Stonewall - zamieszki - Polski Serwis Naukowy

Pub "Stonewall Inn"

Stonewall lub Stonewall Inn – gejowski pub w Greenwich Village w Nowym Jorku, w którym miały swój początek zamieszki, wybuchłe w 1969 roku na tle dyskryminacji mniejszości seksualnych. Uważa się, że wydarzenia te zapoczątkowały amerykański, a w konsekwencji i światowy ruch walki o prawa LGBT.

Demonstracja, manifestacja – wystąpienie zbiorowe, zgromadzenie (zwykle pochód), mające na celu wyrażenie protestującej przeciw czemuś lub popierającej coś części opinii publicznej. Jest to publiczne okazywanie uczuć, postawy wobec czegoś lub kogoś przez jednostkę lub grupę.
Kampania wyborcza to ogół środków masowego przekazu (plakaty, reklamy telewizyjne, radiowe, prasowe, wiece, spotkania z wyborcami), jakimi specjaliści od marketingu politycznego promują kandydaturę polityka lub partii politycznej, tak by wyborca zagłosował właśnie na promowaną osobę lub partię.

Tło polityczne i społeczne

W czerwcu 1969 roku w Nowym Jorku trwała kampania wyborcza mająca wyłonić nowego burmistrza. Urzędujący burmistrz John Lindsay szukał możliwości zwiększenia swoich szans wyborczych w programie wyborczym, który prezentował go jako kandydata zwalczającego wszelkie "występki". Ponieważ Lindsay, będący republikaninem, niedawno przegrał prawybory w swojej partii, potrzebował spektakularnych akcji w czasie trwania kampanii wyborczej.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.
2 lipca jest 183. (w latach przestępnych 184.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 182 dni. Jest to środkowy dzień roku zwyczajnego. O godzinie 12.00 tego dnia mija połowa roku. Słońce w tym dniu znajduje się w zodiakalnym gwiazdozbiorze Raka.

Dzielnica Greenwich Village, będąca tłem wydarzeń, była wówczas odwiedzana przez grupy młodzieży zafascynowanej ruchem antywojennym, często lewicujących. Wielu z nich działało w organizacjach feministycznych lub antyrasistowskich. Młodzież ta postrzegała policję i armię jako aparat represji, któremu należy się sprzeciwić. W tle wydarzeń wzrastało niezadowolenie z wojny w Wietnamie i kwitł ruch hippisowski. Wydarzenia, które miały nastąpić, trafiły więc na podatny grunt społeczny. Dodatkowo w piątek 27 czerwca odbył się pogrzeb słynnej aktorki Judy Garland – ważnej ikony ówczesnej popkultury, z którą identyfikowało się wiele osób LGBT. W pogrzebie brało udział udział około 22 tys. osób, w tym najprawdopodobniej 12 tys. osób homoseksualnych. Ocenia się, że wydarzenie to mogło mieć wpływ na nastroje społeczne tego dnia.

Stonewall – brytyjska komedia filmowa w reżyserii Nigela Fincha z 1995 r., zrealizowana na podstawie powieści Martina Dubermana pod tym samym tytułem. Fabuła filmu opowiada o wydarzeniach Stonewall riots, zamieszkach w Nowym Jorku w 1969 r. wywołanych na tle dyskryminacji mniejszości seksualnych.
Feminizm (łac. femina ‘kobieta’) – nurt myśli politycznej i ruch społeczny związany z równouprawnieniem kobiet. Istnieje wiele nurtów feminizmu, odróżniających się stanowiskami politycznymi, radykalizmem czy poglądami na temat płci kulturowej.

"Stonewall Inn" było trzecim z kolei gejowskim lokalem, na który dokonano nalotu w czasie tamtego tygodnia. Tego typu akcje policji stanowiły wówczas zwykłą, często stosowaną procedurę. Lokale mniejszości seksualnych często zamykano z powodu braku licencji na sprzedaż alkoholu. Ich bywalców traktowano brutalnie, spisywano personalia wszystkich obecnych, a policjanci czynili pod ich adresem złośliwe komentarze. Pod zarzutem "nieprzyzwoitości" zazwyczaj również dochodziło do aresztowań przypadkowych, najbardziej rzucających się w oczy przedstawicieli mniejszości – najczęściej transwestytów. Nazwiska drukowano w gazetach, co rujnowało życie i kariery wielu osób. Kierowano się zasadami, według których:

Tolerancja (łac. tolerantia - "cierpliwa wytrwałość"; od łac. czasownika tolerare - "wytrzymywać", "znosić", "przecierpieć") - termin stosowany w socjologii, badaniach nad kulturą i religią. W sensie najbardziej ogólnym oznacza on postawę wykluczającą dyskryminację ludzi, których sposób postępowania oraz przynależność do danej grupy społecznej może podlegać dezaprobacie przez innych pozostających w większości społeczeństwa. W okresie reformacji pojęcie to było stosowane w odniesieniu do mniejszości religijnych. Obecnie termin ten obejmuje również tolerancję różnych orientacji seksualnych oraz odmiennych światopoglądów.
Christopher Street Day (z ang. Dzień Ulicy Krzysztofa, CSD) – święto obchodzone przez społeczność LGBT corocznie 27 czerwca, na pamiątkę wydarzeń Stonewall, zamieszek na tle dyskryminacji mniejszości seksualnych, które rozegrały się w 1969 roku w Nowym Jorku. Nazwa pochodzi od ulicy, przy której znajdował się pub dla gejów, gdzie miały miejsce zamieszki Stonewall – 55 Christopher Street.

