Stoner rock - Polski Serwis Naukowy

Stoner rock i stoner metal to zamiennie stosowane terminy określające podgatunek rocka i metalu. W stoner rocku często stosowane są powolne tempa, psychodeliczne improwizacje, ciężkie gitarowe riffy i melodyjne wstawki. Gitarzyści stosują różnorodne efekty gitarowe, przede wszystkim wah-wah i opóźnienia (delay). Śpiew jest szorstki i ma prostą, rytmiczną melodię. Produkcja jest często bardzo surowa, ograniczona do minimum, może nawet brzmieć amatorsko.

Gitarzysta – miesięcznik ogólnopolski dla gitarzystów. Wydawany przez wydawnictwo AVT-Korporacja Sp. z o.o. w nakładzie 14.700 egzemplarzy + ponad 3.000 e-wydań. Redaktorem naczelnym miesięcznika jest Sławomir Sobczak.

Wah-wah (lub tzw. kaczka) - podłogowy efekt gitarowy z rodziny pedałów ekspresji do gitar elektrycznych i gitar basowych, charakteryzujący się możliwością zmiany parametrów jego działania w czasie grania, kiedy ręce gitarzysty są zajęte. Wah-wah to filtr obwiedni, w oryginalnej postaci było to urządzenie do regulacji szerokości pasma przenoszenia, dodatkowo jednak urządzenie potrafi wzbogacić brzmienie o charakterystyczny efekt "mówienia" gitary, stąd też nazwa samego efektu.

Stoner powstał w wyniku fascynacji latami 60. i 70. Słychać w nim naleciałości psychodelicznego, kosmicznego rocka i klimatu towarzyszącego dopiero co tworzącemu się heavy metalowi. W stoner metalu słychać wyraźne wpływy doom metalu. Zespoły stoner rockowe często wśród swych inspiracji wymieniają Black Sabbath, Led Zeppelin, Jimiego Hendriksa, Deep Purple. To właśnie te zespoły można nazwać prekursorami stylu.

Slo Burn - był krótkotrwałym zespołem stoner rockowym, aktywnym w latach 1996 - 1997. Grupa została utworzona przez Johna Garcię, założyciela grupy Kyuss która rozpadła się kilka miesięcy wcześniej. Do Garcia dołączyli: Chris Hale (gitara elektryczna), Damon Garrison (gitara basowa) i Brady Houghton (perkusja).

Teraz Rock (wcześniej nosił nazwę Tylko Rock) – miesięcznik wydawany przez Orange Media (wydaje też magazyn TopSpeed), poświęcony głównie muzyce rockowej, zawiera informacje o bieżących wydarzeniach, recenzje płyt, wydawnictw video i koncertów, wywiady z artystami. Cena pisma wynosi 9,90 zł.

Przełomowy dla stoner rocka był rok 1992 i płyta amerykańskiego zespołu Kyuss - Blues for the Red Sun. Krążek ten wraz z płytami Sleep's Holy Mountain (1992) zespołu Sleep i Spine of God (1991) Monster Magnet, jest uważany za filar i podwalinę stoner rocka. Mniej więcej w tym samym czasie w Anglii swój pierwszy album wydał Electric Wizard. Zespoły te uzyskały status kultowych, a Kyuss stał się synonimem amerykańskiego stoner rocka.

Corruption, to polska grupa muzyczna początkowo wykonująca wypadkową death oraz doom metalu, obecnie zaś prezentuje stoner metal. Powstała w 1991 roku w Sandomierzu w składzie Paweł Kaniewski pseudonim "P. Horne" (śpiew), Janusz Kubicki pseudonim "Chicken" (gitara), Piotr Wącisz pseudonim "Anioł" (gitara basowa) oraz Grzegorz Wilkowski psuedonim "Melon" (perkusja).

Them Crooked Vultures – hard rockowa supergrupa, w której skład wchodzą: Josh Homme (Kyuss, Queens of the Stone Age, Eagles of Death Metal), Dave Grohl (Foo Fighters, Nirvana) oraz John Paul Jones (Led Zeppelin).

Postacie związane ze stoner rockiem

Josh Homme (Joshua Homme)

