Stolica - administracja - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy geografii politycznej. Zapoznaj się również z: inne znaczenia tego słowa.

Stolica – 1. miasto, w którym znajduje się siedziba centralnych organów państwa; 2. główne miasto okręgu, rejonu, województwa, powiatu, krainy historycznej itp.

Określenie stolica w języku polskim pochodzi od wyrazu stolec, oznaczającego miejsce do siedzenia, tron.

Australia (Związek Australijski, Commonwealth of Australia) – kraj położony na półkuli południowej, obejmujący najmniejszy kontynent świata, wyspę Tasmanię i inne znacznie mniejsze wyspy na Oceanie Indyjskim i Spokojnym. Australia na powierzchni nie sąsiaduje z żadnym krajem, natomiast poprzez morza krajami sąsiadującymi z Australią na północy są: Indonezja, Timor Wschodni i Papua-Nowa Gwinea; na północnym wschodzie: Wyspy Salomona, Vanuatu oraz Nowa Kaledonia; na południowym wschodzie: Nowa Zelandia. Australia jest jedynym państwem, które jest również kontynentem.

Rząd – organ kolegialny władzy wykonawczej w większości krajów, w których funkcjonuje parlamentarno-gabinetowy system polityczny. Przewodniczący rady ministrów jest zazwyczaj nazywany premierem (pierwszym ministrem), choć w niektórych krajach (np. Niemcy) jest tradycyjnie nazywany kanclerzem.

Funkcje stolic

Wyróżnia się następujące funkcje stolic:

funkcja administracyjno-polityczna – siedziba rządu, parlamentu, rezydencja głowy państwa, głównych placówek dyplomatycznych i biur organizacji międzynarodowych;

funkcja zespalająca – szczególnie w państwach o strukturze federalnej, często jako wydzielony obszar federalny (np. District of Columbia, Australijskie Terytorium Stołeczne, Region Stołeczny Brukseli);

źródło siły i autorytetu;

obrona państwa przed niepożądanymi wpływami zewnętrznymi;

kontrola funkcjonowania państwa.

Rodzaje stolic

Z punktu widzenia morfologicznego wyróżnia się trzy rodzaje stolic:

Miasto (od prasłow. *městьce, *mě́sto "miejsce", łac. civitas) – historycznie ukształtowana jednostka osadnicza charakteryzująca się dużą intensywnością zabudowy, małą ilością terenów rolniczych, ludnością pracującą poza rolnictwem (w przemyśle lub w usługach) prowadzącą specyficzny miejski styl życia.

Głowa państwa – osoba lub urząd reprezentujący suwerenność państwa. W większości przypadków uprawnienia głowy państwa są ograniczone oraz czysto tytularne i honorowe. Jest to organ zazwyczaj jednoosobowy, prosty, centralny, naczelny, kadencyjny, samodzielny, konstytucyjny, najczęściej nie posiadający charakteru przedstawicielskiego (nie jest przedstawicielem narodu, ale państwa). Działa permanentnie i najczęściej zaliczany jest do władzy wykonawczej. Głową państwa jest najczęściej monarcha lub prezydent.

stałe – historycznie ustalone, miasta będące głównymi ośrodkami w swych krajach przez kilka stuleci (np. Ateny, Londyn, Paryż, Rzym);
ustanowione – świadomie ustalone (np. Brasília w Brazylii, Canberra w Australii, Abudża w Nigerii, Islamabad w Pakistanie);
podzielone – zarządzanie nie jest skupione w jednym miejscu, a w kilku (np. Amsterdam i Haga w Holandii, La Paz i Sucre w Boliwii, Pretoria i Kapsztad w RPA).

Zobacz hasło stolica w Wikisłowniku

Przypisy

↑ Stanisław Otok: Przestrzeń geopolityczna. W: Stanisław Otok: Geografia polityczna. Wyd. IX. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006, s. 86. ISBN 978-83-01-14892-8.