne od dotychczas obowiązujących stereotypów. Na krótkich trasach morskich na przedłużeniach dróg i linii kolejowych rozwinęła się żegluga wahadłowa obsługiwana przez promy. Promy morskie w ten sposób stały się statkami pasażerskimi, mimo że oprócz ludzi przewoziły na swych pokładach ładunki. Pojawiało się na nich wyposażenie znane dotychczas z transatlantyków np. na MF Rogalin był basen, cztery bary, restauracja, kafeteria, kasyno gry i kabiny o 3 klasach. Na krótkich trasach pojawiły się też szybkie promy mogące konkurować nawet z transportem lotniczym tzw. HSC, poduszkowce, wodoloty. Nie posiadały one na swoich pokładach kabin, a ich atutem była prędkość przekraczająca nawet 45 węzłów i czas podróży od pół godziny do 4 godzin.