Subborealna brzezina bagienna - Polski Serwis Naukowy

Sosnowo-brzozowy las bagienny, subborealna brzezina bagienna, biel (Thelypteridi-Betuletum pubescentis Czerw. 1972) – zespół leśny należący do klasy olsów Alnetea glutinosae. Zbiorowisko o niepewnym statusie syntaksonomicznym. W szczególności nie posiada gatunków charakterystycznych - budują go gatunki typowe dla różnych innych zbiorowisk - olsowe, szuwarowe i torfowiskowe. Występuje na rozległych torfowiskach wykształconych z torfowisk niskich lub przejściowych, zastępując zarośla Betulo-Salicetum repentis w drodze sukcesji w kierunku torfowcowego boru świerkowego. Jest to zbiorowisko roślinne o charakterze borealnym, cechujące się znacznym bogactwem i różnorodnością florystyczną. Zbliżone jest do borów z klasy Vaccinio-Piceetea, zwłaszcza do zespołu Betuletum pubescentis. Siedliska, w których występują lasy bagienne, są często objęte ochroną konserwatorską, w formie rezerwatów przyrody lub parków krajobrazowych.

Gruszyczka okrągłolistna (Pyrola rotundifolia L.) - gatunek byliny z rodziny wrzosowatych. Występuje w środkowej i północnej Europie. W Polsce dosyć często spotykana na niżu, choć w ostatnich latach obserwuje się szybki zanik stanowisk.
Torfowisko (ang. peatland, mire, peat bog, niem. Moor, Moos, Ried, Filz) – jeden z typów mokradeł, siedlisk na tyle uwodnionych, że występuje tam specyficzna roślinność i zachodzą procesy akumulacji osadów organicznych. Jest to teren stale podmokły, o podłożu trudno przepuszczalnym, pokryty zbiorowiskami roślin bagiennych i bagienno-łąkowych. Torfowiska występują głównie w strefie klimatu umiarkowanego wilgotnego i chłodnego (północna część Eurazji i Ameryki Północnej, a także obszary górskie). Obszary te są cenne pod względem przyrodniczym, można je także wykorzystać gospodarczo – poprzez wydobywanie torfu. Torfowisko przyrasta średnio o 1 mm w ciągu roku.

Charakterystyka

Drzewostan jest niski i dość rzadki. Najczęściej występuje: sosna zwyczajna, brzoza omszona, świerk, niekiedy olsza czarna. Jest to jeden z dwóch naturalnych typów lasu z dominującą brzozą omszoną w drzewostanie (drugim jest brzezina bagienna). Krzewy: wierzba szara, wierzba rokita, kruszyna, rzadsze: wierzba uszata i brzoza niska. Runo: trzcina pospolita, zachylnik błotny, nerecznica grzebieniasta i trzcinnik lancetowaty.

Puszcza Białowieska – rozległy kompleks leśny, pozostałość dawnych puszcz: Białowieskiej, Ladzkiej, Świsłockiej i Szereszewskiej, położony w województwie podlaskim oraz na Białorusi. Powierzchnia całej puszczy przekracza 1500 km2 (z czego w granicach Polski 620 km2). Jest pozostałością ostatnich na niżu Europy lasów naturalnych o charakterze pierwotnym w strefie lasów liściastych i mieszanych. Na jej terenie znajduje się Białowieski Park Narodowy (BPN). Obszar puszczy wchodzi w skład Nadleśnictw Białowieża, Browsk i Hajnówka. Puszcza leży w dorzeczu Narewki i Leśnej.
Brzezina bagienna (Betuletum pubescentis, Vaccinio uliginosi-Betuletum pubescentis) – zespół leśny o spornej przynależności syntaksonomicznej. W klasyfikacji Władysława Matuszkiewicza ze względu na charakterystyczną kombinację gatunków i warunków siedliskowych zaliczony do klasy Vaccinio-Piceetea. Zbliżony jest do zespołu Thelypteridi-Betuletum pubescentis zaliczanego do klasy Alnetea glutinosae, ale zawiera więcej elementów borowych oraz subatlantyckich (jak woskownica europejska). W literaturze zachodnioeuropejskiej bywa rozróżniana subborealna brzezina bagienna (Vaccinio uliginosi-Betuletum pubescentis) i subatlantycka brzezina bagienna (Betuletum pubescentis). W polskiej terminologii subborealna brzezina bagienna to las olsowy Thelypteridi-Betuletum pubescentis.

