Stefan Kwilecki - Polski Serwis Naukowy

Tablica pamiątkowa w Bazylice Katedralnej w Szczecinie poświęcona Stefanowi Kwileckiemu

Stefan Kwilecki (ur. 19 września 1925 w Malińcu, zm. 1 stycznia 2001 w Szczecinie) – konserwator zabytków, architekt, wykładowca.

Urodził się w rodzinie ziemiańskiej. Jego ojciec - Mieczysław Kwilecki - został zamordowany w Charkowie wiosną 1940. W czasie wojny Stefan Kwilecki przebywał w Rabce, a następnie w okolicach Kielc, pracując między innymi jako traktorzysta i pisarz oraz ucząc się na tajnych kompletach.

Darłowo (niem. Rügenwalde) – nadmorskie miasto w północno-zachodniej Polsce, w woj. zachodniopomorskim, największe miasto powiatu sławieńskiego. Położone nad Morzem Bałtyckim, w dolinie rzek Wieprzy i Grabowej, na Pobrzeżu Koszalińskim, na Pomorzu Zachodnim. Według danych z 30 czerwca 2009 roku, Darłowo miało 14 037 mieszkańców.

Zabytek – w języku potocznym jest to każdy wytwór działalności człowieka, będący świadectwem minionej epoki (pamiatką przeszłości), posiadajacy wartość historyczną, artystyczną, naukową lub emocjonalną, przy czym kryterium czasu powstania, choć najważniejsze, nie przesądza o zdefiniowaniu zabytku. Nauki humanistyczne, a w szczególności historia sztuki nie stworzyły jednej, uniwersalnej definicji zabytku przydatnej wszytskim naukom.

W 1948 przybył do Szczecina i rozpoczął studia na wydziale architektury Wyższej Szkoły Inżynierskiej (obecnie Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny) w tym mieście. W 1952 uzyskał dyplom na WSI w Poznaniu i zaczął pracę w Wojewódzkim Urzędzie Konserwatorskim w Szczecinie.

Rabka-Zdrój (do końca 1999 Rabka) – miasto w woj. małopolskim, w powiecie nowotarskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Rabka-Zdrój. Położona jest u styku Gorców i Beskidu Wyspowego oraz Pasma Podhalańskiego, na wysokości 500-560 m n.p.m., u ujścia potoków Poniczanki i Słonki do Raby.

Kościół Mariacki w Chojnie (niem. Marienkirche) – monumentalna budowla znajdująca się w Chojnie, jeden z największych gotyckich kościołów w Polsce. Trzynawowy, halowy, wzniesiony w latach 1389-1407 z ciosów granitowych, rozbudowany w XV wieku przez Henryka Brunsberga. Z zewnątrz ozdobiony glazurowaną cegłą. Wysoka na 102,6 metrów neogotycka wieża z lat 1859-1861 góruje nad okolicą. Wypalony w 1945 roku, przez wiele lat stał zabezpieczony jako trwała ruina. Odbudowa (po 1991 roku) dokonała się dzięki fundacji polsko-niemieckiej.

W 1954 przeniósł się do pionu projektowego Pracowni Konserwacji Zabytków. Tam zajmował się badaniami oraz projektami odbudowy m.in. Zamku Książąt Pomorskich, kościoła św. Jakuba, Ratusza Staromiejskiego w Szczecinie, zamków w Darłowie, Bytowie i Płotach, a także Kościoła Mariackiego w Chojnie.

Pyrzyce (pol. hist. Perzyce, łac. Piriseum lub Pirissa, niem. Pyritz) – miasto powiatowe w województwie zachodniopomorskim, leżące ok. 45 km od centrum Szczecina. Siedziba miejsko-wiejskiej gminy Pyrzyce. Według danych z 31 grudnia 2008 roku liczba mieszkańców miasta wynosiła 12 750.

Bytów (dodatk. nazwa w j. kaszub. Bëtowò; niem. Bütow, ukr. Битів) – miasto w woj. pomorskim, w powiecie bytowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Bytów, położone na Pojezierzu Bytowskim, nad rzekami Borują oraz Bytową i jeziorem Jeleń. Miasto stanowi lokalny drogowy węzeł komunikacyjny (DK20, DW209, DW212, DW228). W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. słupskiego.

