Staw biodrowy - Polski Serwis Naukowy

Staw biodrowy (łac. articulatio coxae) - staw kulisty tworzony przez głowę kości udowej oraz panewkę stawu biodrowego kości miednicznej. Przenosi ciężar ciała z tułowia na kończyny dolne oraz umożliwia ich ruchomość. Jeden z największych stawów organizmu człowieka.

Kość łonowa (łac. os pubis) - parzysta kość wchodząca w skład miednicy. U człowieka posiada trzon i 2 gałęzie: górną i dolną. Gałąź górna łączy się z trzonem a gałąź dolna łączy się z kością kulszową.

Adam Wawrzyniec Bochenek (ur. 10 sierpnia 1875 w Krakowie, zm. 25 maja 1913 tamże) – polski lekarz, anatom, histolog, antropolog. Autor wielokrotnie wznawianego podręcznika anatomii.

Powierzchnie stawowe

Powierzchnie stawowe stawu biodrowego tworzą pokryte chrząstką szklistą:

głowa kości udowej

powierzchnia księżycowata panewki stawu biodrowego

Główkę stawu biodrowego tworzy kulista głowa kości udowej (caput femoris). Na jej szczycie znajduje się niewielkie wgłębienie - dołek głowy kości udowej (fovea capitis femoris), będący miejscem przyczepu więzadła głowy kości udowej (lig. capitis femoris). Głowa kości udowej porusza się w panewce stawu biodrowego (acetabulum), składającej się z powierzchni księżycowatej (facies lunata) oraz wypełnionego tkanką tłuszczową dołu panewki (fossa acetabuli). Panewka dodatkowo pogłębiona jest chrzęstnym obrąbkiem panewkowym (labrum acetabulare). Dwa brzegi obrąbka połączone są więzadłem poprzecznym panewki (lig. transversum acetabuli), przerzuconym nad wcięciem panewki.

Panewka stawu biodrowego (łac. acetabulum) – struktura antomiczna w kości miednicznej tworząca powierzchnię stawową w stawie biodrowym (articulatio coxae). Obejmuje kość udową (femur).

Więzadło łonowo-udowe (więzadło łonowo-torebkowe) (łac. ligamentum pubofemorale; ligamentum pubocapsulare) - jedno z więzadeł stawu biodrowego znajdujące się na jego przyśrodkowo-dolnej powierzchni.

Cały staw otoczony jest mocną i grubą torebką stawową.

Więzadła stawu biodrowego

Torebka stawowa wzmocniona jest bardzo silnymi więzadłami, których głównym zadaniem jest hamowanie nadmiernych ruchów kończyny.

więzadło biodrowo-udowe (ligamentum iliofemorale).

Odchodzi od kolca biodrowego przedniego dolnego i przyczepia się do kresy międzykrętarzowej. Pasmo górne tego więzadła hamuje ruchy obrotowe uda na zewnątrz i ogranicza przeginanie się do tyłu, oraz hamuje ruch przywodzenia uda. Pasmo przednie hamuje nadmierne prostowanie oraz obrót uda do wewnątrz. Oba pasma są dla siebie antagonistami. Jest to najsilniejsze więzadło z całego organizmu. Może wytrzymać obciążenie do 350 kg.

Staw (łac. articulatio) – ruchome połączenie między składnikami szkieletu (zewnętrznego lub wewnętrznego). Stawy występują u stawonogów (Arthropoda) oraz kręgowców (Vertebrata). U tych ostatnich stawy są określane, ze względu na specyficzną budowę, jako połączenia maziowe (juncturae synoviales). W stawach (tak jak w łożyskach wielu maszyn) największym problemem jest tarcie i dlatego powierzchnie stawowe pokryte są bardzo odporną na ścieranie chrząstką szklistą.

Michał Reicher, Michał Reicher-Sosnowski (ur. 17 listopada 1888 w Sosnowcu, zm. 31 sierpnia 1973 w Gdańsku), polski anatom i antropolog pochodzenia żydowskiego; profesor zwyczajny dr nauk biologicznych. Współautor i kontynuator prac nad kompleksowym podręcznikiem Anatomia Człowieka, rozpoczętych przez prof. dra Adama Bochenka. Twórca działającego do dziś wileńskiego Collegium Anatomicum oraz jeden ze współtwórców Akademii Lekarskiej w Gdańsku.

więzadło łonowo-udowe (ligamentum pubofemorale).

Rozpoczyna się na trzonie i gałęzi górnej kości łonowej i dochodzi do krętarza mniejszego kości udowej. Ogranicza odwodzenie uda.

więzadło kulszowo-udowe (ligamentum ischiofemorale)

Rozpięte pomiędzy tylnym brzegiem panewki a krętarzem większym. Hamuje ruchy obrotowe uda do wewnątrz oraz ruchy przywodzenia.

Powyższe więzadła są wzajemnie powiązane tworząc tzw. warstwę okrężną (zona orbicularis). Jest to okrężne pasmo włókniste, przebiega wokoło szyjki anatomicznej głowy kości udowej. Warstwa okrężna wzmacnia torebkę stawową, uelastycznia i stabilizuje staw biodrowy.

Adam Krechowiecki (ur. 15 listopada 1913 we Lwowie, zm. 8 października 1991 w Szczecinie) – lekarz specjalista w dziedzinie anatomii prawidłowej, nauczyciel akademicki i naukowiec.

1 lipca jest 182. (w latach przestępnych 183.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 183 dni. Słońce w tym dniu znajduje się w zodiakalnym gwiazdozbiorze Raka.

Wewnątrz stawu biodrowego znaduje się mniejsze więzadło:

więzadło głowy kości udowej (ligamentum capitis femoris).

Rozpięte między dołkiem głowy a dołem panewki, hamuje ruchy przywodzenia oraz ruchy obrotowe na zewnątrz.

Ruchy w stawie biodrowym

Udo, a wraz z nim cała kończyna dolna, w stawie biodrowym wykonuje następujące ruchy:

W płaszczyźnie strzałkowej:

Łacina (łac. lingua Latina, język łaciński) – język indoeuropejski z podgrupy latynofaliskiej języków italskich, wywodzący się z Lacjum (łac. Latium), krainy w starożytnej Italii, na północnym skraju której znajduje się Rzym. Łacina była językiem ojczystym Rzymian. Stała się z czasem językiem urzędowym całego Imperium Rzymskiego, wypierając inne wcześniej używane na tym obszarze języki (takie jak oskijski czy umbryjski).

Tkanka tłuszczowa (łac.) textus adiposus – tkanka zwierzęca, zaliczana do tkanki łącznej, która zlokalizowana jest głównie w warstwie podskórnej.

prostowanie (extensio)

zginanie (flexio)

W płaszczyźnie czołowej:

odwodzenie (abductio)

przywodzenie (adductio)

W płaszczyźnie poprzecznej:

rotacja zewnętrzna (rotatio externa)

rotacja wewnętrzna (rotatio interna)

Kombinacja ruchów, we wszystkich płaszczyznach:

obwodzenie (circumductio)