Stavanger - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 58°57′48″N 5°43′08″E / 58.96333, 5.71889

Stavanger (Norweska wymowa: [stɑˈʋɑŋjær]) – norweskie miasto portowe (założone w 1125 roku) i gmina leżąca w okręgu Rogaland, położone na południowo-zachodnim wybrzeżu Norwegii.

Historia Rady Okręgu sięga roku 1837, ale dopiero w roku 1976 odbyły się lokalne wybory do rządu okręgowego.

Izrael (. W populacji liczącej 7,59 miliona większość stanowią . Drugą co do wielkości grupę stanowią Arabowie (20%). Mniejszą grupą etniczną są Samarytanie. Pod względem wyznaniowym w Izraelu występuje duże zróżnicowanie – obok Żydów (judaizm) mieszkają Arabowie (głównie muzułmanie), chrześcijanie i druzowie, jak również inne mniejsze grupy religijne.
Neskaupstaður - miasto we wschodniej Islandii, w regionie Austurland. Współrzędne geograficzne: 65°09′N 13°42′W / 65.15, -13.7. Ludność: 1,4 tys. (2003)

W Stavanger warto zobaczyć Muzeum Konserw (Norsk Hermetikkmuseum) znajdujące się w najstarszej części miasta Gamle Stavanger. Niegdyś funkcjonowało w mieście kilkadziesiąt zakładów produkujących konserwy i przetwarzających ryby. Miasto znane jest również z połowów szprotek.

Do najcenniejszych zabytków należą m.in: katedra romańska z przełomu XI i XII w., dwór Ledal z XVIII w. oraz pałac Biskupi, zawierający bogate zbiory archeologiczne, zwłaszcza z epoki brązu.

Finlandia, Republika Finlandii (fiń. Suomi, Suomen Tasavalta; szw. Finland, Republiken Finland) – państwo w Europie Północnej, powstałe po odłączeniu od Rosji w 1918. Członek Unii Europejskiej. Graniczy od zachodu ze Szwecją i z Bałtykiem, od północy z Norwegią i od wschodu z Rosją.
Kjerag - góra położona w Norwegii nad Lysefjordem, nieopodal miasta Forsand w okręgu Rogaland. Jej najwyższy punkt wznosi się na wysokość 1100 metrów nad poziomem morza, jednakże najwięcej turystów przyciąga położony w jej północnej części uskok z przepaścią sięgającą 984 m. Rozciąga się z tego miejsca imponujący widok na błękitne wody Lysefjorden. Tuż obok znajduje się Kjeragbolten, zaklinowany pomiędzy dwiema skałami głaz o objętości 5 m³. Po drugiej stronie znajduje się Preikestolen.

Historia

Pierwsze ślady osadnictwa w regionie Stavangeru pochodzą z momentu cofnięcia się lądolodu po ostatniej epoce lodowcowej (ok. 10 000 lat temu). Wielu historyków uważa, że już w wiekach IX-X północny Jæren był ekonomicznym i militarnym centrum. Około 1100-1300 r. Stavanger stał się centrum administracji kościelnej i ważnym miastem handlowym na południowo-zachodnim wybrzeżu Norwegii.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.
Rune Holta (ur. 29 sierpnia 1973 r. w Stavanger, Norwegia) – żużlowiec, reprezentant Norwegii oraz Polski. 3-krotny drużynowy mistrz świata, 2-krotny indywidualny mistrz Polski, drużynowy mistrz Polski.

Katedra w Stavangerze

Zanim w 1125 roku Stavanger zyskał prawa miejskie, pełnił rolę miasta, podczas, gdy biskupstwo Stavangeru powstało w latach 20-tych XII wieku. Około 1100 roku Biskup Reinald, który najprawdopodobniej przybył tam z Winchesteru w Anglii, rozpoczął budowę katedry (Stavanger domkirke). Została ona ukończona ok. 1125 roku, przez co ten rok uważa się za datę założenia miasta.

Szwecja, Królestwo Szwecji (Sverige, Konungariket Sverige) – państwo w Europie Północnej, zaliczane do państw skandynawskich. Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 roku. Graniczy z Norwegią, Finlandią i Danią.
Ropa naftowa (olej skalny, czarne złoto) – ciekła kopalina, złożona z mieszaniny naturalnych węglowodorów gazowych, ciekłych i stałych (bituminów), z niewielkimi domieszkami azotu, tlenu, siarki i zanieczyszczeń. Ma podstawowe znaczenie dla gospodarki światowej jako surowiec przemysłu chemicznego, a przede wszystkim jako jeden z najważniejszych surowców energetycznych.

