Stralsund - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 54°18′N 13°05′E / 54.3, 13.083

Stralsund (pol. hist. Strzałów) – nadbałtyckie miasto powiatowe i hanzeatyckie w niemieckim kraju związkowym Meklemburgia-Pomorze Przednie, siedziba powiatu Vorpommern-Rügen. Leży nad cieśniną Strelasund i ma kolejowe oraz drogowe połączenie z największą wyspą Niemiec - Rugią. Z tego też powodu Stralsund nazywany jest bramą Rugii. Należy do najważniejszych miast regionu, obok Neubrandenburga, Rostocku i Schwerina.

Zakon Braci Mniejszych (łac. Ordo Fratrum Minorum, pot. franciszkanie) – katolicka wspólnota zakonna z grupy zakonów żebrzących. Założona w 1209 przez św. Franciszka z Asyżu. Zakon ten w 1517 r. na mocy bulli Ite et vos ad vineam meam został podzielony na Zakon Braci Mniejszych zwanych Obserwantami, oraz Zakon Braci Mniejszych Konwentualnych. W 1619 r. pełną niezależność uzyskała trzecia gałąź: Zakon Braci Mniejszych Kapucynów. Wszystkie trzy zakony są oparte na tej samej regule, napisanej przez św. Franciszka i zatwierdzonej przez papieża Honoriusza III 29 listopada 1223 r. Posiadają wspólne dziedzictwo historyczne i duchowe. Różne konstytucje oraz przełożeni stanowią jednakże o ich odrębności prawnej.
Kampus (łac. campus pole, równina), osiedle akademickie – obszar na którym znajdują się budynki szkoły wyższej wraz z otaczającymi je terenami. Zazwyczaj znajduje się tam również biblioteka i domy studenckie.

Stralsund uzyskał lubeckie prawa miejskie w 1234 roku. W 2002 roku Stare Miasto Stralsundu wraz ze starówką Wismaru zostały wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Geografia

Widok z wieży Kościoła Najświętszej Marii Panny

Położenie geograficzne

Stralsund leży w północno-wschodniej części Pomorza Przedniego w kraju związkowym Meklemburgia-Pomorze Przednie w północnych Niemczech.

Klimat

Średnie roczne opady wynoszą 656 mm i są tym samym stosunkowo niskie w skali krajowej. Jedynie w 31% stacji pomiarowych Niemieckiej Służby Meteorologicznej rejestruje się niższe wartości. Najsuchszym miesiącem jest luty, największe opady występują w lipcu: w tym miesiącu obserwuje się 2,1 razy więcej opadów niż w lutym. Opady zmieniają się umiarkowanie. Niższe roczne wahania rejestrowane są w 40% niemieckich stacji pomiarowych.

Szlezwik-Holsztyn (niem. Schleswig-Holstein, dolnoniem. Sleswig-Holsteen, fryz. Slaswik-Holstiinj, duń. Slesvig-Holsten) – najbardziej na północ wysunięty kraj związkowy Niemiec. Dawna nazwa w języku angielskim to Sleswick-Holsatia (obecnie używa się nazwy niemieckiej). Stolicą jest Kilonia (Kiel). Obecny premier Szlezwika-Holsztynu to Peter Harry Carstensen (CDU, od kwietnia 2005), który zastąpił Heide Simonis (SPD), stojącą na czele koalicji SPD/Zieloni.
Gorch Fock – nazwa niemieckich żaglowców szkolnych, na cześć niemieckiego poety i pisarza marynisty Johanna Kinau (1880-1916), publikującego pod pseudonimem literackim Gorch Fock.

Krajobraz

Miasto leży nad bałtycką cieśniną Strelasund. Mosty pomiędzy Stralsundem a miejscowością Altefähr stanowią jedyne połączenie Rugii ze stałym lądem. Stralsund leży w pobliżu trzeciego co do wielkości parku narodowego w Niemczech, obejmującego fragment Bałtyku wraz z częścią półwyspu Darß i Zingst, wysp Hiddensee oraz Rugii.

