Strefa zamieszkania

Ruch drogowy, ruch uliczny – ruch pojazdów oraz pieszych po drogach.

Ruch drogowy w dużym europejskim mieście

Przepisy regulujące zasady tego ruchu w Polsce to Ustawa Prawo o ruchu drogowym.

Zasady ruchu drogowego

Zasady ruchu drogowego dotyczą wszystkich jego uczestników.

Podstawowe zasady ruchu drogowego zostały określone w Konwencji wiedeńskiej o ruchu drogowym w 1968. Nie wszystkie kraje ją ratyfikowały, a nawet wśród jej sygnatariuszy zdarzają się odstępstwa. W Polsce najważniejszym aktem prawnym jest ustawa "Prawo o ruchu drogowym" z dnia 20 czerwca 1997 r. z późniejszymi zmianami.

Znak drogowy – znak obowiązujący w ruchu drogowym, którego znaczenie i zakres obowiązywania określone jest w przepisach prawa – na terytorium Polski znaki drogowe normowane są zapisami rozporządzenia w sprawie znaków i sygnałów drogowych.

Pozwolenie do kierowania tramwajem to zgodnie z prawem o ruchu drogowym jedyny dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania tramwajem. Dokument ten uprawnia do kierowania każdym modelem tramwaju na terenie całej Polski.

Podstawową zasadą jest, że każdy uczestnik ruchu ma obowiązek uniknięcia kolizji z innym pojazdem, pieszym itp. niezależnie od tego, czy tamci postąpili zgodnie z zasadami ruchu czy nie.

Przy wykonywaniu niebezpiecznych manewrów (m.in. wyprzedzając lub zmieniając kierunek jazdy) i w niebezpiecznych miejscach (m.in. skrzyżowanie, przejście dla pieszych) Ustawa Prawo o ruchu drogowym wymaga zachowania szczególnej ostrożności. O takich miejscach informują także znaki drogowe ostrzegawcze.

Pieszy to osoba znajdująca się poza pojazdem na drodze i nie wykonująca na niej robót lub czynności przewidzianych odrębnymi przepisami. Za pieszego uważa się również osobę prowadzącą, ciągnącą lub pchającą rower, motorower, motocykl, wózek dziecięcy, podręczny lub inwalidzki, osobę poruszającą się w wózku inwalidzkim, a także osobę w wieku do 10 lat kierującą rowerem pod opieką osoby dorosłej.

Pełnoletność, pełnoletniość – określony przepisami prawa cywilnego status prawny osoby fizycznej, która uzyskuje go po osiągnięciu określonego wieku (osoba pełnoletnia, pełnoletni). Osoba, która nie osiągnęła jeszcze tego wieku nazywana jest niepełnoletnią.

Ruch lewo- i prawostronny

Osobne artykuły: ruch lewostronny i ruch prawostronny.

Aby pojazdy jadące w przeciwnych kierunkach nie blokowały sobie drogi, wprowadzono obowiązek jazdy możliwie blisko jej lewej krawędzi (ruch lewostronny) lub prawej (ruch prawostronny). Ruch prawostronny dotyczy ok. 66% ludności świata i 72% długości dróg. W Polsce obowiązuje ruch prawostronny, jednak nie dotyczy on rowerzystów na skrzyżowaniach, niebędących rondami oraz bezpośrednio przed nimi, gdzie dopuszcza się jazdę środkiem pasa ruchu.

Pojazd szynowy - urządzenie transportu lądowego, poruszające po torze kolejowym lub innych systemach szynowych. Wśród pojazdów szynowych wyróżnić można pojazdy trakcyjne mające własny napęd (poruszające się na zasadzie adhezyjnej lub przy pomocy zębatki) oraz wagony, czyli pojazdy doczepne pozbawione napędu. W historii i współcześnie stosowane są też systemy z napędem centralnym - pneumatycznym lub linowym, a także napędzane przez silnik liniowy (metro).

