Sułtanat Zanzibaru (suah. Usultani wa Zanzibar, ar. سلطنة زنجبار) – historyczne państwo istniejące w latach 1856-1964 w Afryce Wschodniej z centrum w mieście Zanzibar.

Historia

W roku 1698 Zanzibar stał się częścią zamorskich posiadłości Omanu przechodząc pod kontrolę sułtana Omanu. W 1832 lub 1840 (różne źródła podają różne daty), sułtan Said ibn-Sultan przeniósł stolicę z Maskatu w Omanie do Stone Town i wprowadził tam arabskie rządy. Wykorzystując pracę niewolników rozwinął plantacje goździków. Handel Zanzibaru powoli przechodził w ręce kupców pochodzących z subkontynentu indyjskiego, których sułtan zachęcał do osiedlania się na wyspie.

Sułtanat obejmował dwie główne wyspy archipelagu Zanzibar: Pembę i Unguję ale nigdy nie sięgał do trzeciej głównej wyspy archipelagu Mafi. Terytorium sułtanatu obejmowało również linię brzegową rozciągającą się od północy Mozambiku do dzisiejszych terytoriów Tanzanii, Kenii, południowej Somalii i Komorów.

Na początku swojego istnienia Zanzibar zasłynął z upraw goździków i handlu niewolnikami z Afryki.

Po śmierci sułtana w roku 1856, dwóch z jego synów Majid ibn-Said i Thuwaini ibn-Said toczyło walkę o przejęcie władzy. W rezultacie Zanzibar i Oman stały się oddzielnymi księstwami. Thuwaini został sułtanem Omanu, a Majid został sułtanem Zanzibaru. Podczas 14-letniego panowania Majid skupił się na rozwoju wschodnioafrykańskiego rynku handlu niewolnikami.

Jego następca Barghash ibn-Said zaczął ograniczać handel niewolnikami w Zanzibarze i rozwijać infrastrukturę kraju. Trzeci sułtan Khalifa ibn-Said również poparł rozwój kraju w kierunku zniesienia niewolnictwa.

Do 1886 sułtan Zanzibaru kontrolował znaczącą część wschodnioafrykańskiego wybrzeża znanego jako Zanj (ar. زنج, ang. Land of the Blacks lub Land of the Negroes) oraz szlaki handlowe rozciągające się w głąb kontynentu, aż do Kindu nad rzeką Kongo. W tym samym roku Anglicy i Niemcy potajemnie spotkali się i ponownie ustanowili ten obszar pod panowanie sułtana. Przez następnych kilka lat większość kontynentalnych posiadłości sułtanatu została przejęta przez europejskie władze imperialne.

Wraz z podpisaniem w roku 1890 anglo-niemieckiej umowy (Heligoland-Zanzibar Treaty) podczas panowania Alego ibn-Saida, Zanzibar stał się brytyjskim protektoratem.

Sułtani Zanzibaru

1. Majid ibn-Said – 19 października 1856–7 października 1870
2. Barghash ibn-Said – 7 października 1870–26 marca 1888
3. Khalifa ibn-Said – 26 marca 1888–13 lutego 1890
4. Ali ibn-Said – 13 lutego 1890–5 marca 1893
5. Hamid ibn-Thuwayni – 5 marca 1893–25 sierpnia 1896
6. Khalid ibn-Barghash – 25 sierpnia–27 sierpnia 1896
7. Hamud ibn-Muhammad – 27 sierpnia 1896–18 lipca 1902
8. Ali ibn-Hamud – 18 lipca 1902–8 grudnia 1911
9. Khalifa ibn-Kharub – 9 grudnia 1911–9 października 1960
10. Abdullah ibn-Khalifah – 9 października 1960–1 lipca 1963
11. Jamshid ibn-Abdullah – 1 lipca 1963–12 stycznia 1964

Zobacz też

Przypisy