W 1960 został powołany na stanowisko Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Przez dwanaście lat sprawowania tej funkcji był zaangażowanym i bezkompromisowym obrońcą pomorskich zabytków. Wielokrotnie przeciwstawiał się naciskom ówczesnych władz państwowych i partyjnych dążących do rozbiórki lub wstrzymujących odbudowę wielu pomorskich zabytków - zwłaszcza sakralnych.

Bazylika archikatedralna świętego Jakuba – najważniejszy kościół miasta Szczecina. Zlokalizowany na Starym Mieście, ul. Kard. Wyszyńskiego 19. Drugi po Bazylice licheńskiej pod względem wysokości istniejący kościół w Polsce.

Międzynarodowa Rada Ochrony Zabytków i Miejsc Historycznych (ang. International Council on Monuments and Sites, w skrócie ICOMOS) - pozarządowa ekspercka organizacja międzynarodowa utworzona w Warszawie 1965 z siedzibą zarządu w Paryżu. Doradza UNESCO m.in. wpisu obiektów na Listę Światowego Dziedzictwa. W ramach ICOMOS działają komitety narodowe w poszczególnych krajach oraz komitety specjalistyczne, np. komitet ds. podwodnego dziedzictwa kulturowego czy komitet ds. zarządzania dziedzictwem archeologicznym.

Jego wysiłkom zawdzięczamy ocalenie m.in. kościoła św. Jakuba w Szczecinie oraz Kościoła Mariackiego w Chojnie. Inne obiekty, w których odbudowę Stefan Kwilecki był zaangażowany to m.in.: Zamek Książąt Pomorskich i Ratusz Staromiejski w Szczecinie, budowle Kamienia Pomorskiego (pałac biskupi, ratusz, kościół św. Mikołaja, Brama Wolińska), i Stargardu Szczecińskiego (odwach, Dom Kletzinów, Brama Pyrzycka oraz Brama Wałowa), zamek w Płotach, mury miejskie w Chojnie, Choszcznie i Pyrzycach.

Poznań (, niem. Posen, jidysz פּױזן Pojzn, ros. - Познань) – jedno z najstarszych i największych polskich miast, położone nad rzekami Wartą i Cybiną, na Pojezierzu Wielkopolskim. Stolica Wielkopolski i województwa wielkopolskiego. W obrębie miasta znajduje się duży węzeł drogowy i kolejowy oraz międzynarodowy port lotniczy Ławica. Piąte pod względem liczby ludności miasto w Polsce i szóste pod względem powierzchni.

Chojna (pol. hist. Chojnica, niem. Königsberg in der Neumark) – miasto w północno-zachodniej Polsce, w woj. zachodniopomorskim, w powiecie gryfińskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Chojna.

W 1972 został zmuszony do złożenia rezygnacji ze sprawowanej funkcji. Przez pewien czas pracował ponownie w PP Pracownie Konserwacji Zabytków (przebywając m.in. na kilkumiesięcznym kontrakcie we Francji), a następnie, w latach 1975 - 1990, był zatrudniony na Politechnice Szczecińskiej (Wydział Budownictwa i Architektury) w charakterze pracownika naukowo-dydaktycznego.

Stargard Szczeciński (niem. Stargard in Pommern, Stargard an der Ihna, łac. Stargardia, ) – miasto i gmina w województwie zachodniopomorskim, w powiecie stargardzkim, na Równinie Pyrzycko-Stargardzkiej, nad Iną, trzeci ośrodek miejski województwa (pod względem liczby ludności). W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa szczecińskiego. Początki istnienia stałych osad ludzkich sięgają VI wieku, jest jednym z najstarszych miast Polski. Najstarsze (obok Szczecina) miasto na Pomorzu – prawa miejskie uzyskało w 1243. Rozwojowi osady sprzyjało położenie przy krzyżujących się szlakach handlowych, prowadzących z Santoka do Wolina i ze Szczecina do Kołobrzegu. Ważny węzeł komunikacyjny oraz ośrodek przemysłowy, usługowy i kulturalny. Miasto jest siedzibą powiatu stargardzkiego i gminy. Wraz ze Szczecinem, Świnoujściem, Policami, Goleniowem i Gryfinem tworzy aglomerację szczecińską. Jest trzecim miastem pod względem liczby ludności w województwie i 56. w Polsce.