Taksówkarz - osoba prowadząca taksówkę. Wykonywanie tego zawodu jest regulowane lokalnymi przepisami - kandydat często musi zdać egzamin ze znajomości terenu, na którym będzie wykonywać działalność, a jego samochód musi spełniać określone wymagania. Taksówkarz jest zawodem obarczonym wysokim ryzykiem ze względu na zagrożenie napadem.

Klasyfikacja uczestników ruchu i pojazdów

Zgodnie z polską definicją ustawową, uczestnik ruchu to pieszy, kierujący oraz każda inna osoba przebywająca w pojeździe, na pojeździe lub na drodze. Uczestnik ruchu ma obowiązek stosować się do zasad ruchu drogowego.

Motorower, moped - jednośladowy lub dwuśladowy pojazd, posiadający dwa, trzy lub cztery koła jezdne, wyposażony w silnik spalinowy o pojemności do 50 cm³ lub niewielki silnik elektryczny.

Pojazd uprzywilejowany w ruchu drogowym jest uczestnikiem ruchu o specjalnych uprawnieniach, oznaczonym w specjalny sposób dla odróżnienia od zwykłych pojazdów.

Pojazdy wyposażone w silnik można podzielić na:

motorowery;

pojazdy szynowe;

pojazdy silnikowe - wszystkie inne pojazdy wyposażone w silnik z wyjątkiem motoroweru i pojazdów szynowych;

Pojazdy silnikowe dzielą się na:

pojazdy samochodowe - pojazdy silnikowe, których konstrukcja umożliwia jazdę z prędkością przekraczającą 25 km/h, z wyłączeniem ciągników rolniczych i motorowerów.

ciągniki rolnicze;

pojazdy wolnobieżne - pojazdy silnikowe, których konstrukcja ogranicza prędkość jazdy do 25 km/h, z wyłączeniem ciągników rolniczych;

Wśród pojazdów samochodowych można wyróżnić:

Fotoradar – urządzenie służące do rejestrowania przekroczenia dopuszczalnej prędkości pojazdów. Jest montowane na statywie i może być zasilane z akumulatora albo umieszczone w obudowie na specjalnym słupie i wówczas zasilane z sieci miejskiej lub akumulatora. Fotoradar fotografuje pojazdy, które przekraczają określoną w danym miejscu prędkość. W zależności od sposobu umieszczenia może mierzyć prędkość pojazdu zbliżającego się lub oddalającego od obiektywu. Zdjęcia są zapisywane na nośniku elektronicznym lub na kliszy fotograficznej.

Rondo - skrzyżowanie z wyspą środkową i jednokierunkową jezdnią wokół wyspy, na którym pojazdy zobowiązane są objeżdżać wyspę środkową w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara w krajach o ruchu prawostronnym lub w kierunku zgodnym z ruchem wskazówek zegara w krajach o ruchu lewostronnym. Są odstępstwa dotyczące minirond, gdzie długie pojazdy mogą przejeżdżać przez przejezdną wyspę. W polskim prawie drogowym stosuje się określenie skrzyżowanie o ruchu okrężnym.

samochody osobowe służące konstrukcyjnie do przewozu co najwyżej 9 osób;

autobusy służące konstrukcyjnie do przewozu co najmniej 10 osób;

pojazdy ciężarowe służące konstrukcyjnie do przewozu ładunków;

ciągniki samochodowe służące wyłącznie do ciągnięcia przyczep;

motocykle;

taksówki osobowe służące do przewozu co najwyżej 9 osób za opłatą ustaloną taksometrem;

taksówki bagażowe służące do przewozu ładunków o masie nieprzekraczającej 2,5 t za opłatą ustaloną taksometrem.

Ograniczenie prędkości

Im większa prędkość, tym trudniej uniknąć kolizji i tym większe są straty przy niej. Z tego względu prawie wszystkie kraje na świecie wprowadziły ograniczenie prędkości. Aby przestrzegać poszanowania limitu, organy kontroli stosują urządzenia takie jak wideorejestrator czy fotoradar.

