Strzelno - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy Strzelna miasta kujawsko-pomorskiego. Zapoznaj się również z: inne miejscowości o tej nazwie.

Strzelno (niem. Strelno) – miasto w woj. kujawsko-pomorskim, w powiecie mogileńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Strzelno. Leży 18 km na południe od Inowrocławia u zbiegu dróg krajowych DK15, DK25 i DK62. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. bydgoskiego.

Albert Abraham Michelson (ur. 19 grudnia 1852 Strzelno, Kujawy, zm. 9 maja 1931 Pasadena, Kalifornia, USA) – amerykański fizyk polskiego pochodzenia, laureat Nagrody Nobla z dziedziny fizyki w 1907 r. za konstrukcję interferometru.

Siemiatycze biał. Сямятычы - miasto i gmina w województwie podlaskim, w powiecie siemiatyckim, położone na Wysoczyźnie Drohiczyńskiej, nad rzeką Kamionką (prawy dopływ Bugu). W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa białostockiego.

Według danych z 31 grudnia 2004 miasto miało 6063 mieszkańców.

Historia

Powstanie miasta związane jest z osobą Piotra Włostowica, wojewody Bolesława Krzywoustego. Uważany jest on za fundatora kościoła św. Krzyża. W latach osiemdziesiątych XII wieku w ówczesnej wsi Strzelno założony został klasztor sióstr norbertanek. Kościół klasztorny nosił początkowo nazwę kościoła św. Trójcy, w latach późniejszych wezwanie zostało rozszerzone na św. Trójcy i NMP. Prawa miejskie Strzelno uzyskało w 1231 r.

Płock – miasto na Pojezierzu Dobrzyńskim i w Kotlinie Płockiej, nad Wisłą, w województwie mazowieckim, powiat grodzki, siedziba powiatu płockiego; historyczna stolica Mazowsza, stolica rzymskokatolickiej diecezji płockiej (1075); siedziba władz Kościoła Starokatolickiego Mariawitów i mariawickiej diecezji warszawsko-płockiej, port rzeczny, rafineria ropy naftowej (1964), szkoły wyższe, teatry, muzea.

Województwo bydgoskie (1945-50 pod nazwą województwo pomorskie) w latach 1945-1975 obejmowało teren obecnego woj. kujawsko-pomorskiego oraz fragmenty: pomorskiego i wielkopolskiego.

Podczas rozbiorów miasto znajdowało się pod panowaniem pruskim. Do 1874 istniało pod nazwą "Strzelno", po czym zniemczone na niem. "Strelno" (1875-1920). Wyzwolone zostało podczas powstania wielkopolskiego w dniu 2 stycznia 1919.

W 1901 roku wybudowano w Strzelnie gazownię, działającą do lat 60. XX wieku.

Zabytki

Kościół Świętej Trójcy i Najświętszej Marii Panny

Rotunda św. Prokopa

kamieniczki na rynku

Fasada kościoła Św. Trójcy

Człuchów (dawniej Słuchów, kaszb. Człuchòwò lub też Człochòwò, niem. Schlochau) - miasto i gmina w województwie pomorskim, w powiecie człuchowskim. Leży pomiędzy czterema jeziorami: Jeziorem Urzędowym, Miejskim Małym, Miejskim Dużym i największym: Rychnowskim, na Pojezierzu Krajeńskim.

Bolesław III Krzywousty (ur. 20 sierpnia 1086, zm. 28 października 1138) – książę małopolski, śląski i sandomierski w latach 1102–1107, książę Polski w latach 1107–1138. Pochodził z dynastii Piastów, był synem Władysława I Hermana i Judyty czeskiej, córki króla Czech Wratysława II, oraz ojcem książąt: Władysława II Wygnańca, Bolesława IV Kędzierzawego, Mieszka III Starego, Henryka Sandomierskiego i Kazimierza II Sprawiedliwego.

Wnętrze kościoła Św. Trójcy

Kolumna cnót w kościele Św. Trójcy

Rotunda św. Prokopa

Komunikacja

Przez miasto przebiegają drogi krajowe i wojewódzkie:

15 Trzebnica - Krotoszyn - Gniezno - Strzelno - Inowrocław - Toruń - Ostróda

25 Bobolice - Człuchów - Bydgoszcz - Inowrocław - Strzelno - Konin - Kalisz - Ostrów Wielkopolski - Oleśnica

62 Strzelno - Włocławek - Płock - Wyszków - Drohiczyn - Siemiatycze

255 Strzelno - Pakość

Co ciekawe tyle samo dróg krajowych przechodzi np. przez Poznań, co świadczy o ważności Strzelna jako węzła komunikacyjnego.

Droga krajowa nr 62 (DK62) – droga krajowa o długości ok. 361 km, leżąca na obszarze województw kujawsko-pomorskiego, mazowieckiego i podlaskiego. Trasa ta łączy Strzelno z Siemiatyczami (DK19).

Kalisz (łac. Calisia, jid. קאַליש, niem. Kalisch) – jedno z najstarszych miast w Polsce, historyczna stolica Wielkopolski Wschodniej. Drugi co do wielkości i również drugi najsilniej zurbanizowany ośrodek województwa wielkopolskiego, powiat grodzki, siedziba powiatu ziemskiego. Centralne miasto aglomeracji kalisko-ostrowskiej, którą tworzy wraz z Ostrowem Wielkopolskim. Siedziba diecezji kaliskiej.

Znane osoby związane ze Strzelnem

Albert Abraham Michelson (ur. 1852) – fizyk amerykański, laureat nagrody Nobla w 1907 roku

Arcybiskup Stanisław Gądecki (ur. 1949) – od 2002 roku metropolita poznański

Jakub Cieślewicz (1846-1930) – lekarz, działacz społeczny

Jan Dałkowski (1899-1939) - nauczyciel, kierownik publicznej Szkoły Powszechnej nr 1 w Strzelnie oraz wieloletni działacz społeczny. 25 listopada 1939r został rozstrzelany przez hitlerowców i spoczął w zbiorowej mogile we wsi Cieńcisko.

Przypisy

Dane Głównego Urzędu Statystycznego: Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2011r..

Zobacz też

gmina Strzelno-Południe

gmina Strzelno-Północ

Cmentarz żydowski w Strzelnie

Linki zewnętrzne

strona Strzelna

Strzelno w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom XI (Sochaczew – Szlubowska Wola) z 1890 r.

Bulla papieża Celestyna III dla klasztoru Norbertanek w Strzelnie z dnia 9 IV 1193 roku

Miasto (od prasłow. *městьce, *mě́sto "miejsce", łac. civitas) – historycznie ukształtowana jednostka osadnicza charakteryzująca się dużą intensywnością zabudowy, małą ilością terenów rolniczych, ludnością pracującą poza rolnictwem (w przemyśle lub w usługach) prowadzącą specyficzny miejski styl życia.

Droga krajowa nr 15 (DK15) – droga krajowa o długości 402 km przebiegająca przez województwa: dolnośląskie, wielkopolskie, kujawsko-pomorskie i warmińsko-mazurskie. Na odcinku Trzebnica – Gniezno może być alternatywą dla drogi krajowej nr 5 z ominięciem Poznania. Dalej wiedzie przez tereny rolnicze na Kujawach oraz łączy miasta aglomeracji bydgosko-toruńskiej. W węźle "Września" bezkolizyjnie przecina autostradę A2.