Stratygrafia - Polski Serwis Naukowy

Stratygrafia – dział geologii historycznej zajmujący się ustalaniem wieku i przyczyn rozmieszczenia skał w skorupie ziemskiej.

Twórcą podstawowych praw stratygrafii był duński geolog Nicolaus Steno. Natomiast twórcą biostratygrafii był angielski inżynier William Smith, który w 1795 roku odkrył podczas budowy kanałów, że w warstwach skalnych są obecne charakterystyczne dla nich skamieniałości, które pozwalają te warstwy identyfikować i określać ich wiek geologiczny. Stratygrafia przyczyniła się m.in. do rozwoju badań paleontologicznych. Dopiero jednak odkrycie zjawiska promieniotwórczości i wykorzystanie izotopów promieniotwórczych umożliwiło wyznaczenie wieku bezwzględnego skał w latach.

Tabela stratygraficzna – schemat obrazujący przebieg historii Ziemi na podstawie następstwa procesów i warstw skalnych. Obecnie przyjęta tabela stratygraficzna została ustalona przez Międzynarodową Komisję Stratygrafii (ICS).

Nicolaus Steno, także Nicolas Steno, Niels Stensen (ur. 11 stycznia 1638 w Kopenhadze, zm. 25 listopada 1686 w Schwerinie) – duński anatom i geolog, biskup katolicki, uznany za błogosławionego przez Kościół katolicki.

Do podstawowych metod wykorzystywanych przez stratygrafię należą:

litostratygrafia (wyróżniająca jednostki skalne na podstawie typu skał)

biostratygrafia (wyróżniająca jednostki skalne na podstawie znajdowanych w nich skamieniałości)

chronostratygrafia (porządkująca skały na podstawie ich wieku)

magnetostratygrafia (porządkująca skały na podstawie podobieństwa ich własności magnetycznych)

stratygrafia sekwencji (wyróżniająca jednostki stratygraficzne na podstawie interpretacji środowiska powstania)

Prowadzone w drugiej połowie dwudziestego wieku geofizyczne badania sejsmiczne doprowadziły do narodzin stratygrafii sejsmicznej a następnie stratygrafii sekwencji.

Stratygrafia sekwencji – względnie nowa gałąź geologii starającą się powiązać względne zmian poziomu mórz z tworzeniem się skał osadowych. Stratygrafia sekwencji rozwinęła się ze stratygrafii sejsmicznej i interpretacji sejsmicznej prowadzonej głównie na potrzeby poszukiwań naftowych.

Stratygrafia sejsmiczna – dziedzina stratygrafii wykorzystująca rezultaty badań geofizycznych (sejsmicznych) skorupy ziemskiej, odnosząca się do eustatycznych zmian poziomu morza jako podstawowego zjawiska wpływającego na ułożenie i następstwo warstw geologicznych.

Zobacz też

tabela stratygraficzna

Bibliografia

Racki G. i Narkiewicz M. (red.) Polskie zasady stratygrafii. Państwowy Instytut Geologiczny. Warszawa, 2006. ISBN 83-7372-914-3