Droga – wydzielony pas terenu składający się z jezdni, pobocza, chodnika, drogi dla pieszych lub drogi dla rowerów, łącznie z torowiskiem pojazdów szynowych znajdującym się w obrębie tego pasa. Przeznaczona do ruchu pojazdów, ruchu pieszych, jazdy wierzchem lub pędzenia zwierząt. (Kodeks Drogowy Art.2 ust.1)

Jezdnia – część drogi kołowej przeznaczonej dla ruchu pojazdów. Może składać się z jednego lub kilku pasów ruchu. Częścią jezdni nie są wydzielone torowiska.

Dopuszczalne prędkości w Polsce:

Ponadto:

Autobus spełniający dodatkowe warunki techniczne (m.in. hamulce wyposażone w system ABS, wbudowany tachograf, zwalniacz i ogranicznik prędkości, homologowane siedzenia, zabezpieczenia bagażu i odpowiedni stan ogumienia) może poruszać się na autostradzie i drodze ekspresowej z prędkością 100 km/h

Ciągnik rolniczy może poruszać się z prędkością maksymalnie 40 km/h

Motocykl i motorower przewożący dziecko w wieku do 7 lat nie może przekraczać prędkości 40 km/h

Samochód ciężarowy przewożący osoby poza kabiną kierowcy nie może przekraczać prędkości 50 km/h

Ciągnik rolniczy przewożący drużynę robotniczą w przyczepie nie może przekraczać 20km/h

Dopuszczalna prędkość może zostać zmieniona za pomocą znaków drogowych

Od 31 grudnia 2010 r. dopuszczalna prędkość na autostradach została zwiększona do 140 km/h, a na dwujezdniowych drogach ekspresowych do 120 km/h

Informacja o dopuszczalnych prędkościach - Niemcy

Motocykl – jednośladowy pojazd samochodowy bez nadwozia, posiadający dwa (lub więcej) koła jezdne, wyposażony w silnik spalinowy o pojemności powyżej 50 cm³ (do II wojny światowej – powyżej 100 cm³), przeznaczony do przewozu jednej lub dwóch osób (niekiedy trzech, w przypadku zainstalowania wózka bocznego, tzw. kosza).

Droga twarda – droga z jezdnią o nawierzchni bitumicznej, betonowej, kostkowej, klinkierowej lub brukowcowej oraz z płyt betonowych lub kamienno-betonowych, jeżeli długość nawierzchni przekracza 20 m; inne drogi są drogami gruntowymi.

Informacja o dopuszczalnych prędkościach - Polska

Informacja o dopuszczalnych prędkościach - Szwecja

Znak B-33 "ograniczenie prędkości"

Przecinanie się kierunków ruchu

Dwaj uczestnicy ruchu nie mogą jechać jednocześnie jeśli ich tory jazdy się przecinają. Zasady pierwszeństwa decydują o tym, kto może kontynuować jazdę, a kto musi czekać.

Ustąpienie pierwszeństwa to powstrzymanie się od ruchu, jeżeli ruch mógłby zmusić innego kierującego do zmiany kierunku lub pasa ruchu albo istotnej zmiany prędkości, a pieszego - do zatrzymania się, zwolnienia lub przyspieszenia kroku.

Wideorejestrator (prędkościomierz kontrolny) – przyrząd pomiarowy tylko do kontrolnego mierzenia prędkości oraz rejestracji obrazu w sposób ciągły, do niedawna na kasecie wideo a obecnie na nośniku cyfrowym (dysk, karta pamięci) oraz innych zdarzeń drogowych. W czasie jazdy wideorejestrator dokonuje pośredniego pomiaru prędkości pojazdu kontrolowanego.

Dziennik Ustaw (skrót: Dz. U.uwaga do skrótu), pełna nazwa: Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej — to najważniejszy polski dziennik urzędowy. Jest to jedyne oficjalne źródło poznania powszechnie obowiązującego prawa w Rzeczypospolitej Polskiej. Wydawanie Dziennika Ustaw jest wyłączną kompetencją Prezesa Rady Ministrów, który zajmuje się tym przy pomocy redakcji znajdującej się w Rządowym Centrum Legislacji.

Nietypowe przecięcie - jezdnia z drogą kołowania (port lotniczy Londyn-Heathrow)

Sygnalizacja świetlna na Lions' Gate Bridge. Środkowy pas ruchu może służyć do jazdy w przeciwnym kierunku.