Przedsiębiorstwo Państwowe Pracownie Konserwacji Zabytków (Pracownie Konserwacji Zabytków, PP PKZ) - przedsiębiorstwo państwowe powołane zarządzeniem Ministra Kultury i Sztuki z 25 sierpnia 1950 r. w celu prowadzenia badań zabytków, ich dokumentacji oraz prowadzenia prac restauracyjno-konserwatorskich przy zabytkach nieruchomych i ruchomych, a także badań archeologicznych. PP PKZ składał się z Zarządu w Warszawie i 20 oddziałów obejmujących jedno lub kilka byłych województw. Przed częściową prywatyzacją i rozproszeniem w początku lat 90. XX w. PP PKZ dysponowała niezwykle rozbudowanym systemem pracowni: dokumentacji naukowo-historycznej, archeologiczno-konserwatorskiej, badań architektonicznych, dokumentacji etnograficznej, konsewacji murów, projektowe, zieleni zabytkowej, konserwacji malarstwa, konserwacji rzeźby, konserwacji dzieł sztuki zdobnicznej, konserwacji mebli, papieru, książek, grafiki, skóry, drewna, metalu, tkanin itp. oraz grupami wykonawstwa robót budowlanych. PP PKZ poza licznymi przedsięwzięciami w kraju: odbudowa Zamku Królewskiego w Warszawie, odbudowa i restauracja centrów historycznych Gdańska, Krakowa, Torunia i Zamościa wykonywało od końca lat 60. również liczne prace konserwatorskie poza granicami kraju m.in. w Algierii, Egipcie, Francji, Kubie, Mongolii, Niemczech, Rosji, Wietnamie, Kambodży i we Włoszech.

Był członkiem Stowarzyszenia Konserwatorów Zabytków oraz Polskiego Komitetu Narodowego ICOMOS.

Na fasadzie Pałacu pod Głowami m.in. znajduje się rzeźba głowy Stefana Kwileckiego. W Bazylice Archikatedralnej św. Jakuba w Szczecinie znajduje się tablica poświęcona jego pamięci. W 2007 na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie posadzono "drzewko pamięci" poświęcone jego osobie z inicjatywy Stowarzyszenia Czas Przestrzeń Tożsamość.

Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie (ZUT) – publiczna uczelnia akademicka powstała 1 stycznia 2009 roku w Szczecinie z połączenia Akademii Rolniczej w Szczecinie i Politechniki Szczecińskiej. Pierwszym rektorem Uniwersytetu został profesor Włodzimierz Kiernożycki, do tej pory pełniący funkcję rektora Politechniki Szczecińskiej. Uniwersytet posiada 10 wydziałów z 47 kierunkami. Uczelnia zatrudnia 2,3 tys. pracowników, a studiuje na niej ok. 15 tys. studentów . Według ogólnoświatowego rankingu szkół wyższych Webometrics Ranking of World Universities opracowanego przez hiszpański instytut Consejo Superior de Investigaciones Científicas uczelnia zajmuje 9. miejsce w Polsce wśród uczelni technicznych, a w świecie 1693. pośród wszystkich typów uczelni.

Płoty (niem. Plathe an der Rega) – miasto w północno-zachodniej Polsce, w woj. zachodniopomorskim, w powiecie gryfickim, położone nad Regą, na Równinie Gryfickiej. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Płoty.

Bibliografia

Encyklopedia Szczecina, Tom I, Uniwersytet Szczeciński, Szczecin 1999, ISBN 83-87341-45-2

Stanisław Latour, Kwilecki Stefan, [w:] Polski słownik biograficzny konserwatorów zabytków, red. Henryk Kondziela, Hanna Krzyżanowska, z. 2, Poznań, Wydaw. Poznańskie 2006, ISBN 83-7177-416-8

Linki zewnętrzne

Stowarzyszenie Architektów Polskich - Oddział Szczecin