Stosunki polsko-kambodżańskie - Polski Serwis Naukowy

Rzeczpospolita Polska i Królestwo Kambodży obchodziły w 2006 roku 50. rocznicę nawiązania stosunków dyplomatycznych. W przeciągu tego czasu obustronna współpraca nigdy nie była intensywna. Do dzisiaj kontakty z Kambodżą pozostają jednymi z najmniej rozwiniętych spośród państw regionu Azji Południowo-Wschodniej.

Pol Pot, właśc. Saloth Sar, znany również pod przydomkiem Brat Numer Jeden (ur. , zm. 15 kwietnia 1998) – dyktator Kambodży, w młodości mnich buddyjski, nauczyciel i członek Komunistycznej Partii Kambodży.
Misja pokojowa - jest to działanie stosowane między innymi przez Organizację Narodów Zjednoczonych środkami o charakterze militarnym, w celu utrzymania lub przywrócenia międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa, bądź to przez zmianę sytuacji stanowiącej groźbę dla pokoju, bądź to dla ułatwienia pokojowego załatwienia sporu, bądź to dla zainicjowania akcji w związku z groźbą naruszenia pokoju.

Historia

Prawdopodobnie pierwszym Polakiem odwiedzającym tereny dzisiejszej Kambodży był polski jezuita Wojciech Męciński, który wyruszył w 1638 roku z Makau na misję do Indochin. Kolejnym znanym przypadkom obecności Polaków w tym rejonie dało początek zajęcie Indochin przez Francję i utworzenie z Kambodży francuskiej kolonii w 1864 roku. W tamtym czasie wielu Polaków służyło w Legii Cudzoziemskiej, jak też w regularnej armii francuskiej, pozostawiając po sobie spisane w czasie służby wspomnienia. Znalazł się także Polak (Antoni Kłobukowski) we francuskiej administracji kolonialnej, który opublikował później kilka prac antropogeograficznych dotyczących tego rejonu.

Dolar amerykański (oficjalna nazwa – United States dollar, międzynarodowy skrót – USD) – oficjalna waluta Stanów Zjednoczonych, Portoryko, Mikronezji, Marianów Północnych, Palau, Wysp Marshalla, Panamy, Ekwadoru (od 2000), Salwadoru (od 2001), Timoru Wschodniego i Zimbabwe (od 2009). Jeden dolar amerykański dzieli się na sto centów amerykańskich. Często zapisuje się go za pomocą symbolu $.
Październik – dziesiąty miesiąc w roku, wg używanego w Polsce kalendarza gregoriańskiego, ma 31 dni. Jest najdłuższym miesiącem w roku kalendarzowym, ponieważ wypada wtedy zmiana z czasu letniego na zimowy (jest dłuższy o jedną godzinę od pozostałych 31-dniowych miesięcy). Nazwa miesiąca (wg Brücknera) (dawniej również paździerzec) pochodzi od słowa paździerze oznaczającego "odpadki od lnu lub konopi". Obok tego funkcjonowały również nazwy: paździerzec, paździerzeń, pościernik, a także winnik (por. starogermańska nazwa miesiąca Weinmond).

Hun Sen - premier Kambodży od 1985 roku

Oficjalne stosunki dyplomatyczne Polska i Kambodża nawiązały 24 stycznia 1956 roku. 2 lata wcześniej polskie siły wojskowe weszły w skład Międzynarodowej Komisji Nadzoru w Kambodży. W sierpniu 1968 roku nastąpiło otwarcie ambasady PRL w Phnom Penh, a stosunki między obydwoma państwami rozwijały się powoli do czasu przejęcia władzy Kambodży przez generała Lon Nola w 1970 roku. Ocieplenie stosunków nastąpiło ponownie po obaleniu reżimu Pol Pota w 1979 roku. W latach 80. nastąpiła wymiana kilku ważniejszych wizyt, nie pociągających za sobą jednak zawierania ważnych umów dotyczących bilateralnej współpracy.

Kwiecień – czwarty miesiąc w roku, wg używanego w Polsce kalendarza gregoriańskiego, ma 30 dni. Nazwa miesiąca (wg Brücknera) pochodzi od kwitnących wtedy kwiatów (por. ukr. квітень; czes. květen ‛maj’). Dawniej używane były również nazwy: łżykwiat (lub łudzikwiat), brzezień – od brzozy (por. czes. březen i ukr. березень ‛marzec’) i dębień (por. czes. duben ‛kwiecień’). Łacińska nazwa Aprilis (zobacz: kalendarz rzymski) została zapożyczona przez większość języków europejskich.
Polski Kontyngent Wojskowy w Tymczasowej Administracji Organizacji Narodów Zjednoczonych w Kambodży (PKW UNTAC, PKW Kambodża) - wydzielony komponent Sił Zbrojnych RP, przeznaczony do zabezpieczenia logistycznego i inżynieryjnego ONZ-owskich sił pokojowych w Kambodży w latach 1992-1993.