Najczęstszym miejscem przecięcia się kierunków ruchu jest skrzyżowanie, które Ustawa PORD definiuje jako "przecięcie się w jednym poziomie dróg mających jezdnię, ich połączenie lub rozwidlenie, łącznie z powierzchniami utworzonymi przez takie przecięcia, połączenia lub rozwidlenia; określenie to nie dotyczy przecięcia, połączenia lub rozwidlenia drogi twardej z drogą gruntową lub stanowiącą dojazd do obiektu znajdującego się przy drodze."

Taksówka - środek transportu miejskiego, samochód służący do świadczenia nieregularnych usług przewozowych, pasażerskich lub pasażersko-towarowych, zazwyczaj stosunkowo niewielkiej odległości, w granicach miasta lub jego okolic. Ze względu na intensywną eksploatację samochody kupowane jako taksówki mogą mieć specjalną konstrukcję lub ograniczenia gwarancyjne. Osoba trudniąca się świadczeniem takich usług to taksówkarz. Do odpowiedniego naliczania opłat za przejazd służy taksometr.

Transport samochodowy (zwany też drogowym) - jedna z gałęzi transportu, w której ładunki i pasażerowie przemieszczają się po drogach lądowych przy pomocy kołowych środków transportu (np. pojazdów samochodowych). Usługi transportowe odbywające się z wykorzystaniem tej gałęzi transportu świadczone są przez przewoźników drogowych.

Szczególnym przypadkiem skrzyżowania jest skrzyżowanie o ruchu okrężnym (rondo).

Na ruchliwych skrzyżowaniach stosuje się sygnalizację świetlną która daje każdemu strumieniowi ruchu określoną ilość czasu na przejazd. Ruchem może kierować też osoba uprawniona do tego.

Wyjątkiem od zasad pierwszeństwa są pojazdy uprzywilejowane. Każdy uczestnik ruchu ma obowiązek ułatwić im przejazd, w szczególności poprzez natychmiastowe usunięcie się z drogi. Kierujący pojazdem uprzywilejowanym nie musi stosować się do przepisów ruchu drogowego, znaków i sygnałów świetlnych; obowiązują go jednak polecenia dawane przez osoby kierujące ruchem.

Minuta (łac. minuta – mała) – legalna jednostka czasu nie należąca do układu SI, równa 60 sekundom, oznaczana min (bez kropki na końcu). Wywodzi się z sumeryjskiego układu miar. Termin minuta pochodzi z łacińskiego wyrażenia pars minuta prima (pierwsza mała część).

Ruch prawostronny - zasada ruchu drogowego, nakazująca pojazdom poruszanie się w pobliżu prawej krawędzi jezdni; niekiedy także rozszerzana o zasadę obowiązująca na kolejowych lub tramwajowych liniach dwutorowych, nakazującą jazdę prawym torem. Zasada ruchu prawostronnego obowiązuje dziś w większości krajów świata: w całej kontynentalnej Europie, prawie całej kontynentalnej Azji (prócz Indii, Pakistanu i Bangladeszu), w obu Amerykach (prócz Gujany i Surinamu).

Zapoznaj się również z: węzeł drogowy

Wymijanie, omijanie, wyprzedzanie

Przemieszczanie się obok:

nie poruszającego się uczestnika ruchu lub przeszkody nazywa się omijaniem;

uczestnika ruchu poruszającego się w przeciwnym kierunku nazywa się wymijaniem;

uczestnika ruchu poruszającego się w tym samym kierunku nazywa się wyprzedzaniem.

Na ogół wyprzedzanie pojazdu odbywa się z lewej strony. Wyjątkiem jest wyprzedzanie pojazdu skręcającego w lewo, które może się odbyć z jego prawej strony, wyprzedzanie pojazdu szynowego oraz wyprzedzanie na drodze z wyznaczonymi pasami ruchu. Przepis ten nie dotyczy rowerzystów, którzy mogą wyprzedzać z prawej strony pojazdy wolno jadące.

