Stefan Wierzbowski - Polski Serwis Naukowy

Kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Górze Kalwarii - miejsce spoczynku bp. Stefana Wierzbowskiego

Stefan Wierzbowski (ur. 1620 – zm. 7 marca 1687) – biskup poznański w latach 1664-1687, arcybiskup nominat gnieźnieński w 1687, referendarz wielki koronny od 1662 roku, założyciel Nowej Jerozolimy (obecnie Góra Kalwaria).

Seminarium duchowne (z łac. szkółka roślin, od semen – nasienie, seminis – narybek, latorośl) – w Kościołach chrześcijańskich specjalny dom, w którym kandydaci do stanu duchownego odbywają intensywną formację teologiczną, moralną i naukową.

Marianie – potoczna nazwa Zgromadzenia Księży Marianów Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny (łac. Congregatio Clericorum Marianorum ab Immaculata Conceptionis Beatissimae Virginis Mariae, (skr. MIC). Pierwsze powstałe na ziemiach polskich w XVII w., męskie, katolickie Zgromadzenie zakonne – założone w 1673 przez bł. o. Stanisława od Jezusa i Maryi Papczyńskiego. W 1909 roku Litwin bł. abp Jerzy Matulaitis-Matulewicz dokonał jego odnowy i reformy.

Był synem kasztelana inowłodzkiego i starosty szadkowskiego Mikołaja z Wielkiego Chrząstowa Wierzbowskiego (zm. 1639) i Urszuli Grudzińskiej z Poddębic, córki kasztelana nakielskiego Stefana Grudzińskiego i Jadwigi z Cerekwicy. W czasie porodu matka miała zobaczyć na jego ciele infułę biskupią. Miał 4 braci: Wojciecha, Władysława, Hieronima i Zygmunta - sprawujących wysokie urzędy świeckie, głównie w województwach łęczyckim, sieradzkim i brzesko-kujawskim; oraz siostrę Annę, żonę Jana Łaskiego - ostatniego potomka rodu Łaskich herbu Korab.

MIkołaj z Wielkiego Chrząstowa Wierzbowski (ur. ok 1586 w Gostkowie lub Wierzbowej, zm. 28 lipca 1639 w Szadku), polski szlachcic wywodzący się z ziemi łęczyckiej.

Książę Kazimierz Florian Czartoryski (ur. 1620 w Klewaniu – zm. 15 maja 1674 w Warszawie) – arcybiskup gnieźnieński i prymas Polski, biskup poznański i kujawski.

Pierwszym poważniejszym stanowiskiem kościelnym sprawowanym przez Stefana Wierzbowskiego była funkcja archidiakona łuckiego. Był także administratorem diecezji łuckiej w czasie wakatu. W 1653 r. otrzymał prowizję na kanonię krakowską, a w 1660 r. został mianowany opatem paradyskim. Wzmiankowany był także jako referendarz koronny. Nominację na biskupstwo poznańskie otrzymał jeszcze pod koniec 1663 r.

Ursynów – wysunięta najdalej na południe dzielnica Warszawy. Zajmuje 8,6% powierzchni miasta, a zamieszkuje ją przeszło 140 tys. mieszkańców. Od północy graniczy z Mokotowem, od zachodu z Włochami i od wschodu z Wilanowem. Od południa graniczy z gminami Piaseczno, Konstancin-Jeziorna i Lesznowola.

Wisła (łac. i ang. Vistula, niem. Weichsel) – najdłuższa rzeka Polski, o długości 1047 km. Jest także najdłuższą rzeką w zlewisku Morza Bałtyckiego.

Na stałe osiadł w Warszawie. Jako pierwszy przyjął tytuł biskupa poznańskiego i warszawskiego. Nieprawnie nazywał się biskupem “warszawskim“, ponieważ Warszawa była tylko Archidiakonatem w diecezji poznańskiej. Po śmierci arcybiskupa Jana Wydźgi w 1685 r. został przez króla Jana III Sobieskiego nominowany do objęcia arcybiskupstwa gnieźnieńskiego. Zatwierdzeniu Stefana na arcybiskupa długo opierała się jednak Stolica Apostolska, gdyż w przeszłości pozwolił on na wzięcie ślubu Hieronimowi Lubomirskiemu pomimo niezgodności związku z prawem kanonicznym. Zmarł 7 marca 1687 r. w Górze Kalwarii nie doczekawszy zezwolenia papieskiego na objęcie funkcji zwierzchnika Kościoła polskiego.

Sejm konwokacyjny był w czasie bezkrólewia sejmem poprzedzającym wolną elekcję, gdzie ustalani byli kandydaci do władzy. Ustalał czas i miejsce elekcji oraz określał pacta conventa obowiązujące przyszłego króla.

Miedniewice – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie żyrardowskim, w gminie Wiskitki. Położona przy granicy Bolimowskiego Parku Krajobrazowego. Sanktuarium maryjne.