Zespół ten wyróżnia się występowaniem także: gruszyczki jednostronnej i gruszyczki okrągłolistnej i gwiazdnicy długolistnej, gruszycznika jednokwiatowego oraz listery jajowatej, pięciornika kurze ziele, turzycy sinej, turzycy szczupłej.

Dobrze wykształcona jest warstwa mchów z takimi gatunkami, jak: rokietnik pospolity, gajnik lśniący, torfowiec błotny. Roślinność torfowisk przejściowych i niskich: bobrek trójlistkowy, kruszczyk błotny, dziewięciornik błotny.

Bardzo istotny jest także udział gatunków klasy Oxycocco-Sphagnetea, które liczniej są reprezentowane tylko w borach bagiennych. Do najczęściej spotykanych gatunków torfowisk wysokich należą: Sphagnum capillifolium, Sphagnum magellanicum, Aulacomnium palustre, żurawina błotna, wełnianka pochwowata.

Olsza czarna (Alnus glutinosa Gaertn.) – gatunek drzewa należącego do rodziny brzozowatych. Olsza czarna to jedno z ważniejszych drzew wilgotnych zarośli nadbrzeżnych i lasów łęgowych niżu. Rośnie prawie na całym obszarze Europy, a także na niektórych obszarach Azji i w północno-zachodniej Afryce. W górach i na żwirowiskach rzecznych ustępuje miejsca olszy szarej.
Charakterystyczna kombinacja gatunków – dla danego syntaksonu jest to zbiór wszystkich gatunków charakterystycznych, wyróżniających oraz towarzyszących o najwyższym stopniu stałości. Oznaczany jest skrótem ChSC (od ang. characteristic species combination). Tak np. charakterystyczną kombinację gatunków dla zespołu można określić wzorem:

Gęste podszycie lasu bagiennego, złożone z kilku gatunków wierzb oraz kruszyny powoduje, że las ten jest niedostępny i stanowi ostoję wielu gatunków drapieżnych ptaków i innych zwierząt. Charakterystyczna kombinacja gatunków ChCl., O., All. : brzoza niska (Betula humilis), trzcinnik lancetowaty (Calamagrostis canescens), turzyca długokłosa (Carex elongata), nerecznica grzebieniasta (Dryopteris cristata), karbieniec pospolity (Lycopus europaeus), woskownica europejska (Myrica gale), długosz królewski (Osmunda regalis), porzeczka czarna (Ribes nigrum), wierzba uszata (Salix aurita), wierzba szara (Salix cinerea), wierzba pięciopręcikowa (Salix pentandra), wierzba rokita (Salix rosmarinifolia), psianka słodkogórz (Solanum dulcamara), torfowiec nastroszony (Sphagnum squarrosum), zachylnik błotny (Thelypteris palustris), piórkowiec kutnerowaty (Trichocolea tomentella). ChAssGr.: turzyca długokłosa (Carex elongata)

Turzyca szczupła (Carex disperma Devey) – gatunek byliny z rodziny ciborowatych. Występuje w północnej części półkuli północnej od Alaski do Grenlandii, oraz w Eurazji. Rośnie na terenach podmokłych takich jak mokradła, łąki i w podszycie wilgotnych lasów.
Bobrek trójlistkowy, b. trójlistny (Menyanthes trifoliata L.) – gatunek rośliny z monotypowego rodzaju bobrek należącego do rodziny bobrkowatych. Jest szeroko rozprzestrzeniony na całej półkuli północnej; występuje w Azji, Europie, Ameryce Północnej i w Maroku. W Polsce występuje na terenie całego niżu, niezbyt pospolicie.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)