Przestrzeń publiczna - wszelkie miejsca dostępne powszechnie i nieodpłatnie, fizyczna przestrzeń w której może znaleźć się każda jednostka społeczna.

ABS (niem. Antiblockiersystem; ang. Anti-Lock Braking System) to układ stosowany w pojazdach mechanicznych w celu zapobiegania blokowaniu się kół podczas hamowania, jako element układu hamulcowego. System ten jest zaliczany do grupy systemów Advanced Vehicle Control Systems (albo Automated Highway Systems). Jego bezpośrednim rozwinięciem są systemy ASR. Jest on również wykorzystywany jako element składowy bardziej rozwiniętych systemów jak ESP, czy Adaptive Cruise Control.

Zabrania się omijania:

pojazdu który jechał w tym samym kierunku i zatrzymał się aby ustąpić pieszemu lub rowerzyście

pojazdu czekającego przed przejazdem kolejowym

Zabrania się wyprzedzania:

przy dojeździe do wierzchołka wzniesienia

na zakrętach oznaczonych odpowiednimi znakami

na skrzyżowaniach (z wyjątkiem ronda)

na przejściach dla pieszych i bezpośrednio przed nimi

pojazdu uprzywilejowanego na terenie zabudowanym

na przejazdach dla rowerów

na przejazdach kolejowych, bezpośrednio przed i za nimi

Obowiązki wyprzedzanego:

Karta rowerowa to zgodnie z polskim prawem o ruchu drogowym jeden z dokumentów stwierdzających uprawnienie osoby niepełnoletniej do kierowania rowerem. Kartę rowerową można uzyskać po osiągnięciu wieku 10 lat oraz zdaniu egzaminu sprawdzającego kwalifikacje. Egzaminy takie przeprowadzane są zazwyczaj w szkołach.

Pojazd – urządzenie do transportu ludzi lub towarów, w różnych środowiskach: na kołach, gąsienicach, płozach, w przestrzeni kosmicznej (wynoszony rakietą nośną), w głębinach morskich. Pojazd może być napędzany własnym źródłem napędu (zasilanym z własnego lub zewnętrznego źródła energii), ciągnięty lub pchany.

nie może zwiększać prędkości w czasie manewru wyprzedzania, jak i bezpośrednio po nim

ciągnik lub pojazd bez silnika w razie potrzeby powinien się zatrzymać lub zjechać na pobocze

Zatrzymanie i postój

Zatrzymanie pojazdu to unieruchomienie go wynikające z przepisów ruchu drogowego lub trwające do 1 min.

Prawo o ruchu drogowym – to ustawa regulująca przepisy i zasady obowiązujące uczestników ruchu drogowego. "kodeks drogowy" to wspólna nazwa wszystkich aktów prawnych, regulujących zasady ruchu drogowego w państwie.

Pas ruchu - każdy z podłużnych pasów jezdni wystarczający do ruchu jednego rzędu pojazdów wielośladowych, oznaczony lub nieoznaczony znakami drogowymi.

Postój to unieruchomienie pojazdu niewynikające z przepisów ruchu drogowego i trwające ponad 1 min.

Strefa zamieszkania to strefa, w której pieszy może się poruszać swobodnie po całej udostępnionej do użytku publicznego przestrzeni i ma pierwszeństwo przed pojazdami (kierujący musi ustąpić pieszemu w każdym wypadku). Ponadto:

Dziecko w wieku do 7 lat może korzystać z drogi na terenie strefy również bez opieki dorosłych

Obowiązuje ograniczenie prędkości do 20 km/h

Opuszczając strefę zamieszkania, należy ustąpić pierwszeństwa wszystkim uczestnikom ruchu drogowego

Wolno parkować jedynie w miejscach do tego wyznaczonych

Uprawnienia

Dokumentem stwierdzającym uprawnienie do kierowania pojazdem jest:

Tachograf (gr. tachos - prędkość + grapho - pisać) - urządzenie pomiarowe, łączące w sobie funkcje prędkościomierza i zegara. Tachograf rejestruje w funkcji czasu: przejechaną przez pojazd drogę, jego chwilową prędkość, jak również tzw. aktywność kierowcy, czyli okresy jego pracy, dyżuru przy pojeździe czy odpoczynku. Niektóre typy tachografów pomocniczo rejestrują również chwilową prędkość obrotową wału korbowego silnika.

