Stefan Srebrny - Polski Serwis Naukowy

Stefan Srebrny (ur. 14 stycznia 1890 w Warszawie, zm. 12 października 1962 w Toruniu) - polski filolog klasyczny i tłumacz, znawca dramatu antycznego.

Uczęszczał IV Gimnazjum w Warszawie, ale został z niego wydalony za udział w strajku szkolnym w 1905 roku. Maturę zdał eksternistycznie w Charkowie w 1907 roku. W latach 1907-1912 studiował na Petersburskim Uniwersytecie Państwowym, gdzie jego wykładowcami byli m.in Tadeusz Zieliński i Michaił Rostowcew. Dyplom I° uzyskał na podstawie pracy Eumenidy Ajschylosa w sztukach plastycznych starożytności. W 1916 roku uzyskał veniam legendi. Prowadził wykłady na Uniwersytecie w Petersburgu (1916-1918), wykłady w ramach Wyższych Kursów dla Kobiet (tzw. Bestużewskich i Rajewa).

Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II (KUL, łac. Universitas Catholica Lublinensis Ioannis Pauli II) – niepubliczny katolicki uniwersytet mieszczący się w Lublinie, posiadający pełne prawa uczelni publicznej i finansowany z budżetu państwa na zasadach uczelni publicznych. Założony w 1918, do 1928 pod nazwą Uniwersytet Lubelski, od 16 października 2005, na podstawie uchwały Senatu zatwierdzonej przez Episkopat Polski, uczelnia zmieniła nazwę na Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. W 1938 roku KUL uzyskał prawo do nadawania stopni naukowych.

Ajschylos, Aischylos z Eleusis, Eschyl (gr. Αἰσχύλος Aischýlos), (ur. 525 p.n.e. w Eleusis, zm. 456 p.n.e.) – jeden z najwybitniejszych (obok Sofoklesa i Eurypidesa) tragików ateńskich, powszechnie uważany za rzeczywistego twórcę tragedii greckiej - wprowadził na scenę drugiego aktora, przyczynił się do rozwoju dialogu i akcji scenicznej, ograniczył rolę chóru, wprowadził do tragedii akcję dziejącą się poza sceną.

W latach 1918-1923 wykładał filologię klasyczną na Uniwersytecie Lubelskim, a po 1923 na Uniwersytecie Stefana Batorego oraz w Wolnej Wszechnicy. W 1936 roku otrzymał tytuł profesora.

W 1920 roku ochotniczo wziął udział w wojnie polsko-radzieckiej W latach 1924-1931 pisał jako krytyk teatralny do gazet wileńskich. Współpracował z Teatrem Reduta, w czasie jego działalności w Wilnie, a także z Polskim Radiem Wilno. Prowadził też działalność teatralną, w 1935 roku wystawił w Wilnie Króla Edypa Sofoklesa, a w 1938 Oresteję Ajschylosa.

Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu (UMK) – państwowy uniwersytet z siedzibą w Toruniu (miasteczko uniwersyteckie znajduje się w Toruniu na Bielanach) oraz oddziałem Collegium Medicum im. Ludwika Rydygiera w Bydgoszczy (dawna Akademia Medyczna w Bydgoszczy). Oprócz Torunia i Bydgoszczy UMK prowadzi także działalność w Grudziądzu (Zamiejscowy Ośrodek Dydaktyczny UMK w Grudziądzu), gdzie prowadzone są studia na 5 kierunkach, oraz we Włocławku (Wyższe Seminarium Duchowne we Włocławku), gdzie kształci się studentów na kierunku teologicznym. UMK prowadzi także stację badawczą na Spitsbergenie. Uniwersytet kieruje też Gimnazjum i Liceum Akademickim w Toruniu.

Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu – budynek teatru (ówcześnie Teatru Miejskiego) oddano uroczyście do użytku 30 września 1904 r. Zastąpił on gmach teatralny stojący niegdyś przy Rynku Staromiejskim. Nowy budynek został zaprojektowany przez znaną wówczas w całej Europie spółkę architektów wiedeńskich – Fellner & Helmer (twórców projektów budynków teatralnych m.in.: w Wiedniu, Augsburgu, Czerniowcach, Cluju, Cieszynie, czy opery w Odessie). Początkowo widownia mogła pomieścić ok. 900 osób, na przestrzeni stu lat poddano ją jednak wielu korektom (lata 1934, 1956, 2000). W latach 1941-1942 uproszczono także fasadę utrzymaną w duchu eklektyzmu z elementami secesji (usunięto m.in. figury orłów wieńczących pylony flankujące ryzalit elewacji głównej, uproszczono detal). W roku 1995 oddano do użytku budynek zaplecza z małą sceną. Przed budynkiem stoją odsłonięte w roku 1909 posągi muz – Melpomeny i Terpsychory, autorstwa Ernsta Hertera.

W czasie II wojny światowej pracował jako nauczyciel w Gimnazjum dla Dorosłych w Wilnie, zaangażował się także w tajne nauczanie - uczył języka łacińskiego, wykładał na tajnym Uniwersytecie Wileńskim oraz w tajnym Studium Teatralnym. W sierpniu 1944 został reżyserem w Polskim Teatrze Dramatycznym w Wilnie, po jego zamknięciu w marcu 1945 pracował jako kopista w Archiwum Państwowym w Wilnie.

Filologia klasyczna (gr.-łac. philologia classica, zamiłowanie do języków klasycznych) - gałąź nauk humanistycznych zajmująca się badaniem języków klasycznych dla kultury europejskiej (zwanych w skrócie po prostu klasycznymi), to jest greki i łaciny.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

8 października 1945 został powołany na stanowisko profesora Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. od 1945 do przejścia na emeryturę w 1960 roku kierował Katedrą Filologii Klasycznej UMK. Współpracował z Teatrem w Toruniu, w latach 1951-1952 był jego kierownikiem artystycznym.

Wśród jego tłumaczeń znajdują się m.in. wszystkie tragedie Ajschylosa, osiem pierwszych (spośród jedenastu) komedii Arystofanesa oraz Król Edyp Sofoklesa, utwory Eurypidesa. W jego opracowaniu można znaleźć m.in. Antygonę i Elektrę Sofoklesa (w przekładzie Kazimierza Morawskiego).

Veniam legendii (z łac.) - prawo do prowadzenia wykładów przez niesamodzielnych pracowników naukowych ze stopniem doktora lub ewentualnie z tytułem zawodowym magistra. Nadawane jest na podstawie decyzji Rady Wydziału (ewentualnie innej jednostki organizacyjnej), z reguły na czas określony. Samodzielni pracownicy nauki z mocy ustawy posiadają prawo wykładania, a dodatkowo obowiązek kształcenia kadry naukowej (czyli doktorantów).

Król Edyp (Oιδίπoυς τύραννoς) – tragedia grecka napisana ok. 427 p.n.e. przez Sofoklesa. Obok innych dwóch sztuk Sofoklesa – Edypa w Kolonie i Antygony należy do tak zwanego cyklu Tebańskiego.

Pochowany został w kwaterze ewangelickiej na cmentarzu św. Jerzego w Toruniu.

Źródła

Sławomir Kalembka (red.): Pracownicy nauki i dydaktyki Uniwersytetu Mikołaja Kopernika 1945-2004. Materiały do biografii. Toruń: Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2006, s. 636-637. ISBN 83-231-1988-0.