Sterole - Polski Serwis Naukowy

Sterole - organiczne związki chemiczne, alkohole należące do steroidów. Powstają poprzez formalne podstawienie atomu węgla w pozycji 3 w szkielecie steroidu przez grupę hydroksylową. Do steroli należy większość steroidów. Sterole są syntetyzowane w organizmach żywych z acetylo-CoA.

Hormon (od gr. ὁρμάω hormao - rzucam się naprzód, pędzę) – związek chemiczny, który jest wydzielany przez gruczoły lub tkanki układu hormonalnego. Funkcją hormonu jest regulacja czynności i modyfikacja cech strukturalnych tkanek leżących w pobliżu miejsca jego wydzielania lub oddalonych, do których dociera poprzez krew (wyjątkiem są tzw. hormony lokalne). Istnieją także takie hormony, które wywierają wpływ na funkcjonowanie wszystkich tkanek organizmu.

Ergosterol - organiczny związek chemiczny z grupy witamin D (jest prekursorem do ergokalcyferolu - witaminy D2). Ergosterol jest składnikiem błon komórkowych grzybów, spełniającym tę samą funkcję co cholesterol w komórkach zwierzęcych. Ponieważ ergosterol jest obecny w błonie komórkowej grzybów, a nie występuje w błonach komórkowych zwierzęcych, jest on celem dla leków przeciwgrzybiczych.

Podział steroli

Ze względu na pochodzenie steroli można je podzielić na:

fitosterole - są to sterole pochodzenia roślinnego; do tej grupy należą m.in. β-sitosterol, stigmasterol, kampesterol i brassikasterol

zoosterole - są to sterole pochodzenia zwierzęcego; do nich należy m.in. cholesterol, cholestanol, koprostanol, lanosterol, a także wiele hormonów ludzkich i zwierzęcych

mikosterole - są to sterole wyodrębniane z grzybów, należy do nich m.in. ergosterol

sterole syntetyczne - są to sterole produkowane sztucznie, nie występujące w naturze; należą do nich prawie wszystkie leki antykoncepcyjne i anaboliki.

Budowa

Sterole są bardzo różnorodną klasą związków i poza szkieletem węglowym typowym dla wszystkich steroidów (szkielet 1,2-cyklopentanoperhydrofenantrenu) oraz grupy hydroksylowej w pozycji 3 nie można u nich wyróżnić wspólnych cech. Najczęściej grupa hydroksylowa oprócz w pozycji 3 występuje w pozycji 17 steroidu.

Steroidy (sterydy) - organiczne związki chemiczne, lipidy, których wspólną cechą jest występowanie w ich cząsteczkach szkieletu węglowego w formie czterech sprzężonych pierścieni, czyli steranu (cyklopentanoperhydrofenantrenu).

Lipoproteina – to wielkocząsteczkowy kompleks hydrofobowego rdzenia lipidowego, który zawiera estry cholesterolu i triglicerydy oraz polarnej powłoki zawierającej fosfolipidy, wolny cholesterol i białka, określane mianem apolipoprotein, które odgrywają ważną rolę w metabolizmie i transporcie lipidów.

Funkcje

Najważniejszym sterolem pełniącym niezastąpione funkcje w organizmach żywych jest cholesterol, który występuje we wszystkich komórkach ssaków i wchodzi w skład lipoprotein odpowiedzialnych za transport tłuszczów w organizmie. Bardzo duża część hormonów, które pełnią funkcję regulującą, jest sterolami.

Tłuszcze – zwyczajowa nazwa grupy lipidów, estrów glicerolu i kwasów tłuszczowych, głównie triacylogliceroli. Reszty kwasowe występujące w cząsteczkach tłuszczów zawierają zwykle od 12 do 18 atomów węgla.

Lanosterol – organiczny związek chemiczny z grupy triterpenów. Jest etapem pośrednim w syntezie cholesterolu oraz wszystkich steroidowych hormonów,kwasów żółciowych i witaminy D. Grzyby wykorzystują go do wytwarzania ergosterolu, jest też istotnym składnikiem ich błony komórkowej. Otrzymuje się go z lanoliny z wełny owczej.