Konwencja wiedeńska o ruchu drogowym – to międzynarodowy traktat, określający ogólne zasady ruchu drogowego, do którego przestrzegania zobowiązały się kraje – sygnatariusze.

prawo jazdy odpowiedniej kategorii dla pojazdu silnikowego, roweru lub wózka rowerowego

pozwolenie do kierowania tramwajem

karta rowerowa lub karta motorowerowa dla roweru lub motoroweru - jeżeli kierujący nie jest pełnoletni

Dowód tożsamości dla roweru lub wózka rowerowego - jeżeli kierujący jest pełnoletni

Ponadto wymaga się ukończenia odpowiedniego kursu od osób takich jak:

Ruch lewostronny – zasada ruchu drogowego, nakazująca pojazdom poruszanie się w pobliżu lewej krawędzi jezdni; niekiedy także rozszerzana o zasadę obowiązująca na kolejowych lub tramwajowych liniach dwutorowych, nakazującą jazdę lewym torem. Zasada ruchu lewostronnego obowiązuje dziś w mniejszości krajów świata: w Wielkiej Brytanii oraz w krajach niegdyś od Wielkiej Brytanii zależnych lub będących jej byłymi koloniami, w tym m.in. – w Europie – w Irlandii, na Cyprze i Malcie, a także w Australii, Nowej Zelandii, Samoa, Indiach, Pakistanie, Sri Lance, Bangladeszu, Papui-Nowej Gwinei, Brunei, Hongkongu, RPA i innych postbrytyjskich koloniach Afryki (Lesotho, Botswanie, Kenii, Tanzanii, Ugandzie, Zambii, Zimbabwe), jak również w Japonii, Indonezji, Tajlandii, Makau, na Malediwach, Mauritiusie, Jamajce, Dominice, w Gujanie i Surinamie. Jednym z wyjątków zasad wynikających z "brytyjskości" jest zależna od Wielkiej Brytanii enklawa Gibraltar, gdzie od 1929 obowiązuje ruch prawostronny tak, jak w sąsiedniej Hiszpanii i całej kontynentalnej Europie.

Droga ekspresowa (niem. Schnellstraße, autostrasse, ang. expressway) - droga publiczna o ograniczonej dostępności, przeznaczona wyłącznie do ruchu pojazdów samochodowych, na ogół posiadająca wyłącznie wielopoziomowe skrzyżowania z przecinającymi ją innymi drogami transportu lądowego i wodnego. Wyposażona jest w urządzenia obsługi podróżnych, pojazdów i przesyłek, przeznaczone wyłącznie dla użytkowników drogi.

kierowca zawodowy

kierujący przewożący materiały niebezpieczne (ADR)

taksówkarz

kierujący wózkiem widłowym

instruktor nauki jazdy lub egzaminator

Zobacz też

transport samochodowy

Przypisy

Dz. U. z 1997 r. Nr 98, poz. 602 z późn. zmian., Teksty jednolite: Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515 oraz Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym z 2005 r. Nr 108 poz. 908
↑ Ustawa rowerowa: ustawa z 1 kwietnia 2011 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz ustawy o kierujących pojazdami (Dz.U. nr 92, poz.530)
Prawo o ruchu drogowym, art. 20, 21, 31, 63
Holowanie na autostradzie jest dozwolone tylko przez pojazdy przeznaczone do tego celu.
Ograniczenia prędkości - 140 km/h na autostradach i 120 km/h na ekspresówkach od Nowego Roku
Skrzyżowanie dróg równorzędnych nie musi być oznakowane. Zasada "prawej ręki" jest stosowana nie tylko na skrzyżowaniach, ale także i w innych miejscach (np. parkingi), również na skrzyżowaniu z pierwszeństwem łamanym (tabliczka T-6).
Pojazd szynowy ma pierwszeństwo także poza przejazdem kolejowym.
w prawo przy ruchu lewostronnym