Przez reformację w 1536 roku, rola Stavangeru jako centrum religijne spadła, a powstanie miasta Kristiansand na początku XVII wieku doprowadziło do przeniesienia biskupstwa. Jednak, bogate połowy śledzi na początku XIX w. odnowiły znaczenie miasta. 1 stycznia 1838 powstała gmina Stavanger. Następnie 1 stycznia 1965, wtedy wiejskie gminy Hetland i Madla zostały włączone do Stavangeru.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.
Obywatelstwo – więź prawna łącząca jednostkę (osobę fizyczną) z państwem, na mocy której jednostka ma określone prawa i obowiązki wobec państwa, a państwo – analogicznie – ma obowiązki i prawa wobec jednostki. Określenie spraw związanych z obywatelstwem, a w szczególności sposobów jego nabycia i ewentualnie także utraty, należy do samego państwa – jest to jego kompetencja wyłączna. Istnieją także regulacje prawa międzynarodowego dotyczące spraw związanych z obywatelstwem, a w szczególności unikania sytuacji bezpaństwowości i wielokrotnego obywatelstwa.

Historia miasta jest ciągłą alternacją pomiędzy boomami, a recesją. Przez długi okres najważniejszymi gałęziami przemysłu miasta były żegluga, przemysł stoczniowy i produkcja konserw rybnych.

W 1969 r. rozpoczął się nowy boom, kiedy to po raz pierwszy odkryto złoża ropy naftowej na Morzu Północnym. Po wielu dyskusjach, Stavanger został wybrany na centrum lądowe dla przemysłu naftowego na norweskiej części Morza Północnego.

Herb

Hallvard Trætteberg (1898–1987), specjalista w heraldyce, dostał zlecenie stworzenia oficjalnego herbu miasta. Pracował on nad nią od 1920 r. a w 1939 oficjalnie zatwierdzono jego pomysł. Jego konstrukcja została użyta w herbie miasta, na fladze i na pieczęci.

Janove Ottesen, właśc. Jan Ove Ottesen (ur. 27 sierpnia 1975 w Bryne), norweski muzyk, wokalista, gra również na gitarze i baryłce. Ottesen porzucił szkolenie wojskowe na rzecz swojej już wtedy ukochanej fisharmonii. Janove jest twórcą wielu utworów zespołu Kaizers Orchestra. Energia, jaką eksploduje podczas występów pomogła zespołowi uzyskać opinię zespołu, który świetnie sprawdza się na żywo. Poza pracą nad materiałem dla Kaizers Orchestra, Janove zajmuje się realizowaniem swoich projektów filmowych oraz karierą solową. Co roku, począwszy od 2000 wydaje albumy i EP. Jest żonaty i ma dwoje dzieci.
Kobieta – określenie osobnika płci żeńskiej z rodzaju Homo. Kobieta różni się od mężczyzny budową morfologiczną i anatomiczną. Owulacja u kobiety pojawia się co około 28 dni (w cyklu miesiączkowym), niezależnie od pory roku, co wyróżnia ją spośród większości samic ssaków.

Herb opiera się na pieczęci z 1591 roku. Znajduje się na nim gałąź winorośli. Odbyła się dyskusja na temat, dlaczego to właśnie winorośl, ale jej prawdziwe znaczenie na herbie pozostaje nieznane.

Pochodzenie nazwy

Plan miasta

Staronordyjska forma nazwy miasta brzmiała Stafangr. Pochodzenie nazwy przez dekady podlegało dyskusji, a najbardziej popularna wersja jest taka, że pierwotnie miasto nosiło nazwę wlotu, który obecnie nazywa się Vågen, który jest początkiem miasta na wschodnim brzegu zatoki.

