Staurakios - Polski Serwis Naukowy

Staurakios - cesarz bizantyjski przez kilka miesięcy od 27 lipca do 2 października 811. Syn cesarza Nicefora I. Został przez niego koronowany na współwładcę już w grudniu 803.

W 807 ożenił się z Atenką Teofano, krewną zdetronizowanej cesarzowej Ireny. Po wielkiej klęsce Bizantyjczyków w wąwozie pod Wyrbicą 26 lipca 811 Staurakiosa, ciężko rannego strzałą w szyję, uratowali żołnierze, którzy przenieśli go w bezpieczne miejsce, a następnie przetransportowali do Adrianopola. Zgodnie z wolą cesarza przewieziono go następnie do Konstantynopola, gdzie zaopiekowali się nim lekarze, jednak rana nie poddawała się leczeniu.

Bitwa na przełęczy Wyrbica – starcie zbrojne, które miało miejsce 26 lipca 811 r. Bitwa zaliczana jest do jednej z największych klęsk w historii Bizancjum.

Abdykacja (z łac. abdicatio) – dobrowolne lub wymuszone przedwczesne zrzeczenie się przez panującego władcy i przysługujących mu z tego tytułu praw. Może być dobrowolna (np. cesarza Karola V, królowych Niderlandów Wilhelminy i Juliany) lub wymuszona przez okoliczności, uniemożliwiające dalsze skuteczne sprawowanie władzy (np. cara Mikołaja II i innych władców, np. Gustawa IV Adolfa, Napoleona I, czy Wilhelma II lub Edwarda VIII). Wymuszonej abdykacji nigdy nie podpisali np. cesarz Austrii i król Węgier Karol I, król Grecji Konstantyn II, car Bułgarii Symeon II, król Włoch Humbert II, którzy nadal uważali się za prawowitych monarchów.

Nowy cesarz był bezdzietny, więc największe prawo do tronu miał po nim jego szwagier Michał Rangabe, mający poparcie wojskowych i patriarchy Nicefora. Wyniesieniu Michała na tron sprzeciwiała się jednak żona Staurakiosa, ambitna Teofano, która chciała sama objąć władzę jak niegdyś jej krewna Irena. Cesarz długo zwlekał z decyzją, wobec tego armia przy poparciu senatu dokonała przewrotu. Korzystając z choroby cesarza po władzę sięgnął jego szwagier, mąż jego siostry Prokopii – Michał, który zebrał wokół siebie grupę ludzi zdecydowanych na zamach stanu. 2 października 811 r. Staurakios został zmuszony do abdykacji. Zmarł niedługo potem, 11 stycznia 812 r.

Cesarstwo Bizantyńskie (w literaturze można też spotkać formę Cesarstwo Bizantyjskie) – termin , podczas gdy dla jego mieszkańców było to po prostu Cesarstwo Rzymskie (łac. Imperium Romanum, gr. Βασίλειον Ῥωμαίων), a jego cesarze kontynuowali nieprzerwaną sukcesję cesarzy rzymskich. Świat islamu znał Bizancjum pod nazwą Rûm (ar. روم, "ziemia Rzymian").

Konstantynopol – nazwa Bizancjum nadana miastu przez Konstantyna Wielkiego, który wybrał je na swoją siedzibę; w latach 330–395 stolica cesarstwa rzymskiego; w latach 395–1453 stolica cesarstwa Bizantyjskiego i Cesarstwa Łacińskiego (1204–1261); stolica państwa ottomańskiego w latach 1453–1922.

Bibliografia

G. Ostrogorski, Dzieje Bizancjum, przeł. pod red. H. Evert - Kappesowej, wyd.3 Warszawa 2008.

R. Browning, Cesarstwo Bizantyńskie, przeł. G. Żurek, Warszawa 1997.

K. Zakrzewski, Historia Bizancjum, wyd.2 Kraków 1999.