Cieśnina – zwężenie obszaru wodnego, łączące dwa akweny (oceany, morza lub jeziora), a rozdzielające dwa obszary lądowe. Szeroką cieśninę morską, zwłaszcza oddzielającą wyspę od kontynentu określa się mianem kanału morskiego. Obce statki mogą przekraczać wody cieśnin należące do państwa nadbrzeżnego w oparciu o prawo niezakłóconego tranzytu.
Lista Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego Ludzkości - lista obiektów objętych szczególną ochroną międzynarodowej organizacji UNESCO, filii ONZ, ze względu na ich unikatową wartość kulturową bądź przyrodniczą dla ludzkości. Lista obejmuje (w czerwcu 2009) 890 obiektów w 148 krajach, w tym 689 obiektów dziedzictwa kulturowego (K), 176 przyrodniczego (P) i 25 mieszanych (K, P). W sprawie wpisania danego obiektu na listę decyduje Komitet Światowego Dziedzictwa w trakcie corocznej sesji, począwszy od 1977 roku. Nominacje zgłaszane są przez poszczególne kraje.

W granicach miasta znajduje się także las miejski. Otaczające dziś Stare Miasto trzy stawy (Knieperteich, Frankenteich oraz Moorteich) oraz cieśnina Strelasund zapewniały pierwotnej osadzie oraz historycznemu centrum miasta bezpieczne wyspiarskie położenie. Najwyższym wzniesieniem jest góra Galgenberg w zachodniej części miasta.

Termin zjednoczenie Niemiec (niem. Deutsche Wiedervereinigung) oznacza przyłączenie Niemieckiej Republiki Demokratycznej do Republiki Federalnej Niemiec. Zjednoczenie Niemiec stało się faktem 3 października 1990 roku na mocy porozumienia zawartego 12 września podczas moskiewskiej konferencji dwa plus cztery. Układ ten podpisały obok NRD i RFN cztery dawne mocarstwa okupacyjne: Stany Zjednoczone, Wielka Brytania, Francja i Związek Radziecki.
Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.

Podział administracyjny

Powierzchnia miasta wynosi 38,97 km², co przy liczbie mieszkańców wynoszącej 57 778 (dane z roku 2009) pozwala zaliczyć Stralsund do najgęściej zaludnionych miast Meklemburgii-Pomorza Przedniego (1 483 os/ km²).

Miasto hanzeatyckie Stralsundu dzieli się na następujące obszary miasta, tudzież dzielnice:

Do miasta należą także niektóre tereny w pobliżu Stralsundu, jak również na wyspach Rugii, Hiddensee oraz Ummanz.

Strelasund (połab. Strela, czyli Strzała) – wąska cieśnina Bałtyku oddzielająca wyspę Rugię od stałego lądu. Stanowi także naturalną administracyjną granicę pomiędzy powiatami niemieckiego kraju związkowego Meklemburgia-Pomorze Przednie: Rügen, Nordvorpommern a miastem na prawach powiatu Stralsund.
Radziecka strefa okupacyjna w Niemczech (niem. Sowjetische Besatzungszone, SBZ; ros. Советская зона Германии) - obszar środkowych (w granicach przedwojennych) lub wschodnich (w granicach powojennych) Niemiec, okupowany przez ZSRR od końca II wojny światowej w 1945 roku, 7 października 1949 utworzono na jego terenie NRD.

Sąsiednie gminy

Większymi miastami w pobliżu Stralsundu są Greifswald i Rostock. W bliskiej okolicy znajdują się poza tym miasta Barth oraz Ribnitz-Damgarten.

Historia

Historia miasta

Akt lokacyjny miasta z 1234 roku

Panorama miasta na Wielkiej Mapie Księstwa Pomorskiego, XVII w.

W wyniku przemieszczania się ludności niemieckojęzycznej na tereny wschodnie (tzw. Ostsiedlung), tereny dzisiejszego Stralsundu zostały zasiedlone, a w 1234 roku rugijski książę Wisław I przyznał miastu prawa miejskie wzorowane na prawach Lubeki, tudzież Rostocku. Początkowo obszary te zamieszkane były przez Słowian, tłumaczy to słowiańskie pochodzenie nazwy miasta: stral oznacza grot strzały bądź włóczni. Zakończenie –sund to w językach germańskich określenie na cieśninę morską i odnosi się w tym przypadku do cieśniny Strelasund.

Niemieckie osadnictwo na Wschodzie (niem. Ostsiedlung) – stopniowe przemieszczanie się ludności niemieckojęzycznej na obszary dotąd zamieszkane przez Rumunów, Węgrów, ludy bałtyckie, a od ok. VIII wieku na tereny Słowian.
Wielka Mapa Księstwa Pomorskiego (niem. Lubinsche Karte lub Große Lubinsche Karte) – powstała w latach 1610-1618 na zamówienie księcia szczecińskiego Filipa II. Autorem mapy Pomorza Zachodniego był niemiecki kartograf Eilhardus Lubinus (właśc. Eilert Lübben).

