Strajki lubelskie 1980 - Polski Serwis Naukowy

Strajki lubelskie 1980, Lubelski Lipiec - pierwsze strajki w Lublinie i Świdniku zapoczątkowujące erę Solidarności. Strajki rozpoczęły się w Państwowych Zakładach Lotniczych w Świdniku na Wydziale Obróbki Mechanicznej 8 lipca 1980 roku a ich bezpośrednią przyczyną była podwyżka cen żywności. Robotnicy byli też niezadowoleni z warunków pracy i z istnienia uprzywilejowanych grup. Uczestnicy tamtych wydarzeń wspominają, że przełomem było to, iż ludzie przestali się bać. Wśród postulatów były żądania likwidacji przywilejów dla rządzących. Strajk trwał do 11 lipca kiedy "komitet postojowy" podpisał porozumienia.

Świdnik – miasto i gmina w południowo-wschodniej Polsce, w województwie lubelskim, w powiecie świdnickim, około 10 km na wschód od Lublina. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa lubelskiego.

Strajk (ang. strike, niem. Streik) - forma nacisku i protestu społecznego stosowana przez różne grupy społeczne, głównie jednak przez pracowników najemnych. Znane są różne formy strajku, większość z nich polega na dobrowolnym powstrzymaniu się od pracy przez protestujących.

W tym czasie fala strajków rozlała się już na inne zakłady:

Wytwórnię Sprzętu Komunikacyjnego w Świdniku,

Polmozbyt Lublin w Lublinie,

Fabrykę Maszyn Rolniczych "Agromet" w Lublinie,

Lubelskie Zakłady Naprawy Samochodów w Lublinie,

Zakład Naprawczo-Produkcyjny Mechanizacji Rolnictwa w Lublinie,

Fabrykę Samochodów Ciężarowych w Lublinie,

Zakłady Azotowe Puławy w Puławach,

KWK Bogdance,

Fabrykę Łożysk Tocznych w Kraśniku,

Polskie Koleje Państwowe w Lublinie,

Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacji w Lublinie.

Tymczasem w lubelskiej prasie nie było ani słowa o strajkach choć od 9 lipca Radio Wolna Europa nadawało informacje o strajkach a 18 lipca protestowało już ponad 70 zakładów. Zwłaszcza strajk kolei był dotkliwy dla władz, a miasto bardzo odczuło strajk komunikacji miejskiej od 18 lipca. Do 20 lipca podpisano porozumienia między poszczególnymi strajkującymi zakładami pracy a stroną rządową, w których obiecano podwyżkę płac.

Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego (PKWN) – tymczasowy organ władzy wykonawczej w Rzeczpospolitej Polskiej, działający od 21 lipca 1944 do 31 grudnia 1944, na obszarze wyzwalanym spod okupacji niemieckiej - pomiędzy przesuwającą się linią frontu sowiecko-niemieckiego a Linią Curzona. PKWN został powołany w Moskwie (zob. rząd marionetkowy) i funkcjonował pod polityczną kontrolą Józefa Stalina. Zdominowany był przez komunistów polskich i realizował politykę ZSRR w Polsce. Na powstanie PKWN mieli dominujący wpływ komuniści z Centralnego Biura Komunistów Polskich, jednak ostateczną decyzję o jego powstaniu podjął Stalin.

Niezależny Samorządny Związek Zawodowy "Solidarność" – ogólnopolski związek zawodowy powstały w 1980 dla obrony praw pracowniczych, do 1989 również jeden z głównych ośrodków masowego ruchu oporu przeciw socjalistycznym rządom Polski Ludowej. Początkowo duże wpływy polityczne organizacji w III Rzeczypospolitej (np. Akcja Wyborcza Solidarność w latach 1997-2001) uległy następnie znacznemu osłabieniu.

Z powodu strajków praktycznie nie odbyły się obchody 22 lipca - rocznicy ogłoszenia Manifestu Lipcowego - Manifestu PKWN.

Na temat roli lubelskiego lipca trwają spory, jednak w jakiejś mierze był on sygnałem dla strajków na Wybrzeżu. Lublin pokazał siłę protestu i pomysłowość strajkujących (przyspawali lokomotywy do torów kolejowych).

Bibliografia

Marcin Dąbrowski. Lubelski lipiec 1980. Lublin: Zarząd Regionu Środkowowschodniego NSZZ Solidarność, 2000.

Puławy (jid. פּילעװ, Pilew) – miasto powiatowe w zachodniej części województwa lubelskiego w pobliżu granicy województwa mazowieckiego, położone nad Wisłą, na skraju Małopolskiego Przełomu Wisły. Główny ośrodek Puławszczyzny oraz ośrodek przemysłowy (przemysł chemiczny, budowlany, farmaceutyczny, itp.), naukowy (5 instytutów naukowo-badawczych, szkolnictwo wyższe), turystyczno-kulturalny: będące częścią trójkąta turystycznego Puławy - Kazimierz Dolny - Nałęczów [1], ponadto ośrodek: muzealnictwa (pierwsze muzeum na Ziemiach Polskich, a zarazem najstarsze muzeum w Europie Środkowej), węzeł komunikacyjny (port rzeczny, 2 przeprawy mostowe, główne szlaki komunikacji drogowej i kolejowej, w przyszłości cywilny port lotniczy w pobliskim Dęblinie, itp.).

Wytwórnia Sprzętu Komunikacyjnego im. Zygmunta Puławskiego „PZL-Świdnik” (dawniej WSK Świdnik) to firma zajmująca się produkcją samolotów i śmigłowców założona w Świdniku w 1951 roku.

Linki zewnętrzne

Szlak Lubelskiego Lipca

Gra planszowa "W Zakładzie. Lubelski Lipiec '80"