Stowarzyszenie Mrocznego Oceanu - Polski Serwis Naukowy

Najbardziej znany przywódca Gen'yōsha - Mitsuru Tōyama, siedzi w środku) wraz z Onisaburō Deguchi i Ryōhei Uchida

Stowarzyszenie Mrocznego Oceanu (jap. 玄洋社, Gen'yōsha) – tajna, skrajnie prawicowa organizacja istniejąca w Japonii w okresach: Meiji, Taishō oraz Shōwa.

Historia

Stowarzyszenie Mrocznego Oceanu zostało utworzone w 1881 r. w celu rozszerzenia wpływów japońskich oraz prowadzenia działalności szpiegowskiej. Jego nazwa pochodzi od japońskiej cieśniny oddzielającej Koreę od najbardziej wysuniętych wysp Japonii – Kiusiu, gdzie urodził się założyciel Gen'yōsha, potomek zamożnej rodziny samurajskiej, Kotarō Hiraoka (1851-1906). Najbardziej znanym przywódcą stowarzyszenia był pochodzący z rodziny plebejskiej Mitsuru Tōyama (1855-1944), również pochodzący z Kiusiu.

Epoka Taishō (jap. 大正時代, Taishō-jidai, "era wielkiej sprawiedliwości") – okres w historii Japonii trwający od 30 lipca 1912 do 25 grudnia 1926, przypadający na panowanie cesarza Yoshihito. Centrum władzy politycznej przesunęło się od dawnej oligarchicznej grupy "starszych mężów stanu" (元老 genrō) w kierunku parlamentu (国会) i partii demokratycznych, między innymi z powodu słabego zdrowia nowego cesarza. Z tego powodu era jest uważana za czas ruchów liberalnych w Japonii, znanych jako "demokracja okresu Taishō". Okres ten wyraźnie odróżnia się od poprzedzającego go chaotycznego okresu Meiji i następującego po nim okresu Shōwa, charakteryzującego się tendencjami militarystycznymi.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Gen'yōsha, pod przykrywką programowo nacjonalistycznej i głoszącej hasła wierności rodzinie cesarskiej, była w rzeczywistości organizacją terrorystyczną i szkołą szpiegów. W końcu XIX wieku podobne związki zjednoczyły się i utworzyły tzw. Stowarzyszenie Wschodniej Azji i założyły ośrodek szkolenia szpiegów w Szanghaju.

Stowarzyszenie Czarnego Smoka lub Stowarzyszenie Rzeki Amur (jap. 黒龍会 kokuryūkai), tajna, skrajnie prawicowa organizacja, istniejąca w Japonii w latach 1901-1945.

Język japoński (日本語 nihongo lub nippongo) – język używany przez ok. 130 mln mieszkańców Japonii oraz japońskich emigrantów na wszystkich kontynentach.

Stowarzyszenie obrało sobie za główny cel prowadzenie działalności szpiegowskiej w Chinach. Pełniło funkcję nieoficjalnej agencji rządowej. Genyōsha dostarczała danych wywiadowczych japońskim siłom zbrojnym. Toyama prowadził również operacje szpiegowskie dla Cesarskiej Armii Japońskiej w Chinach. Kwatera główna stowarzyszenia mieściła się wówczas w Hankou.

Samuraj (jap. 侍, samurai?, wojownik) rzeczownik pochodzący od archaicznego czasownika saburau, który z czasem przeszedł zmianę fonetyczną w samurau, znaczącego służyć panu - pierwotnie świta służąca najwyższym dostojnikom japońskim, także gwardia cesarska (gosho-zamurai).

Terroryzm – pojęcie najczęściej definiowane jako użycie siły lub przemocy przeciwko osobom lub własności z pogwałceniem prawa, mające na celu zastraszenie i wymuszenie na danej grupie ludności lub państwie ustępstw w drodze do realizacji określonych celów. Działania terrorystyczne mogą dotyczyć całej populacji, jednak najczęściej są one uderzeniem w jej niewielką część, aby pozostałych obywateli zmusić do odpowiednich zachowań.

Stowarzyszenie Mrocznego Oceanu na potrzeby gromadzenia informacji wywiadowczych założyło na terenie Japonii, Chin i Korei sieć domów publicznych, do których uczęszczały wpływowe osobistości. W trakcie rozmów łóżkowych osoby te często dopuszczały się niedyskrecji, co wykorzystywali agenci Gen'yōsha. Poza tym dochody z domów publicznych finansowały działalność stowarzyszenia.

Pojęcia Chiny używa się w odniesieniu do krainy historycznej, obejmując wówczas całokształt chińskiej historii i kultury (zobacz: historia Chin), lub w węższym znaczeniu, w odniesieniu do Chińskiej Republiki Ludowej.

Szpiegostwo - forma działalności wywiadowczej polegająca na zdobywaniu informacji stanowiących tajemnice i przekazywaniu ich wywiadowi. W większości krajów świata szpiegostwo na rzecz obcego państwa jest przestępstwem kryminalnym zagrożonym najwyższymi karami.

W Korei istniała filia Stowarzyszenia Mrocznego Oceanu o nazwie Ten'yūkyō (Stowarzyszenie Niebiańskiej Opieki nad Uciśnionymi), wspomagająca Gen'yōsha w prowadzeniu działalności szpiegowskiej, zmierzającej do przejęcia kontroli nad Koreą.

Po zakończeniu II wojny światowej w 1946 r. amerykańskie władze okupacyjne uznały Stowarzyszenie Mrocznego Oceanu za organizację przestępczą i zakazały jej istnienia.

Bibliografia

Norman Polmar, Thomas B Allen, Halina Białkowska: Księga szpiegów : encyklopedia. Warszawa: Magnum, 2000. ISBN 83-85852-27-1.

Raymond Lamont-Brown, Maciej Antosiewicz: Kempeitai - japońska tajna policja. Warszawa: Bellona, 2004. ISBN 83-11-09814-X.

Zobacz też

Kokuryūkai – Stowarzyszenie Czarnego Smoka

Kōdō-ha – Stronnictwo Cesarskiej Drogi

Ten'yūkyō – Stowarzyszenie Niebiańskiej Opieki nad Uciśnionymi