Stralsund stał się szybko jednym z najważniejszych nadbałtyckich miast handlowych, głównie dzięki osadnikom z Westfalii. Po rozwiązaniu księstwa rugijskiego w 1325 Stralsund należał do księstwa pomorsko-wołogoskiego. W XIV wieku stał się najważniejszym po Lubece miastem hanzeatyckim na południowym wybrzeżu Bałtyku. Liczne starcia zbrojne z władcami Danii zakończyły się w 1370 roku pokojem w Stralsundzie.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).
Niemiecka Republika Demokratyczna w skrócie NRD (niem. Deutsche Demokratische Republik, DDR) - państwo powstałe 7 października 1949 na terenie byłej sowieckiej strefy okupacyjnej (niem. Sowjetische Besatzungszone in Deutschland, SBZ). 3 października 1990 NRD przyłączyła się do RFN.

Po rozwiązaniu Hanzy miasto zaczęło tracić na znaczeniu. Handel oraz budowa statków pozostały jednak główną gałęzią gospodarki Stralsundu.

Stralsund był pionierem reformacji w Niemczech Północnych. Już od 1525 roku większość mieszkańców Stralsundu zaczęła przechodzić na ewangelizm.

Podczas wojny trzydziestoletniej miasto z pomocą Szwecji i Danii zapobiegło oblężeniu miasta przez oddziały Wallensteina, po czym przez ponad 200 lat Stralsund znajdował się pod panowaniem Królestwa Szwecji jako część Pomorza Szwedzkiego.

Szwecja, Królestwo Szwecji (Sverige, Konungariket Sverige) – państwo w Europie Północnej, zaliczane do państw skandynawskich. Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 roku. Graniczy z Norwegią, Finlandią i Danią.
Westfalia (niem. Westfalen) – kraina historyczna w Niemczech, między miastami Dortmund, Münster, Bielefeld, i Osnabrück. Obecnie część kraju związkowego Nadrenia Północna-Westfalia. Południowa część historycznej Westfalii leży w obrębie Dolnej Saksonii.

W XIX wieku Stralsund stał się miastem pruskim i siedzibą rejencji.

W czasie drugiej wojny światowej w ataku bombowym aliantów na Stralsund 6 października 1944 roku zginęło ponad 800 osób cywilnych. 8 000 mieszkań oraz wiele zabytków architektonicznych zostało całkowicie lub poważnie zniszczonych.

1 maja 1945 Armia Czerwona wkroczyła do miasta praktycznie bez użycia siły. Stralsund stał się częścią radzieckiej strefy okupacyjnej.

Słowianie – kryterium lingwistyczne, ogół ludności posługującej się językami słowiańskimi, oraz kulturowe, podobne zwyczaje, obrzędy, wierzenia. Najliczniejsza indoeuropejska grupa ludnościowa w Europie, zamieszkująca wschodnią, środkową oraz południową część tego kontynentu, a także północną część Azji.
Hanza, Liga Hanzeatycka, Związek Hanzeatycki (z st.-wys.-niem. hansa - grupa) – związek miast handlowych Europy Północnej z czasów Średniowiecza i początku ery nowożytnej. Miasta należące do związku popierały się na polu ekonomicznym, utrudniając pracę kupcom z miast nie należących do związku, jednocześnie zaś stwarzały realną siłę polityczną i, niekiedy, wojskową.

W okresie Niemieckiej Republiki Demokratycznej wzniesiono w mieście wiele bloków z wielkiej płyty, a zabytkowe Stare Miasto zaczęło popadać w ruinę. Gospodarka miasta opierała się wówczas głównie z budowy statków w tutejszej stoczni, która wykonywała statki dla Związku Radzieckiego czasem w trybie dziesięciodniowym.