Kyuss - gitarzysta, 1990-1995

Queens of the Stone Age - śpiewający multiinstrumentalista, od 1997

Masters of Reality - gitarzysta, wokalista, 2003

Them Crooked Vultures - gitarzysta, wokalista, 2009

Brant Bjork perkusista

Kyuss 1990-1994

Fu Manchu 1996-2001

kariera solowa od 1999

Brant Bjork & the Bros od 2005 - wokalista, gitarzysta, kompozytor

Ten East - 2006 - gitara basowa

John Garcia wokalista

Kyuss 1990-1997

Slo Burn 1997

Unida 1999

Hermano od 2002

Chris Goss

Masters of Reality - wokalista, gitarzysta, klawiszowiec

Producent płyt Kyuss i Queens of the Stone Age

Nick Oliveri wokalista, gitarzysta basowy

Kyuss 1991-1992

Queens of the Stone Age 1998-2004

Mondo Generator od 1997

Stoner rock w Polsce

Początki stoner rocka w Polsce sięgają roku 2001, kiedy to założony w 1991 roku doom/deathmetalowy zespół Corruption nagrał płytę Pussyworld, utrzymaną po raz pierwszy w stylistyce stoner metal. Drugim istotnym momentem w historii polskiego stoner rocka było powstanie warszawskiej grupy Elvis Deluxe i wydanie ich dema w 2003 roku. Album ten, w porównaniu do Corruption, prezentował bardziej psychodeliczną odmianę stoner rocka - w stylu sceny Palm Desert, z wyraźnymi wpływami Kyuss. Do wczesnych zespołów grających w Polsce klasyczny stoner rock należał także Castor Fiber i jego późniejsze wcielenie - Oregano Chino.

Sleep – amerykański zespół muzyczny założony w 1990 roku, jeden z pionierów i najważniejszych przedstawicieli gatunku stoner doom metal. Po nagraniu dwóch albumów studyjnych i minialbumu, Sleep rozwiązał się w 1998 roku. Głównym powodem rozwiązania zespołu było odmówienie przez wytwórnię London Records wydania materiału przeznaczonego na trzeci album Sleep - Jerusalem. W 1999 roku Jerusalem ukazało się nakładem Rise Above / The Music Cartel. W roku 2003 wydano dłuższą wersję tego nagrania, zatytułowaną Dopesmoker, która przez sam zespół uważana jest za najbliższą pierwotnej wizji albumu, nagranego w 1996 roku. Grupa została reaktywowana w roku 2009.

Metal Hammer - zachodnioeuropejskie pismo zajmujące się muzyką heavymetalową. Edycja polskojęzyczna dostępna jest od 1990 roku w nakładzie kilkunastu tysięcy egzemplarzy. Redaktorem pisma jest Tomasz Dziubiński, menedżer wielu polskich zespołów metalowych (np. Acid Drinkers) i krytyk muzyczny Roman Rogowiecki. Przez pierwszy rok pismo zamieszczało wyłącznie przedruki z niemieckiej edycji, a następnie materiały promocyjne Metal Mind Productions, m.in. zmyślony wywiad z Acid Drinkers. Anglojęzyczna wersja pisma ukazywała się w latach 80. i po przerwie - od połowy lat 90. i koncentrowała się na głównym nurcie rocka i heavy metalu. Obok Kerrang! i Terrorizer należy do najbardziej opiniotwórczych brytyjskich pism.

Bardzo ważnym ośrodkiem stoner rocka, zwłaszcza odmiany stoner doom stał się Lublin i jego okolice - to z tego miasta wywodziła się formacja Fifty Foot Woman, grająca w tym stylu. Obecnie przekształciła się ona w instrumentalne trio Major Kong, grające tradycyjny doom metal. Inne ważne zespoły tej sceny z Lublina i okolic to Solarbabes (klasyczny stoner rock), Klingonian Beauty, Ultimate Universe oraz Dopelord. Od 2006 r. na antenie lubelskiego Radia Centrum emitowana jest "Skamielina", audycja poświęcona muzyce stoner rockowej, psychodelicznej, sludge i doom, prowadzona przez basistę Fifty Foot Woman i Major Kong - Dominika "Domela" Stachyrę.

Electric Wizard – doom metalowy zespół z Dorset, w Anglii, stworzony w 1993 roku. Zespół nagrał do tej pory 7 albumów studyjnych, z których dwa stały się ważnymi pozycjami w swoim gatunku muzycznym: Come My Fanatics... oraz Dopethrone. Electric Wizard ma własny, odrębny styl, łączący cechy tradycyjnego doom metalu ze stonerem i sludgem, razem z tekstami mówiącymi zazwyczaj o okultyźmie, czarnoksięstwie, literaturze H.P. Lovecrafta, horrorach i marihuanie. W 2003 roku grupę opuściło dwóch z jej założycieli, Tim Bagshaw i Mark Greening, odchodząc do zespołu Ramesses i pozostawiając Jusa Oborna jako ostatniego z oryginalnego składu.

Jimi Hendrix, właśc. James Marshall Hendrix (ur. 27 listopada 1942 w Seattle w stanie Waszyngton w USA, zm. 18 września 1970 w Londynie w Anglii) – amerykański gitarzysta, wokalista, kompozytor, autor tekstów.

Pozostałe warte odnotowania zespoły polskiej sceny, to m.in.: The Vagitarians, nieistniejąca już Luna Negra (większość jej muzyków gra obecnie w formacji Tres Perros), Satellite Beaver, Palm Desert, Broken Betty, Natural High, Belzebong oraz Death Denied.

Popularność stoner rocka w Polsce, choć wciąż niewielka, stopniowo wzrasta, co widać na podstawie liczby aktywnych zespołów lokalnych inspirujących się tym gatunkiem lub bezpośrednio wykorzystujących tę stylistykę w swoich utworach. Formacje sceny stoner rockowej wydały już w sumie kilkanaście albumów, a ich recenzje ukazały się w uznanych czasopismach muzycznych i serwisach branżowych (np. Metal Hammer, Magazyn Gitarzysta, Teraz Rock czy Muzyka WP.pl.