Po upadku komunizmu w Polsce i w Kambodży w 1989 roku Polska była zaangażowana w proces demokratyzacji Kambodży. 15-16 stycznia 1990 roku w Paryżu odbyła się konferencja z udziałem stałych członków Rady Bezpieczeństwa ONZ, podczas której zapowiedziano zorganizowanie w Kambodży wolnych wyborów pod nadzorem ONZ. Zorganizowaniem i nadzorowaniem tych wyborów miał się zająć Program Wolontariuszy Narodów Zjednoczonych. W 1992 roku 15 wolontariuszy polskich współorganizowało i nadzorowało pierwsze demokratyczne wybory w Kambodży. Od października 1991 roku do marca 1992 roku działała w Kambodży Misja Przygotowawcza Organizacji Narodów Zjednoczonych w Kambodży (UNAMIC), w której brało udział 2 Polaków.

Rada Bezpieczeństwa – jeden z sześciu organów głównych ONZ powołany na mocy Karty Narodów Zjednoczonych (jej istnieniu i kompetencjom poświęcono rozdział V, VI i VII KNZ)
Członkowie Rady Bezpieczeństwa ONZ – w skład Rady Bezpieczeństwa ONZ wchodzi obecnie 15 członków, w tym 5 stałych oraz 10 niestałych. Członkowie niestali wybierani są na okres 2 lat, co roku skład połowy z nich jest odnawiany. W celu zapewnienia geograficznej reprezentatywności, określona liczba miejsc jest zarezerwowana dla każdej z pięciu nieoficjalnych regionalnych grup państw członkowskich ONZ. W latach 1946–1965 Rada Bezpieczeństwa ONZ liczyła 11 członków (5 stałych i 6 niestałych).

Od marca 1992 roku do września 1993 roku w Kambodży działała Tymczasowa Administracja Organizacji Narodów Zjednoczonych w Kambodży (UNTAC). W porozumieniu z ONZ i w ramach działania Tymczasowej Administracji Organizacji Narodów Zjednoczonych w Kambodży, w grudniu 1991 roku polscy żołnierze zostali przydzieleni do udziału w misji kambodżańskiej zakończonej jesienią 1993. Łącznie personel polski uczestniczący w misji UNTAC liczył 1254 żołnierzy i cywilów.

Organizacja Narodów Zjednoczonych (ang. United Nations, UN, fr. Organisation des Nations Unies, hiszp. Organización de las Naciones Unidas, ros. Организация Объединенных Наций /Organizacyja Objedinionnych Nacyj/, arab. الأمم المتحدة /al-Umam al-Muttahida/, chiń. 联合国 /Lianheguo/), ONZ – uniwersalna organizacja międzynarodowa, z siedzibą w Nowym Jorku, powstała 24 października 1945 r. w wyniku wejścia w życie Karty Narodów Zjednoczonych. ONZ jest następczynią Ligi Narodów.
Indochiny Francuskie - dawna kolonia francuska na Półwyspie Indochińskim (Azja Południowo-Wschodnia), w jego wschodniej części nazywanej przez Europejczyków właśnie Indochinami. Obecnie niepodległe państwa: Laos, Kambodża i Wietnam.

Osobny artykuł: PKW Kambodża.

W 2005 roku Kambodża otworzyła w Polsce ambasadę regionalną na Europę Środkowo-Wschodnią, która działała do 31 grudnia 2008. Zgodnie z decyzją ministra spraw zagranicznych RP Ambasada RP w Phnom Penh została zamknięta z dniem 30 września 2008 roku. Obecnie Królestwo Kambodży nie posiada placówki dyplomatyczno-konsularnej w Polsce, a Kambodża należy do właściwości terytorialnej ambasady RP w Bangkoku.

Polska Rzeczpospolita Ludowa (PRL) - oficjalna nazwa państwa polskiego w latach 1952-1989. Uprzednio w latach 1945-1952 ten sam organizm państwowy funkcjonował jako podmiot prawa międzynarodowego pod nazwą Rzeczpospolita Polska. Zwana propagandowo Polską Ludową - był to kolokwialny eufemizm na okres monopartyjnych rządów PPR, a od 1948 PZPR w Polsce.
Rada Praw Człowieka ONZ (ang. Human Rights Council) – organ pomocniczy Zgromadzenia Ogólnego ONZ działający od 2006 roku. Zastąpiła Komisję Praw Człowieka ONZ, przejmując większość jej funkcji. Miało to służyć głównie poprawie efektywności działania tego organu. Jej siedziba znajduje się w Genewie.