gejom nie wolno było podawać alkoholu w lokalu,

mężczyzna nie mógł tańczyć z mężczyzną,

każda kobieta i każdy mężczyzna musi nosić przynajmniej trzy części garderoby, które odpowiadają biologicznej płci.

"Stonewall Inn" był jednym z wielu nielicencjonowanych klubów działających w dzielnicy, do którego wejście kosztowało 3 dolary. W środku można było dostać drinki i zatańczyć z kim się chciało. Większość bywalców była robotnikami, emigrantami z krajów trzeciego świata, w dużej części czarnoskórymi lub Latynosami. Bywali tam też hipisi, chłopcy z tzw. dobrych domów, a także mieszkańcy slumsów lub ekskluzywnych hoteli. Wielu z nich nie miało 18 lat.

Homofobia (z greki ὁμόιος homoios = taki sam, równy i "fobia" z gr. φόβος phóbos = strach) – postawa społeczna charakteryzująca się uprzedzeniem, nienawiścią i wrogością wobec przedstawicieli mniejszości seksualnych, dyskryminowaniem ich. Niektórzy łączą też pojęcie heteroseksizmu i heteronormatywności z postawą homofobiczną.
Heteroseksualizm – zaangażowanie psychoemocjonalne i pociąg seksualny względem osób odmiennej płci. Najczęściej występująca orientacja seksualna. Terminu ten bywa też używany w badaniach gender studies. Termin może być również stosowany jako określenie zachowań seksualnych pomiędzy ludźmi lub zwierzętami o odmiennej płci.

Przebieg wydarzeń

Pub Stonewall Inn w 1969 roku

Wydarzenia rozpoczęły się o 1:20 w nocy z 27 na 28 czerwca 1969 roku, gdy policja z szóstego okręgu na Manhattanie w sile dziewięcioosobowego (według innych źródeł ośmioosobowego) oddziału dokonała rutynowego nalotu na "Stonewall Inn", gejowski bar przy 55 Christopher Street w Greenwich Village, dzielnicy Nowego Jorku. Oddziałem dowodził inspektor Seymour Pine. Tylko jeden z policjantów był w mundurze.

Policja – umundurowana i uzbrojona formacja przeznaczona do ochrony bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Do jej głównych zadań należy pilnowanie przestrzegania prawa i ściganie przestępców, jak również zapewnienie ochrony i pomocy w sytuacjach kryzysowych zarówno wobec ludzi jak i mienia. Jeżeli jest to konieczne, policja nadzoruje na poziomie operacyjnym także wszelkie służby ratownicze.
Napój alkoholowy - wedle definicji ustawowej każdy produkt przeznaczony do spożycia zawierający więcej niż 0,5% alkoholu etylowego pochodzenia rolniczego. Napoje alkoholowe można podzielić ze względu na zawartość procentową alkoholu (niskoprocentowe lub wysokoprocentowe) oraz ze względu na ich skład (alkohole lub koktajle).

Policjanci z nakazem rewizji wkroczyli do baru. Kolejno przepytywali klientów i pojedynczo wypuszczali na zewnątrz lokalu, ci zaś zamiast rozejść się, zatrzymywali się przed wejściem. Zebrał się tłum w liczbie ok. 200 osób. Gdy policjanci wyprowadzali kelnera, ochroniarza, trzech transwestytów i jedną lesbijkę do wozu policyjnego, tłum zareagował okrzykami We want freedom, Gay power. Doszło do przepychanek, gdy policjanci chcieli wepchnąć lesbijkę do samochodu, która broniąc się, w końcu się oswobodziła. Na policjantów posypały się kamienie, butelki i śmieci.

Klub gejowski (ang. gay bar) – nazwą tą określa się bary i kluby, których docelową grupą klientów są geje i inne osoby LGBT i dla których stanowią one miejsca rozrywki i spotkań towarzyskich. Określenie to dotyczy lokali bez względu na ich wielkość i charakter – zarówno małe bary na kilka stolików, przez typowe restauracje, aż po duże lokale rozrywkowe z kilkoma parkietami i wieloma pomieszczeniami o różnym przeznaczeniu: (sauny, sale kinowe, darkroomy). Często lokale dla gejów w dużych miastach grupują się w jednej okolicy uważanej za gay village. Większość klubów gejowskich przyjmuje także klientów heteroseksualnych. Lokali gejowskich nie należy utożsamiać z lokalami gay-friendly, w których osoby LGBT są mile widziane, ale nie są docelową grupą klientów.
Pożar – niekontrolowany proces spalania w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Warunkiem zapoczątkowania i przebiegu procesu jakim jest pożar (podobnie jak w procesie spalania) jest istnienie czworokąta spalania:

