Straton z Lampsakos - Polski Serwis Naukowy

Straton z Lampsaku (ok. 335 p.n.e. - ok. 269 p.n.e.) grecki filozof, perypatetyk, zainteresowany przede wszystkim fizyką.

Straton był nauczycielem Ptolemeusza II Filadelfosa i Arystarcha z Samos. Został kierownikiem Lykeionu ok. 287 p.n.e. zastępując Teofrasta i przewodniczył instytucji przez 18 lat. Zajmował się przede wszystkim naukami przyrodniczymi dla których przyjął nazwę Physicus (greckie: Φυσικός). Diogenes Laertios przytacza długą listę prac Stratona, z których tylko kilka tytułów dotyczy filozofii, a zdecydowana większość nauk fizycznych. Do dnia dzisiejszego nie zachowało się żadne z jego dzieł.

Energia gr. ενεργεια (energeia) – skalarna wielkość fizyczna charakteryzująca pod względem ilościowym stan układu fizycznego (materii) (z punktu widzenia termodynamiki niektóre formy energii są funkcjami stanu i potencjałami termodynamicznymi), stan i wzajemne oddziaływania obiektów fizycznych (ciał, pól, cząstek, układów fizycznych), przemiany fizyczne i chemiczne oraz wszelkiego rodzaju procesy występujące w przyrodzie.

Materia – w potocznym rozumieniu ogół obiektywnie istniejących przedmiotów fizycznych poznawalnych zmysłami. W fizyce termin "materia" stosowany jest w kilku różnych, opisanych w artykule znaczeniach.

Straton rozszerzył fizykę Arystotelesa, zauważając, że spadające ciała przyspieszają, zamiast poruszać się ruchem jednostajnym. Argumentu za takim wnioskiem dostarczyły mu obserwacje swobodnie spadających strug wody, które po przebyciu pewnej drogi rozpryskują się na krople. Był materialistą (podobnie jak atomiści Leucyp i Demokryt z Abdery) i wierzył, że wszystko we wszechświecie zbudowane jest z materii i energii. Stworzył quasi-ateistyczną wizję świata, traktującą wszechświat jako mechanizm, w którym transcendentne siły (np. boskie) nie istnieją.

Arystarch z Samos (gr. Ἀρίσταρχος ὁ Σάμιος Aristarchos ho Samios; ok. 310–230 p.n.e.) – grecki astronom pochodzący z wyspy Samos, który jako pierwszy zaproponował heliocentryczny model Układu Słonecznego.

Teofrast z Eresos (gr. Θεόφραστος Theophrastos), (ok. 370-287 p.n.e.), grecki uczony i filozof. Uczeń i przyjaciel Arystotelesa, w latach 322- 287 p.n.e., jako jego następca, był scholarchą Likejonu w szkole perypatetyków. Był nauczycielem Demetriusza z Faleronu. W swoich badaniach Teofrast skupiał się na filozofii przyrody, a w związku z tym rozbudował metodę obserwacji i stosował ją w badaniach biologicznych, medycznych, meteorologicznych, jak również w rozważaniach charakterologicznych (w Charakterach przedstawił 30 portretów literackich przedstawiających typowe wady ludzkie) i etycznych. Pozostawił też prace z dziedziny m.in. filozofii, fizyki, mineralogii, historii, prawa i psychologii.

Bibliografia

Lucio Russo: Zapomniana rewolucja. Grecka myśl naukowa a nauka nowoczesna. Ireneusz Kania (przekład). Kraków: Universitas, 2005, s. 310. ISBN 83-242-0451-2.

II. W: Diogenes Laertios: Żywoty i poglądy słynnych filozofów. Irena Krońska (opracowanie przekładu, przypisy i skorowidz), Kazimierz Leśniak (wstęp). Cz. ks. V. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1982, s. 288-292.

Paweł P. Wróblewski: Demityzacja dyskursu filozoficznego w Περι θεων Stratona z Lampsakos. Adam Izdebski, Rafał Matuszewski, Przemysław Piwowarczyk (red.). Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2007, s. 135-146. ISBN 978-83-7177-437-9.

Ptolemeusz II Filadelfos, Ptolemaios II Filadelfos - gr. basileus Ptolemaios II Theos Philadelphos II - król Ptolemeusz II Bóg miłujący siostrę, egip. Ptulmis Userkare Meriamon - (urodzony w 308 p.n.e. na wyspie Kos – zmarł w 246 p.n.e. w Egipcie), drugi władca Egiptu z dynastii Ptolemeuszy, syn Ptolemeusza I Sotera i Bereniki I, mąż Arsinoe I i Arsinoe II, ojciec Ptolemeusza III, innego Ptolemeusza, Lizymacha i Bereniki. Panował od 285 roku p.n.e., początkowo wspólnie z ojcem, a od 282 p.n.e. samodzielnie. W latach 277-270 p.n.e. wspólnie z Arsinoe II.

Słowo filozofia (gr. φιλοσοφία, łac. philosophia) pochodzi (prawdopodobnie) od matematyka i filozofa Pitagorasa żyjącego w VI wieku p.n.e. Pierwotnie miało sens dosłowny i oznaczało poszukiwanie, umiłowanie mądrości lub posiadanie mądrości (gr. φιλέω phileo – kochać, σοφία sophia – mądrość). Obecnie terminu filozofia używa się w różnych znaczeniach. Trudno o jego definicję, gdyż zakres rozważań filozoficznych i ich metoda ulegały zmianom w historii, a rozumienie filozofii jest uzależnione od wielu czynników, w tym od przyjętej tradycji filozoficznej. W uproszczeniu można powiedzieć, że filozofia zajmuje się ogólnymi, podstawowymi zagadnieniami dotyczącymi natury świata i człowieka. Filozofowie rozważają kwestie natury istnienia, rozumienia bytu i rzeczywistości (ontologia, metafizyka, teoria bytu), poznawalności rzeczywistości i prawdy (epistemologia czyli teoria poznania), moralności, powinności i koncepcji wartości (etyka oraz aksjologia czyli teoria wartości), także zagadnienia dotyczące człowieka antropologia filozoficzna, a także kwestie społeczne, prawne, kulturowe, teologiczne i inne.