Ważniejsze wizyty

Położenie Kambodży i Polski na mapie świata.

czerwiec 1969 - wizyta w Polsce ministra spraw zagranicznych Kambodży Norodom Phurissara

styczeń 1980 - wizyta w Polsce ministra handlu Kambodży Taing Sarimem

listopad 1983 - wizyta ministra spraw zagranicznych PRL w Kambodży

sierpień 1984 - wizyta w Polsce premiera Kambodży Chan Si

listopad 1984 - wizyta delegacji Sejmu PRL z wicemarszałkiem Zbigniewem Gertychem w Kambodży

marzec 1985 - wizyta ministra informacji i kultury Kambodży, Chheng Phon

kwiecień 1985 - wizyta w Kambodży delegacji Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej

czerwiec 1985 - wizyta w Polsce ministra zdrowia Kambodży, Yith Kim Seng

październik 1985 - w V Zjeździe komunistycznej Ludowo-Rewolucyjnej Partii Kampuczy (LRPK) w Phnom Penh uczestniczyła delegacja KC PZPR

styczeń 1986 - w Phnom Penh przebywała delegacja rządowa Polski Ludowej z wicepremierem Manfredem Gorywodą

lipiec 1987 - oficjalną wizytę w Polsce złożyła delegacja partyjno-państwowa Kambodży (Kampuczy) z sekretarzem generalnym LRPK, przewodniczącym Rady Państwa Hengiem Semrinem, która podpisała konwencję kulturalną oraz umowę o cywilnej komunikacji lotniczej

1994 - wizyta wicepremiera i ministra spraw zagranicznych Kambodży w Polsce

2004 - konsultacje wiceministrów spraw zagranicznych w Phnom Penh

styczeń 2005 - wizyta w Polsce wicepremiera i ministra spraw zagranicznych Kambodży Hor Namhonga

Prawno-traktatowe podstawy relacji

Norodom Sihamoni - król Kambodży od 2004 roku

Konwencja konsularna

Konwencja konsularna między PRL a Ludową Republiką Kampuczy. podpisana 23 lipca 1987 roku.

Jest to podstawowy dokument normujący stosunki polsko-kambodżańskie. Reguluje ona kwestie:

Sâmdech ("Jego Ekscelencja") Hun Sen (ur. 5 sierpnia 1951, oficjalnie 4 kwietnia 1951, w Peam Koh Sna), kambodżański polityk, premier Kambodży od 1985. Wiceprzewodniczący rządzącej Kambodżańskiej Partii Ludowej. Minister spraw zagranicznych w latach 1979-1991.
Sierpień – ósmy miesiąc w roku, wg używanego w Polsce kalendarza gregoriańskiego, ma 31 dni. Nazwa miesiąca (wg Brücknera) (dawniej sirzpień) pochodzi od używanego w żniwach sierpa (por. czes. srpen, ukr. серпень; chorw. srpanj ‛lipiec’). Inna nazwa to stojączka. Łacińska nazwa Augustus (zobacz: kalendarz rzymski), zapożyczona przez większość języków europejskich, nadana została na cześć cesarza Oktawiana Augusta; przedtem miesiąc ten (początkowo 6. w kalendarzu) nazywał się Sextilis.

ustanawiania urzędów konsularnych oraz mianowania urzędników i pracowników konsularnych

ułatwienia, przywileje i immunitety

funkcje konsularne

Pozostałe umowy

Umowa o współpracy naukowej i technicznej między Rządem PRL a Rządem Królewskim Kambodży podpisana 17 grudnia 1957 roku w Phnom Penh. Zawarta na okres 3 lat z możliwością jej przedłużenia. Zakładała wzajemne ułatwienia w dostępie do osiągnięć naukowo-technicznych obu krajów poprzez wymianę dokumentacji, specjalistów oraz w ramach stypendiów naukowych. Obecnie umowa ta nie obowiązuje.

Umowa między Rządem PRL a Rządem LR Kampuczy w sprawie utworzenia Polsko-Kampuczańskiej Komisji Współpracy Gospodarczej i Naukowo-Technicznej. podpisana 19 lutego 1987 roku w Phnom Penh. Zakłada ona utworzenie komisji, której zadaniem jest badanie możliwości rozwoju współpracy gospodarczej pomiędzy obydwoma krajami, wspieranie tego rozwoju i dążenie do jego intensyfikacji. Komisja składająca się z sekcji kambodżańskiej i polskiej ma spotykać się przynajmniej raz do roku. Umowa została podpisana na czas nieokreślony i obowiązuje nadal.

Umowa między Rządem PRL a Rządem Ludowej Republiki Kampuczy o cywilnej komunikacji lotniczej. podpisana 23 lipca 1987 roku.

Narodowy Bank Polski (NBP) – polski bank centralny z siedzibą w Warszawie. Podstawowym celem działalności NBP jest utrzymanie stabilnego poziomu cen, przy jednoczesnym wspieraniu polityki gospodarczej Rządu, o ile nie ogranicza to podstawowego celu NBP.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)