Unia Chrześcijańsko-Demokratyczna, niem. Christlich Demokratische Union Deutschlands (CDU) – niemiecka partia polityczna, założona po II wojnie światowej. Partia określa się mianem centroprawicowej, nawiązuje do konserwatyzmu i chrześcijaństwa. CDU nie istnieje w Bawarii, ponieważ w tym kraju związkowym działa partia o podobnym charakterze, CSU. Na szczeblu ogólnokrajowym partie te współdziałają, występując jako CDU/CSU; pomimo tego każde z ugrupowań zachowuje swoją własną strukturę. Tworzą wspólną frakcję w niemieckim parlamencie i nie prowadzą przeciwko sobie żadnych działań. Połączenie CDU i CSU nazywane jest powszechnie Unią.
Pomorze Szwedzkie (szw. Svenska Pommern) – posiadłość Korony Szwedzkiej od XVII do XIX w., położona na południowo-zachodnim wybrzeżu Morza Bałtyckiego.

Po politycznym przełomie w 1989 roku, Stralsund stał się wzorem wśród tzw. „nowych landów”, jeśli chodzi o wspieranie budownictwa i ochrony zabytków w mieście. Historyczne centrum miasta wraz z portem zostało gruntownie odrestaurowane z pomocą programu rządowego. Także dzielnice mieszkalne bloków z wielkiej płyty – Grünhufe oraz Knieper – zostały odnowione w ramach programów Rewaloryzacja, Przebudowa Miasta – Wschód oraz Miasto Społeczne, a koncepcja zabudowy mieszkalnej w mieście została zmodyfikowana.

Wielka wędrówka ludów – okres masowych migracji plemion barbarzyńskich, w szczególności Hunów i Germanów, na ziemie Cesarstwa rzymskiego u schyłku starożytności i w początkach średniowiecza (IV-VI wiek). Proces ten radykalnie odmienił obraz kontynentu europejskiego – doprowadził do zmian etnicznych na dużych obszarach, wyznaczył koniec starożytności i pociągnął za sobą upadek cesarstwa. Większość powstałych na jego gruzach nowych państw sama podzieliła jego los, jednak niektóre (jak państwo Franków) stały się podwalinami nowożytnych państw europejskich.
Kościół Ewangelicko-Metodystyczny w Rzeczypospolitej Polskiej – chrześcijański kościół protestancki nurtu metodystycznego, prawnie działający na terenie Polski, będący członkiem Polskiej Rady Ekumenicznej. Organem prasowym wspólnoty jest "Pielgrzym Polski". Przy Kościele działa Szkoła Języka Angielskiego, podlegającą Radzie Kościoła. Szkoła ta używa nazwy własnej "English Language College". Zwierzchnikiem Kościoła jest bp Edward Puślecki.

Od roku 2002 stralsundzkie Stare Miasto, wraz ze Starym Miastem Wismaru znajdują się na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO z tytułem: Historyczne Stare Miasta Stralsundu i Wismaru.

Przed gospodarką Stralsundu stoi od roku 1989 nadal wiele wyzwań i problemów, które jak dotąd nie zostały rozwiązane.

W ramach reformy powiatów w roku 2011 Stralsund, Rugia oraz powiat Nordvorpommern mają stać się jednym powiatem o nazwie Nordvorpommern ze stolicą w Stralsundzie.

Powiat Nordvorpommern (niem. Landkreis Nordvorpommern) – nadbałtycki powiat kraju związkowego Meklemburgia-Pomorze Przednie za stolicą w Grimmen. Sąsiaduje z powiatami: Ostvorpommern, Demmin, Güstrow, Bad Doberan oraz z miastem na prawach powiatu Stralsund a także poprzez wody cieśniny Strelasund i Zatoki Greifswaldzkiej z powiatem Rügen.
Synagoga, bożnica, bóżnica (z gr. συναγωγή synagoge: "zgromadzenie, miejsce zebrań") – żydowski dom modlitwy, miejsce zebrań religijnych i społecznych gminy żydowskiej.

Fortyfikacje miejskie

Stralsund od 1871 roku posiadał status twierdzy, co chroniło miasto przed licznymi wojnami. Poza dziesięcioma bramami, prowadzącymi do miasta, z których zachowały się tylko dwie (bramy Knieper oraz Küter), dostępu do miasta broniły także stawy miejskie oraz wały.

Społeczeństwo i polityka

Burmistrz miasta

Najwyższym reprezentantem zarządu miasta w Stralsundzie jest od października 2008 roku nadburmistrz Alexander Badrow (CDU).

