Strajk w Wyższej Szkole Inżynierskiej w Radomiu

Strajk w Wyższej Szkole Inżynierskiej w Radomiu - strajk okupacyjny w Wyższej Szkole Inżynierskiej w Radomiu, trwający od 26 października 1981 do czasu wybuchu stanu wojennego w Polsce 13 grudnia tego samego roku. Jego 49-dniowy okres trwania uczynił go najdłuższym ze wszystkich dotychczasowych strajków okresu PRL.

Radom – miasto z prawami powiatu w centralno-wschodniej Polsce, w województwie mazowieckim nad rzeką Mleczną. Największy ośrodek miejski w widłach Wisły i Pilicy. Czternaste co do wielkości miasto w Polsce. Siedziba kurii diecezji radomskiej i powiatu radomskiego. Centrum administracyjne i kulturalne ziemi radomskiej.

Politechnika Warszawska (PW) – państwowa wyższa uczelnia w Warszawie. Jest jedną z największych i najlepszych wyższych uczelni technicznych w Polsce oraz w Europie Środkowo-Wschodniej. Według ogólnoświatowego rankingu szkół wyższych Webometrics Ranking of World Universities opracowanego przez hiszpański instytut Consejo Superior de Investigaciones Científicas uczelnia zajmuje 3. miejsce w Polsce wśród uczelni technicznych, a w świecie 604. pośród wszystkich typów uczelni..

Powodem do rozpoczęcia strajku była sytuacja w Wyższej Szkole Inżynieryjnej w Radomiu, gdzie władze mianowały rektora Michała Hebdę bez wymaganych procedur i łamiąc zawarte porozumienia.

Przyczyny strajku

Zmieniona wiosną 1981 ordynacja wyborcza faworyzowała prof. Hebdę. Efektem sporu o ordynację było usunięcie z Senatu uczelni przedstawicieli NSZZ "Solidarność" i Niezależnego Zrzeszenia Studentów. W efekcie 24 października 1981 Komisja Zakładowa NSZZ "Solidarność" ogłosiła strajk okupacyjny, który stał się najdłuższym strajkiem w Polsce oraz zarzewiem ogólnopolskiego strajku środowisk akademickich.

Stan wojenny został wprowadzony 13 grudnia 1981 r. na terenie całej Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej na mocy uchwały Rady Państwa z dnia 12 grudnia 1981 r., podjętej niejednogłośnie na polecenie Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego (pozakonstytucyjnego tymczasowego organu władzy, faktycznie nadrzędnego wobec konstytucyjnych władz państwowych), poparty przez Sejm PRL uchwałą z dnia 25 stycznia 1982 r.. Został zawieszony 31 grudnia 1982 r., a zniesiono go 22 lipca 1983 r.

Magdeburg (dolnoniem. Meideborg; pol. hist. Dziewin) – miasto na prawach powiatu w Niemczech, stolica kraju związkowego Saksonia-Anhalt. Siedziba zarówno biskupstwa ewangelickiego, jak i katolickiego. Działają tu dwie uczelnie wyższe: Uniwersytet Ottona von Guerickego (Otto-von-Guericke-Universität Magdeburg) i Wyższa Szkoła Magdeburg-Stendal (Hochschule Magdeburg-Stendal). W roku 2005 Magdeburg obchodził 1 200 lat swego istnienia.

Mimo bojkotu wyborów przez opozycję, Senat dokonał ponownego wyboru prof. Hebdy na stanowisko rektora Wyższej Szkoły Inżynierskiej w Radomiu. Wybór ten został następnie zatwierdzony przez ministra nauki, szkolnictwa wyższego i techniki Jerzego Nawrockiego pomimo protestów Konferencji Rektorów Szkół Wyższych, Towarzystwa Popierania i Krzewienia Nauki oraz tzw. komisji czterech profesorów pod przewodnictwem Andrzeja Stelmachowskiego, która przybyła do Radomia by wezwać prof. Hebdę do ustąpienia.

Strajk okupacyjny - rodzaj strajku, polegający na tym, iż strajkujący, protestujący zajmują określone terytorium, budynek, uniemożliwiając dalsze jego funkcjonowanie w danej instytucji, w celu wymuszenia spełnienia swych żądań, postulatów.

Rewolucja rosyjska 1905 roku – ogólnokrajowy spontaniczny zryw skierowany zarówno przeciw rządowi, jak i przeciw przemocy państwa wobec obywateli. Wydarzenie to uważa się za początek zmian ustrojowych w Rosji, prowadzący do rewolucji 1917 roku.