Najprawdopodobniej przypadkowo jeden z przechodniów, heteroseksualny muzyk Dave van Ronk, został schwytany przez policjantów, a następnie zaciągnięty do środka baru, gdzie był bity. Funkcjonariusze zabarykadowali od środka drzwi lokalu. Doszło do wybuchu gniewu i agresji wśród tłumu. Gdy próbowano wedrzeć się do środka, policjanci odbezpieczyli broń i zagrozili jej użyciem krzycząc Zastrzelimy pierwszego gnoja, który przekroczy drzwi!. Hałas ściągnął pod lokal osoby z innych okolicznych pubów i mieszkańców Greenwich Village. Tłum osiągnął liczbę ok. 1000 osób. Najbardziej agresywna część tłumu wyrwała licznik parkingowy i próbowała posłużyć się nim jako taranem. Usiłowano także podpalić drzwi.

Ruch hippisowski, hippisi, dzieci kwiaty (ang. hippie,-s; to be hip – żyć na bieżąco, dniem dzisiejszym) – kontrkultura kontestacyjna II połowy lat 60. i początku lat 70. XX wieku.
Gay village – pochodzące z języka angielskiego określenie dzielnic lub części miasta zamieszkanych i silnie ustrukturowanych przez gejów lub szerzej – osoby LGBT. Na terenie gay village często znajduje się szereg punktów usługowych ukierunkowanych na klientów LGBT, gejowskich barów, nocnych klubów gejowskich, przyjaznych gejom sal treningowych, restauracji, księgarń lub firm prowadzonych przez LGBT.

Po 45 minutach posiłki policyjne uwolniły zabarykadowanych funkcjonariuszy, co kosztowało ich czterech rannych. Ranni byli również po stronie tłumu. Aresztowano w sumie 13 uczestników zajścia. Na ulicach wybuchły jednak zamieszki, które trwały do późna w nocy. Do rana cała ulica była wymazana na ścianach napisami Support gay power!, Drag power!, They invaded our rights, Gay is good. Na zabitym deskami oknie "Stonewall Inn" widniał napis Gay power!.

Prawybory to wybory wstępne, których wynik może być niewiążący lub wiążący w późniejszych właściwych wyborach. Służą do zbadania opinii publicznej lub wyłonienia kandydatów mogących startować w późniejszych wyborach właściwych. Ich znaczenie jest uzależnione od ordynacji wyborczej i w wielu systemach politycznych (np. w USA) jest to część procedury wyborczej.
Wojna wietnamska (zwana też drugą wojną indochińską, a w Wietnamie wojną amerykańską) – działania militarne na Półwyspie Indochińskim w latach 1957-1975. W konflikt zaangażowane były z jednej strony komunistyczna Demokratyczna Republika Wietnamu (wspierana przez inne kraje komunistyczne, gł. Związek Radziecki oraz Chiny) i kontrolowane przez to państwo organizacje komunistyczne w Wietnamie Południowym, Laosie i Kambodży oraz z drugiej strony Republika Wietnamu i wspierająca ją międzynarodowa koalicja obejmująca Stany Zjednoczone i ich sojuszników – Koreę Południową, Tajlandię, Australię, Nową Zelandię i Filipiny. De facto stronami konfliktu były również Kambodża i Laos.

Wieczorem następnego dnia ponownie doszło do zamieszek z udziałem ponad 2000 gejów i lesbijek. W całej okolicy wybuchały pożary. Do rozpędzania tłumu skierowano 400 policjantów ze specjalnych jednostek porządkowych. Starcia z policją trwały do 4 rano. Zamieszki w mniejszym zakresie wybuchały również w kolejnych dniach. W nocy z 2 na 3 lipca do rozpędzenia tłumu użyto specjalnych jednostek porządkowych i ciężkiego sprzętu. Doszło do wybuchu kilku pożarów.

Parada Równości – demonstracja w postaci przemarszu ulicami Warszawy organizowana z okazji Dni Równości – święta społeczności LGBT (polskiego odpowiednika Christopher Street Day). Według organizatorów ma ona być aktem sprzeciwu wobec homofobii oraz dyskryminacji mniejszości seksualnych w polskim społeczeństwie.
Greenwich Village, inaczej West Village lub w skrócie The Village - dzielnica mieszkalna na Manhattanie w Nowym Jorku. Graniczy z Broadwayem na wschodzie (granicą jest 5th St.), rzeką Hudson na zachodzie, Houston Street na południu, i 14th Street na północy.

Był to pierwszy wspólny opór grupy większej liczby homoseksualistów przeciwko sposobowi traktowania ich przez ówczesne władze. Nigdy wcześniej w historii osoby homoseksualne nie działały razem.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)