Armia Czerwona, (Рабоче-Крестьянская Красная Армия, RKKA), od (ros. Советская армия, stosowane również tłumaczenie Armia Sowiecka) – siły zbrojne Rosji radzieckiej i Związku Radzieckiego, istniejące do grudnia 1991 (przemianowana m.in. na Siły Zbrojne Republiki Białorusi, Siły Zbrojne Federacji Rosyjskiej oraz Siły Zbrojne każdej z pozostałych republik ZSRR).
Autostrada A20 (niem. Bundesautobahn 20, BAB 20, Autobahn 20) - niemiecka autostrada biegnąca przez północno-wschodnią część kraju od węzła Lubeka z autostradą A1 (w planach jest dalsza budowa na zachód w kierunku Hamburga i Bremy) do połączenia z autostradą A11 stanowiącą wraz z polską A6 autostradowe połączenie Berlina ze Szczecinem. Stanowi główną oś transportową Meklemburgii-Pomorza Przedniego doprowadzając ruch drogowy w popularne miejsca wypoczynkowe w Niemczech: Pojezierze Meklemburskie, wybrzeże Bałtyku, wyspy Uznam i Rugia, stąd często nazywana jest "Autostradą Bałtycką" (niem. Ostseeautobahn) lub "Autostradą Nadbrzeżną" (niem. Küstenautobahn). Inna potoczna nazwa "dwudziestki" to Via Hanseatica w związku z faktem, że łączy wiele miast należących niegdyś do Ligi Hanzeatyckiej.

Mieszkańcy miasta

Jako że Stralsund jest miastem na prawach powiatu, rada miejska pełni jednocześnie funkcję rady powiatu. Stralsund (nr okręgu wyborczego: 5) posiada 68 obwodów wyborczych. Rada miejska składa się z reguły z 43 posłów, wybieranych w wolnych i tajnych wyborach. Od wyborów 7 czerwca 2009 roku skład rady miejskiej Stralsundu przedstawia się następująco:

Kościół świętego Jakuba w Stralsundzie – gotycki kościół w Stralsundzie, mieście położonym na północy Niemcy, w landzie Meklemburgia-Pomorze Przednie. Jest to najmłodszy z trzech parafialnych kościołów Stralsundu, pierwsza wzmianka na jego temat pochodzi z roku 1303, został zbudowany na dawnej granicy między Starym i Nowym Miastem.
Miasto na prawach powiatu – jednostka samorządu terytorialnego w Polsce, niekiedy określana jako powiat grodzki, co jednak nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa.

Herb i flaga

Herb Stralsundu został nadany 9 września 1938 roku w Szczecinie przez ówczesnego nadburmistrza i zarejestrowany pod nr 67 herbarza Meklemburgii-Pomorza Przedniego.

Blazonowanie: pionowo ustawiona srebrna strzała, a nad nią niewielki srebrny krzyż równoramienny na czerwonym tle. Wymowa stralsundzkiego herbu wskazuje na pochodzenie nazwy miasta: słowo stral oznaczało w językach słowiańskich strzałę lub grot. Motyw strzały był także używany w pieczęci miasta.

Stralsundzka flaga przedstawia identyczny motyw, jak herb miasta: pionowo ustawioną srebrną (białą) strzałę i niewielki srebrny (biały) krzyż równoramienny na czerwonym tle.

Kościół Mariacki w Stralsundzie to trójnawowa bazylika z transeptem, posiadająca także zachodni pseudotransept, ambit oraz wieniec kaplic. Bazylika znajduje się na Nowym Rynku. Pierwsze zapiski o kościele w tym miejscu pochodzą z 1298, obecnie jest to największy kościół Hanzeatyckiego miasta Stralsund, a sama świątynia jest arcydziełem środkowo-europejskiego późnego gotyku.
Księstwo rugijskie (księstwo rańskie, niem. Fürstentum Rügen) – połabskie księstwo wasalne Królestwa Danii, istniejące w latach 1168–1325, obejmujące wyspę Rugia oraz ziemie na Pomorzu Przednim. Było rządzone przez książąt z lokalnej dynastii Wisławiców. W 1325 roku księstwo było rządzone przez książąt z dynastii Gryfitów jako księstwo wołogosko-rugijskie albo rugijsko-bardowskie. W 1474 zostało włączone do księstwa wołogoskiego, a w 1478 ziemie te należały do księstwa zachodniopomorskiego.