W kościele pw. Wniebowzięcia NMP i św. Jakuba Apostoła w Szadku nad mensą ołtarza pw. S.S. Aniołów Stróżów jest umieszczona tablica wspominająca biskupa. "Stephanus Episcopus Posnanensis, antea Archidiakonus Luceoriensis eiusdem episcopatus administrator, Canonicus Cracoviensis, Abbas Paradiensis, Referendarius Regni et Camerae regiae Thesaurarius".

Kalwaria (Calvaria - łac. nazwa Golgoty) - zespół kościołów lub kaplic symbolizujących stacje Męki Pańskiej, zakładany zazwyczaj na wzgórzach, tak by przypominał swym położeniem Jerozolimę.

Poddębice to miasto w woj. łódzkim, w powiecie poddębickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Poddębice. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. sieradzkiego. Leży nad Nerem.

Działalność biskupia

W roku 1666 - odkupił od braci Górskich wieś Górę i w roku 1672 założył na jej terenie Nową Jerozolimę (obecnie - Góra Kalwaria). Założył miasto na planie ówczesnego wyobrażenia o Jerozolimie. Zbudował Kalwarię, do której zaczęli pielgrzymować wierni (miała zastąpić pielgrzymkę do Ziemi Świętej). Akt założycielski zabraniał osiedlania się żydów w tym mieście.

Jan III Sobieski herbu Janina (ur. 17 sierpnia 1629 w Olesku, zm. 17 czerwca 1696 w Wilanowie) – król Polski i wielki książę litewski od 1674, hetman wielki koronny od 1668, hetman polny koronny od 1666, marszałek wielki koronny od 1665, chorąży wielki koronny od 1656.

Rokitno – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie warszawskim zachodnim, w gminie Błonie. Obecnie sołectwo Rokitno znajduje się we wsi Rokitno-Majątek.

1670 - zaprojektował herb Nowej Jerozolimy (Góra Kalwaria). Wydał dekret uznający za cudowny obraz Matki Bożej Cierpliwie Słuchającej w Rokitnie.

1672 - współautor konfederacji w obronie króla Korybuta Wiśniowieckiego, po podpisaniu przez niego haniebnego traktatu pokojowego z Turkami.

Bezkrólewie 1673-1674 - na sejmie konwokacyjnym, przed sejmem elekcyjnym (na którym wybrano Jana III Sobieskiego) zastąpił chorego Intrrexa prymasa Czartoryskiego.

Założyciel zakonu Marianów Ojciec S. Papczyński otrzymuje, (po roku 1674) na siedzibę zakonu, od biskupa Wierzbowskiego Wieczernik w Nowej Jerozolimie .

1674 r. - wybudował też w Nowej Jerozolimie Kościół nazywany kaplicą Piłata (obecny Kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego) - w nim znajduje się krypta ze zmumifikowanymi zwłokami biskupa.

1675 - w Nowej Jerozolimie zbudowano, z polecenia biskupa, Kolegium Pijarów - obecnie Dom Opieki Społecznej.

1677 - dekret uznający za cudowny obraz Św. Rodziny w Miedniewicach.

1678 - Biskup poznański Stefan Wierzbowski erygował w Ostrówku (na prawym brzegu Wisły) nową parafię i wybudował kościół pod wezwaniem św. Izydora.

1684 - dekret o powołaniu w Warszawie drugiego seminarium duchownego (obecnie - Wyższe Metropolitalne Seminarium Duchowne).

1687 - dbając o działalność charytatywną wydał szczegółowe przepisy szpitalne i regulaminy dla pensjonariuszy szpitali parafialnych. Proboszczowie mieli obowiązek opiekowania się biednymi, przeznaczając 1/3 swych dochodów na utrzymanie szpitali parafialnych.

1687 - poświęcił Kościół św. Katarzyny we wsi Służew (obecnie Warszawa dzielnica Ursynów).

Bibliografia

Łętowski L., Katalog biskupów, prałatów i kanoników krakowskich, t. 4, Kraków 1853, s. 226.
Niesiecki K., Korona Polska, t. 4, Lwów 1743, s. 522.
Parczewski A. J., Monografja Szadku, Warszawa 1870, s. 63.
Wierzbowski S., Konnotata wypadków w domu i kraju zaszłych od 1634 do 1689 r. skreślona przez..., wyd. J. N. Bobrowicz, Lipsk 1858, s. 207-209.

Przypisy

Urzędnicy centralni i nadworni Polski XIV-XVIII wieku, Kórnik 1992, s. 138.

Biskup (łac. episcopus z gr. ἐπίσκοπος episkopos: nadzorca, opiekun) - w Kościołach chrześcijańskich duchowny o najwyższych święceniach, urząd kościelny.

Warszawa (miasto stołeczne Warszawa) (wymowa ?/i) – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Mazowszu nad Wisłą.