Stopnie harcerskie - Polski Serwis Naukowy

Portal:
Harcerstwo

Stopnie harcerskie – stopnie zdobywane w harcerstwie poprzez wykazanie się określonym zasobem wiedzy i umiejętności.

Stopnie są elementem metody harcerskiej, dzięki któremu harcerze zostają zmotywowani do samorozwoju. W poszczególnych organizacjach harcerskich są różne systemy stopni.

Stopnie harcerskie w ZHP

W ZHP funkcjonuje 6 stopni harcerskich wprowadzonych Uchwałą nr 40/XXXII Rady Naczelnej ZHP z dnia 15 czerwca 2003 r.:

Andrzej Juliusz Małkowski (ur. 31 października 1888 w Trębkach k. Gostynina, zm. 15/16 stycznia 1919) - jeden z twórców polskiego skautingu, wybitny instruktor i teoretyk harcerstwa, działacz polskich organizacji młodzieżowych i niepodległościowych.
Harcerstwo – polski ruch społeczny i wychowawczy dzieci i młodzieży wzorowany (w momencie powstania) na skautingu brytyjskim, oparty o służbę, samodoskonalenie (pracę nad sobą) i braterstwo. Zasady postępowania harcerza wyznacza Przyrzeczenie Harcerskie i Prawo Harcerskie. Zasady postępowania zucha wyznacza Obietnica Zucha i Prawo Zucha. Obecnie ze względu na różnorodność skautingu na świecie i harcerstwa w Polsce harcerstwo jest polską nazwą skautingu.

Oprócz stopni istnieją jeszcze także: próba harcerza i próba wędrownicza. Próbę harcerza należy przejść przed rozpoczęciem zdobywania (swojego) pierwszego stopnia, kończy się ona złożeniem przyrzeczenia harcerskiego i wręczeniem krzyża. Próbę wędrowniczą należy odbyć przed zdobyciem stopnia harcerza orlego, po niej otrzymuje się naramiennik wędrowniczy. Po przyjęciu do ZHP harcerz nie posiada żadnego stopnia i odbywa próbę harcerza, która jeśli jest w odpowiednim wieku jest łączona z próbą wędrowniczą. Po złożeniu przyrzeczenia zaczyna zdobywać stopień odpowiedni do swojego wieku (poziomu rozwoju). Harcerz bez stopnia w wielu środowiskach jest nazywany tradycyjnie biszkoptem, co nie jest jednak nazwą oficjalną.

Niezależny Krąg Instruktorów Harcerskich "Leśna Szkółka" imienia Henryka Wieczorkiewicza jest lokalną organizacją harcerską. Jest zarazem stowarzyszeniem posiadającym osobowość prawną.
Harcerski Ruch Ochrony Środowiska im. Franciszka z Asyżu (HROŚ) - organizacja harcerska założona w 1986 przez Dariusza Morsztyna. Organizacja ta działała przez pierwsze dwa lata w ramach Związku Harcerstwa Polskiego, następnie funkcjonowała nieformalnie, a w 1990 została zarejestrowana jako stowarzyszenie. Jest pozarządowym ruchem ekologicznym w Polsce.

Oznaki stopnia harcerskiego znajdują się na patkach w barwach jednostki, nasuniętych na naramienniki. Członkowie jednostek o specjalności wodnej lub żeglarskiej, z racji noszenia specyficznych, granatowych mundurów bez naramienników, noszą dystynkcje na specjalnych, czarnych patkach umieszczonych z przodu koszuli. Harcerz bez stopnia nosi patki bez oznaczeń. Dodatkowo, stopnie od odkrywcy i pionierki wzwyż można oznaczać nabiciami na krzyżu harcerskim.

Stowarzyszenie Harcerstwa Katolickiego "Zawisza" Federacja Skautingu Europejskiego – organizacja harcerska nawiązująca do skautingu katolickiego ojca Sevina, jezuity, oraz działalności instruktora harcerstwa przedwojennego hm. RP Stanisława Sedlaczka, działająca w Polsce. Od 1995 jest członkiem Międzynarodowego Związku Przewodniczek i Skautów Europy – Federacji Skautingu Europejskiego.
Harcerski system wychowawczy realizowany w ciągu blisko 100-letniej historii harcerstwa jest rozumiany jako jedność: zasad harcerskiego wychowania, metody i programu. Stały rozwój zuchów, harcerzy, harcerzy starszych, wędrowników i instruktorów jest możliwy tylko wtedy, gdy kierując się harcerskimi zasadami, wykorzystując harcerską metodę tworzy się program pobudzający do kształtowania w sobie cech i umiejętności potrzebnych w życiu osobistym i przydatnych w społeczeństwie.

Stopnie harcerskie w ZHR

W ZHR funkcjonuje 5 stopni harcerskich (system 5 stopni harcerskich używany jest też przez: HROŚ, NDH "Bądź Gotów", NKIH "Leśna Szkółka" oraz Szczep "Czerwone Maki". Obowiązujący regulamin stopni w organizacji harcerzy wprowadzono rozkazem Naczelnika Harcerzy Ls 03/2006 z dnia 26 marca 2006 roku.

Naczelnik Harcerzy ZHR - instruktor ZHR, w stopniu harcmistrza, który został wybrany przez instruktorów spośród kandydatów na tę funkcję na Zjeździe ZHR. Należy do Rady Naczelnej ZHR oraz Naczelnictwa, kieruje Organizacją Harcerzy i jest przełożonym instruktorów.
Włóczęga - dawny stopień harcerski, stosowany m.in. w Szarych Szeregach. Był stopniem wyrównawczym, zdobywali go harcerze nowo przybyli do drużyny lub nieposiadający dotąd stopnia ćwika, którzy wiekiem i doświadczeniem osiągnęli poziom tego stopnia.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)