Kościół Najświętszej Marii Panny, strona zachodnia

Widok z wieży kościoła Najświętszej Marii Panny na kościoły św. Mikołaja i Jakuba;
w tle - fragment wyspy Rugii

Religia

Obszary dzisiejszego Stralsundu zostały po odejściu Germanów w czasie wędrówki ludów zamieszkane głównie przez słowiańskich osadników. Po zwycięstwie Danii nad słowiańskim księciem na Rugii w roku 1168 oraz napływie chrześcijańskich osadników przede wszystkim z Westfalii rozpoczęła się chrystianizacja tych terenów. W XIII wieku przybyli do Stralsundu także Żydzi. Reformacja w XVI wieku zmieniła Stralsund w miasto ewangelickie.

Meklemburgia-Pomorze Przednie (niem. Mecklenburg-Vorpommern) jest krajem związkowym (Bundeslandem) Republiki Federalnej Niemiec. Najwyższym prawem krajowym jest Konstytucja Kraju Związkowego Meklemburgia-Pomorze Przednie z 23 maja 1993 r.
Wismar (pol. hist. Wyszomierz) – miasto na prawach powiatu w kraju związkowym Meklemburgia-Pomorze Przednie; port w Niemczech nad Morzem Bałtyckim. Liczba mieszkańców: 54 tys. (1992).

W XV wieku wypędzono Żydów z Pomorza i Meklemburgii. W 1757 roku panujący wówczas w Stralsundzie król szwedzki pozwolił na ich ponowne osiedlenie się. W 1786 roku Żydzi rozpoczęli budowę synagogi; 30 marca 1787 roku została ona poświęcona. Żydowscy kupcy wnieśli wiele innowacyjnych idei do handlu miejskiego. W 1875 roku bracia Wertheim zbudowali pierwszy dom towarowy w Stralsundzie. 14 sierpnia 1879 roku Leonard Tietz otworzył niewielki sklep, który wkrótce zamienił się w znany koncern „Kaufhof”. Po dojściu Hitlera do władzy w 1933 roku do wiary żydowskiej przyznawały się 134 osoby. W 1939 były to już tylko 62. Jedynie dwóch Żydów, którzy przeżyli faszystowski terror, powróciło do Stralsundu.

Internationale Grüne Woche Berlin (Berliński Międzynarodowy Zielony Tydzień), w skrócie Grüne Woche (Zielony Tydzień), cykliczna impreza targowa organizowana od 1926 w styczniu na terenach Targów Berlińskich.
Germanie, inaczej Germanowie - odłam Indoeuropejczyków żyjący w północnej i środkowo-północnej Europie, na północ od ludów celtyckich, posługujący się językami germańskimi. W epoce brązu zamieszkiwali tereny Skandynawii, Jutlandii i części Niemiec. Wg Tacyta (I w. n.e.) Germanie dzielili się na Ingewonów, Hermionów i Istewonów, wymienia też Swebów (Swewów), Wandalów, Chattów, Fryzów, Chauków i Cherusków, Semnonów (prawdopodobnie należących do Swebów) i Longobardów (również należących do Swebów), Anglów, Hermundurów, Markomanów, Kwadów, Bastarnów, Gotów, Gepidów, Swinonów i Sytonów.

Po II wojnie światowej Stralsund znajdował się w granicach radzieckiej strefy okupacyjnej. Polityka sowiecka próbowała odsunąć ludność od wpływów kościoła, m.in. poprzez rygorystyczne potępienie religii w wychowaniu szkolnym. W latach 1949-1989 odsetek protestantów wśród mieszkańców miasta spadł z 90% na około 20%. Obecnie około 75% ludności Stralsundu nie należy do żadnej wspólnoty wyznaniowej.

Ewangelicy – nazwą tą od XVI wieku określa się w Polsce protestantów z najstarszych Kościołów Reformacji, czyli luteran, kalwinów oraz, od kilkunastu lat, metodystów.
Dania – Królestwo Danii (Kongeriget Danmark) – państwo położone w Europie Północnej (Skandynawia), najmniejsze z państw nordyckich. W jej skład wchodzą też Grenlandia oraz Wyspy Owcze. Graniczy od południa z Niemcami.

Najpopularniejszą grupą wyznaniową są w Stralsundzie ewangelicy (ok. 15%). Stralsundzki okręg kościelny Pomorskiego Kościoła Ewangelickiego jest jednym z czterech okręgów kościelnych kościoła krajowego rejonu Pomorza Przedniego. Około 4% mieszkańców miasta wyznaje katolicyzm. Oprócz tego istnieją tu także mniejsze chrześcijańskie grupy wyznaniowe, jak np. irwingianie, adwentyści, Kościół Wolnych Chrześcijan czy Kościół Ewangelicko-Metodystyczny.