Spine of God - jest to drugie wydawnictwo, a zarazem pierwsza pełnometrażowa płyta stonermetalowego zespołu Monster Magnet. Album nagrano w Subterranean Sound i Spahn Ranch Studio. W marcu 2006 album ukazał się z nową oprawą graficzną i wersją demo utworu Ozium jako utworem dodatkowym.

Warszawa (miasto stołeczne Warszawa) (wymowa ?/i) – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Mazowszu nad Wisłą.

Poza pojedynczymi koncertami, organizowane są również imprezy prezentujące wyłącznie grupy muzyczne z tego środowiska, np. Stoner Ceremony czy Doom Over Goatville. Zespoły stoner rockowe można także coraz częściej spotkać na popularnych imprezach cyklicznych, jak Asymmetry Festival czy Pepsi Rocks.

Elvis Deluxe - zespół rockowy założony w 2002 roku, pierwszy, który zaprezentował na polskim rynku muzycznym tradycyjną odmianę stoner rocka. Zespół zapytany w wywiadzie o znaczenie jego nazwy odpowiedział, że "Elvis" to dla nich symbol korzeni rock and rolla, a "Deluxe" określa aktualne zjawiska w muzyce, o które wzbogacono brzmienie grupy.

Led Zeppelin – brytyjska grupa będąca jednym z pionierów hard rocka założona w Londynie. Uważana za jeden z najbardziej znaczących zespołów muzycznych w historii. Jej muzyka stanowi połączenie rocka, folku i bluesa z mniejszymi, lecz zauważalnymi, wpływami rockabilly, reggae, soulu, funku, muzyki klasycznej, celtyckiej, indyjskiej, arabskiej, popu, muzyki latynoskiej i country. Zespół sprzedał ponad 300 milionów płyt na całym świecie i ponad 111 milionów w samej Ameryce.

W Polsce wystąpiło wiele znanych zespołów zagranicznych prezentujących stoner rock i gatunki bliskie tym brzmieniom, w tym m.in.: Orange Goblin, Electric Wizard, Yawning Man, Karma to Burn, Brant Bjork and the Bros, The Atomic Bitchwax, Weedeater, Truckfighters, Fu Manchu, Queens of the Stone Age, Monster Magnet, Nebula, Asteroid, Ufomammut, Lucky Funeral, Black Cobra oraz The Grand Astoria.

Pussyworld, to trzeci studyjny album polskiej grupy stoner metalowej Corruption. Wydany został 27 sierpnia 2002 roku nakładem Metal Mind Records na płycie CD oraz na kasecie magentofonowej. Wydawnictwo zostało zrealizowane w składzie Rafał "Rufus" Trela (śpiew), Krzysztof "Thrashu" Szydło (gitara), Grzegorz "Melon" Wilkowski (perkusja), Paweł "Elektryczny" Kubik (gitara) oraz Piotr "Anioł" Wącisz (gitara basowa).

Death doom to podgatunek doom metalu, często też nazywanym drugofalowym doom metalem, albo po prostu doom metalem. Muzyka ta miała początki w końcu lat 80./początku lat 90., najlepiej rozwijała się w połowie lat 90.

Zobacz też

Zespoły grające stoner rock

Zespoły grające stoner metal

Przypisy

Informacje o początkach grupy Elvis Deluxe (ang.). Myspace. [dostęp 2011-07-12].
Wzmianka o zespole Castor Fiber w wywiadzie z jej byłym muzykiem (pol.). www.uwolnijmuzyke.pl. [dostęp 2011-07-12].
Oregano Chino (ang.). Myspace. [dostęp 2011-07-12].
Wywiad z muzykami zespołu Major Kong (pol.). www.doomsmoker.pl. [dostęp 2011-07-12].
Audycja "Skamielina" w Radiu Centrum centrum.fm. [dostęp 2011-07-12].
Wywiad z Satellite Beaver Kulturka 02/2011, s. 22
DEMOn miesiąca w Metal Hammer - Luna Negra (pol.). Myspace. [dostęp 2011-07-12].
Fifty Foot Woman - recenzja debiutanckiej płyty (pol.). Magazyn Gitarzysta. [dostęp 2011-07-12].
Recenzja płyty grupy Mikirurka w Teraz Rock (pol.). Facebook. [dostęp 2011-07-12].
Piach najwyższej jakości (pol.). muzyka.wp.pl [dostęp 2011-07-12].
Asymmetry Festival 2010 (pol.). www.popupmusic.pl. [dostęp 2011-07-12].
Weedeater na Asymmetry Festival 2011 (pol.). www.asymmetryfestival.pl. [dostęp 2011-07-12].
Electric Wizard na Asymmetry Festival 2011 (pol.). www.asymmetryfestival.pl. [dostęp 2011-07-12].
Pepsi Rocks - materiały prasowe (pol.). www.pepsirocks.pl [dostęp 2011-07-12].