Dzielnice

Dzielnice w Stavanger

Stavanger dzieli się na 7 dzielnic:

Lysefjord (zwany również Lysefjorden) - fiord w gminie Forsand, w południowo-zachodniej Norwegii. Nazwa, w tłumaczeniu z norweskiego oznacza, jasny fiord i ma związek z lekko zabarwionymi skałami granitowymi leżącymi po obu stronach. Długość fiordu wynosi 42 km. Turystów przyciągają skaliste skały o wysokości nierzadko przekraczającej 1000 m, opadające niemal pionowo do zatoki. Popularnym miejscem wycieczek jest szczególnie klif Preikestolen oraz znajdujący się po przeciwległej stronie fiordu szczyt Kjerag.
Mistrzostwa Europy w piłce ręcznej mężczyzn (skrót ME) — oficjalny międzynarodowy turniej piłki ręcznej o zasięgu kontynentalnym, organizowany przez Europejską Federację Piłki Ręcznej (EHF) cyklicznie, od 1994 roku, co 2 lata, mający na celu wyłonienie najlepszej męskiej reprezentacji narodowej w Europie.

Hundvåg

Tasta

Eiganes og Våland

Madla

Storhaug

Hillevåg

Hinna

Klimat

Miasto jest położone na półwyspie na południowo-wschodnim wybrzeżu Norwegii. Panuje tu klimat umiarkowany ciepły morski. Jest on łagodny, wietrzny, a średnie miesięczne temperatury są powyżej zera, z opadami ok. 1200 mm rocznie. Lata są tu przyjemne, a na terenach nizinnych oraz dookoła Stavangeru okres wegetacji roślin trwa najdłużej w całej Norwegii.

Dania – Królestwo Danii (Kongeriget Danmark) – państwo położone w Europie Północnej (Skandynawia), najmniejsze z państw nordyckich. W jej skład wchodzą też Grenlandia oraz Wyspy Owcze. Graniczy od południa z Niemcami.
Wyspy Owcze (farer. Føroyar, duń. Færøerne) – archipelag wysp wulkanicznych (o powierzchni 1399 km²) na Morzu Norweskim, między Wielką Brytanią, Islandią a Norwegią. Stanowią terytorium zależne Danii.

Gospodarka

Przemysł naftowy jest podstawą gospodarki Stavangeru

Od lat 80 XIX wieku w Stavangerze kwitnie przemysł, oparty przede wszystkim na eksporcie ryb i produktów rybnych. Po II Wojnie Światowej, przemysł konserwowy napotkał się z wieloma trudnościami takimi jak wzrost konkurencji czy przestarzałe maszyny, co doprowadziło do spadku, który został tylko częściowo zrekompensowany zyskami z budowy statków.

Szkoła podstawowa – pierwszy etap formalnej edukacji. W większości krajów nauka w szkole podstawowej jest obowiązkowa. Nauczanie poza szkołą tzw. edukacja domowa legalne jest m.in. w krajach anglosaskich, w Chile i na Tajwanie.
Viking Stavanger, norweski klub piłkarski, z siedzibą w mieście Stavanger, założony w 1899 roku, 8-krotny mistrz Norwegii, w 2002 roku wsławił się wyeliminowaniem Chelsea F.C. w 1. rundzie Pucharu UEFA (porażka 1:2 na wyjeździe i zwycięstwo 4:2 u siebie), jednak w drugiej rundzie odpadł po dwumeczu z Celtą Vigo.

W latach 60-tych XX wieku wydobycie ropy naftowej na Morzu Północnym zmieniło sytuację gospodarki Stavangeru. Ponieważ miasto jest położone blisko miejsca wydobywania ropy, może ją transportować poza Stavanger.

Port Stavanger

Po tym, jak w połowie lat 70-tych odnajdywanie i produkcja ropy stały się najważniejszym przedsiębiorstwem w okolicy Stavangeru, biznes i kultura się bardzo zmieniły.

Stavanger jest stolicą norweskiego przemysłu naftowego. Najważniejsze światowe koncerny naftowe mają tam swoje biura, które nadzorują wydobycie ropy naftowej na Morzu Północnym. Swoją siedzibę ma tutaj firma Statoil.

Reformacja – ruch religijny i społeczny zapoczątkowany przez Marcina Lutra w XVI wieku, mający na celu odnowę chrześcijaństwa. Był reakcją na negatywne zjawiska, które miały miejsce w katolickiej hierarchii kościelnej, a także stanowił opozycję do katolickiej doktryny dogmatycznej. Podwaliny pod wystąpienie Marcina Lutra położyła działalność Jana Husa na początku XV wieku – ruch husycki (husyci) odegrał ważną rolę w rozwoju reformacji.
Norwegia podzielona jest na 19 okręgów - (norw. fylke) i 430 gmin (norw. kommune). Niniejsza strona zawiera alfabetyczną listę norweskich gmin (norske kommuner).

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)