Pomorski Kościół Ewangelicki, Kościół Pomorza (niem. Pommersche Evangelische Kirche, ang. Protestant Church of Pomerania, PEK) - jeden z niemieckich krajowych kościołów protestanckich tradycji luterańskiej, członek Ewangelickiego Kościoła Niemiec (EKD), Unii Kościołów Ewangelickich (UEK) oraz Niemieckiego Komitetu Narodowego Światowej Federacji Luterańskiej.
Droga krajowa 96 (Bundesstraße 96, B 96) przebiega przez teren Niemiec z południa na północ od skrzyżowania z drogą B99 w Żytawie koło granicy z Polską w południowo-wschodniej Saksonii do Sassnitz na Rugii w Meklemburgii-Pomorzu Przednim.

Zmiany administracyjne

W latach 20. XX wieku Stralsund potrzebował nowych terenów. Planowana była budowa cmentarza głównego, a dotychczasowe cmentarze sięgały już granic miasta.

Po uchwaleniu pruskiej „Ustawy o regulacji poszczególnych punktów dot. zarządu gmin” w roku 1927, która przewidywała także zniesienie obszarów dworskich, Stralsund wniósł wniosek o przyłączenie do miasta sąsiednich miejscowości: Klein Kedingshagen, Groß Kedingshagen, Grünthal, Grünhufe, Freienlande, Andershof, Lüssow, Langendorf (z jeziorami Borgwallsee oraz Pütter See), Groß Lüdershagen, Neu Lüdershagen, Wendorf, Zitterpennigshagen, Voigdehagen, Försterhof, Teschenhagen, Devin oraz Stadtkoppel. Także miejscowość Altefähr na Rugii miała znaleźć się w granicach miasta (tamtejsza plaża i park należały już wtedy do Stralsundu). Ogólnie obszar nowo przyłączonych ziem obejmować miał 3538 ha, ale tylko część wspomnianych terenów włączono do miasta. Na mocy postanowienia prezydenta rejencji z dnia 21 września 1928 roku do Stralsundu przyłączono „cały obszar dworski Voigdehagen o powierzchni 297,85 ha z ok. 93 mieszkańcami, cały obszar dworski Devin o powierzchni 479,87 ha z ok. 230 mieszkańcami, północna część obszaru dworskiego Andershof o powierzchni ok. 264,74 ha z ok. 150 mieszkańcami, cały obszar dworski Grünhufe o powierzchni 405,61 ha z ok. 157 mieszkańcami”.

Rugia (niem. Rügen, połabski Rana) – największa wyspa Niemiec położona w południowo-zachodniej części Bałtyku. Administracyjnie w całości należy do powiatu Rügen (Meklemburgia-Pomorze Przednie).
Hiddensee (dawniej słowiańska Chycina lub Hycina) – niemiecka wyspa na Morzu Bałtyckim leżąca na zachód od Rugii. Wchodzi w skład powiatu Rügen (Meklemburgia-Pomorze Przednie).

Częścią obszaru dworskiego Grünhufe były gospodarstwa w Stadtkoppel i Garbodenhagen oraz majątki ziemskie Grünthal i Freienlande. Do tego miastu przydzielono także części majątków ziemskich Langendorf, Lüssow oraz Klein Kordshagen.

Nowa powierzchnia Stralsundu wynosiła 1 781,69 ha i była prawie dwa razy większa niż ta przed zmianami. Przekazanie nowych ziem odbyło się 22 października 1928 roku w stralsundzkim ratuszu.

Rozwój liczby ludności

W roku 1989 wskaźnik liczby ludności Stralsundu (ponad 75 000 mieszkańców) osiągnął najwyższy poziom. Od tego czasu wartość ta wciąż spadała. W latach pomiędzy przełomem politycznym w 1989 roku a rokiem 2008 liczba mieszkańców Stralsundu zmniejszyła się o około 15 000.