Gotowość strajkową ogłosiło środowisko akademickie w Lublinie, a także Akademia Medyczna w Warszawie, Politechnika Warszawska i SGGW. Senat Uniwersytetu Warszawskiego z rektorem Henrykiem Samsonowiczem wyraził dezaprobatę w stosunku do decyzji ministra.

Kalendarium

17 października - ogłoszenie pogotowia strajkowego w WSI w Radomiu

(1. dzień strajku) 26 października - rozpoczęcie strajku okupacyjnego

(3. dzień strajku) 28 października - spotkanie delegacji strajkujących (Apuniewicz, Jezuita Starnawski) z delegacją WSI (Kajdas, Rodziewicz)

(5. dzień strajku) 30 października - rektor Hebda zagroził zwolnieniem z pracy strajkujących pracowników; pierwsza Msza strajkujących celebrowana przez duszpasterza akademickiego ks. Jerzego Banaśkiewicza (odtąd odbywała się codziennie)

(7. dzień strajku) 1 listopada - delegacja strajkujących złożyła kwiaty pod krzyżem w Parku im. Tadeusza Kościuszki, upamiętniającym ofiary protestujących podczas rewolucji 1905 roku

(8. dzień strajku) 2 listopada - przybycie do strajkujących przedstawicieli mediów reżimowych

(10. dzień strajku) 4 listopada - przedstawiciele Międzyzakładowej Komisji Regionalnej NSZZ "Solidarność" Ziemia Radomska podjęli rozmowy z delegacją rządową

(14. dzień strajku) 8 listopada - Politechnika Łódzka (Senat oraz tamtejszy NZS) wezwała Hebdę do ustąpienia

(19. dzień strajku) 13 listopada - Politechnika Szczecińska wyraziła poparcie dla strajku w radomskiej WSI, czym dołączyła do grona około 50 uczelni wspierających strajk; strajk poparł nawet komitet PZPR Politechniki Szczecińskiej

(21. dzień strajku) 15 listopada - studenci studiów wieczorowych ogłosili bojkot zajęć

(38. dzień strajku) 2 grudnia - WSI zablokowała wypłaty wynagrodzeń i stypendiów dla strajkujących; przewodniczący KK "Solidarności" Lech Wałęsa ogłosił pogotowie strajkowe w całym kraju

(49. dzień strajku) 13 grudnia - wprowadzenie stanu wojennego; dziekan Wydziału Transportu radomskiej WSI Leszek Cegłowski w towarzystwie oddziału ZOMO i pojazdów opancerzonych wzywa do rozejścia się; koniec strajku i początek internowań

15 grudnia - premier Edward Babiuch przyjął dymisję ministra nauki i szkolnictwa wyższego Jerzego Nawrockiego

Hebda, po rezygnacji ze stanowiska rektora WSI w Radomiu po 8 miesiącach urzędowania, podjął pracę na Uniwersytecie Technicznym w Magdeburgu

Komitet Strajkowy z 16 października 1981

Janusz Walasek - przewodniczący

Witold Zamkowski - zastępca przewodniczącego

Elżbieta Zahorska - członkini

Jacek Mężyk - członek

Witold Smyk - członek

Strajkujący

Instytut Automatyki i Elektroniki Transportu - 10 osób, m.in. Mirosław Luft i Jan Rejczak

Instytut Teorii Konstrukcji Pojazdów i Urząd Transportowych - 19 osób

Instytut Eksploatacji Taboru Kolejowego - 20 osób

Instytut Ekonomiki i Organizacji - 7 osób

Instytut Ekonomiki - 8 osób

Instytut Ubezpieczeń i Prewencji - 16 osób, m.in. Zbigniew Kuźmiuk

Instytut Budowy Maszyn - 9 osób, m.in. Karol Semik

Instytut Matematyki i Fizyki - 8 osób

Instytut Materiałoznawstwa Organicznego - 13 osób, m.in. Stanisław Banaszkiewicz

Instytut Technologii Obuwia - 7 osób

Studium Języków Obcych - 4 osoby

Biblioteka Główna - 12 osób

Centrum Informatyki - 12 osób

Administracja Centralna - 7 osób

Administracja nr 2 - 16 osób

Administracja nr 3 - 15 osób

Administracja nr 4 - 3 osoby

Brygada Remontowa - 8 osób (Dział Transportu i Dział Techniczny)

Laboratorium Uczelniano-Przemysłowe Obuwia - 15 osób

Centrum Uczelniano-Przemysłowe - 35 osób

studenci - 29 osób

Bibliografia

Z życia Politechniki Radomskiej, dodatek specjalny, grudzień 2006, ISSN 1642-1256.

Linki zewnętrzne

Strajk w WSI Radom '1981

O proteście studenckim w Radomiu na stronie IPN