Słupsk (wymowa ?/i kasz. Stôłpsk lub Słëpsk, łac. Stolpa, niem. Stolp, , szw. Stölpe) – miasto w północnej Polsce, w województwie pomorskim, siedziba powiatów grodzkiego i ziemskiego oraz gminy Słupsk. Leży nad rzeką Słupią, na Pobrzeżu Koszalińskim, w odległości 18 km od Bałtyku. Jest to ośrodek przemysłu: drzewnego (meble), obuwniczego, maszynowego (głównie maszyny rolnicze), okiennego oraz samochodowego (autobusy i ciężarówki). Historycznie miasto należy do Pomorza Zachodniego.
Norddeutscher Rundfunk (NDR) – regionalny publiczny nadawca radiowo-telewizyjny, obsługujący północne regiony Niemiec: landy Dolna Saksonia, Meklemburgia-Pomorze Przednie, Szlezwik-Holsztyn i miasto na prawach landu Hamburg. Zajmuje ważne miejsce wśród członków ARD: sytuuje się na pierwszym miejscu pod względem powierzchni obsługiwanego obszaru, drugie, jeśli chodzi o udział produkowanych przezeń programów w emisji głównego ogólnokrajowego kanału ARD, Das Erste, i trzeci co do liczby ludności. Specjalnością NDR są informacje - to właśnie w siedzibie stacji w Hamburgu znajduje się główny newsroom Das Erste, skąd nadawany jest m.in. czołowy niemiecki dziennik telewizyjny, Tagesschau. Inne studia znajdują się w Hanowerze dla Dolnej Saksonii, Kilonii dla Szlezwika-Holsztynu i Schwerinie dla Meklemburgii-Pomorza Przedniego. Powstał 1 stycznia 1956 roku, obok z Westdeutscher Rundfunk (WDR), jako efekt rozpadu Nordwestdeutscher Rundfunk (NWDR) na tych dwóch nadawców. 4 stycznia 1965 ruszyła telwizja NDR Fernsehen

Poniższa tabela przedstawia liczbę ludności Stralsundu w poszczególnych latach. Dane do 1833 roku są raczej szacunkowe, dalsze wartości wynikają ze spisów statystycznych lub urzędowych uzupełnień ówczesnych Urzędów Statystycznych, tudzież magistratu. Dane te dotyczą od 1843 roku ludności przebywającej na danym terenie, od 1925 roku ludności zamieszkującej dany teren, a od 1966 roku osób zameldowanych na danym terenie. Przed rokiem 1843 stosowano niejednolite metody liczenia ludności.

Port lotniczy Rostock-Laage (niem.: Flughafen Rostock-Laage, ang.: Rostock-Laage Airport, kod IATA: RLG, kod ICAO: ETNL) – międzynarodowy port lotniczy położony 28 km od Rostocku. Jest regionalnym portem lotniczym Meklemburgii-Pomorza Przedniego. W 2006 obsłużył 170 146 pasażerów.
Powiat Vorpommern-Rügen (niem. Landkreis Vorpommern-Rügen, pol. powiat Pomorze Przednie-Rugia) - niemiecki powiat leżący w północno-wschodniej części landu Meklemburgia-Pomorze Przednie. Został utworzony na mocy reformy administracyjnej Meklemburgii-Pomorza Przedniego 4 września 2011 r. z dotychczasowych powiatów Nordvorpommern, Rügen i miasta na prawach powiatu Stralsund.

Miasta partnerskie

Francuskie miasto Boulogne-sur-Mer oraz fińskie Pori stały się w 1963 i 1964 roku miastami partnerskimi Stralsundu. W roku 1969 została nim także Windawa (Ventspils) na Łotwie. Później dołączyły do nich Kilonia, stolica kraju związkowego Szlezwik-Holsztyn oraz Stargard Szczeciński (od 1987 roku), jak również szwedzkie Malmö (od 1991 roku), Svendborg w Danii (od 1992 roku) oraz Trelleborg w Szwecji (od 2000 roku). Obecnie francuskie Boulogne-sur-Mer nie jest już miastem partnerskim Stralsundu.

Języki germańskie – grupa języków w obrębie języków indoeuropejskich, którymi posługuje się kilkaset milionów mówiących na całym świecie. Wywodzą się ze wspólnego języka pragermańskiego.
Bundesliga (niem. Liga Federalna) - nazwa ligi żużlowej. Mecze odbywają się w formie czwórmeczów. Ponieważ w lidze startuje więcej niż 4 drużyny, w każdej kolejce dana drużyna lub drużyny pauzują.

Poza tym Stralsund aktywnie działa w związku „Nowej Hanzy”, którego celem jest rozwój handlu i turystyki miast członkowskich.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)