Sun Jat-sen (ur. 12 listopada 1866, Xiangshan; zm. 12 marca 1925, Pekin) - chiński polityk, przywódca i twórca Kuomintangu. Uznawany za twórcę nowoczesnych i demokratycznych Chin. Odegrał znaczącą rolę w obaleniu rządów mandżurskiej dynastii Qing. Pierwszy, tymczasowy prezydent Republiki Chińskiej, w późniejszym okresie pozostawał de facto głową państwa.

Wczesny okres życia

Sun urodził się w rodzinie biednych rolników w wiosce Cuiheng w powiecie Xiangshan (obecna prowincja Guangdong). W 1879 r. brat Sun Jat-sena - Sun Mei, który wcześniej wyemigrował na Hawaje, w poszukiwaniu pracy, ściągnął go tam. Po przybyciu na Hawaje Sun uczęszczał do brytyjskiej szkoły misyjnej przez trzy lata, następnie przez kolejny rok był studentem amerykańskiego college'u Oahu. W tym okresie właśnie po raz pierwszy zetknął się z zachodnią kulturą. Jego brat nie podzielał zamiłowania Suna do chrześcijaństwa, który z tego m.in. powodu postanowił wrócić do ojczyzny. W 1883 r. udał się do Hongkongu w celu kontynuowania nauki.

W 1885 r. rozpoczął edukację w Centralnej Szkole Rządowej (później znanej jako College Królowej), w tym też roku poślubił Lu Muzhen, która została wybrana przez jego rodziców. Ze związku tego miał trójkę dzieci: syna i dwie córki. W 1884 albo w 1885 r. został ochrzczony przez amerykańskiego misjonarza. Po odbyciu kolejnej podróży na Hawaje, w 1885 r. wstąpił do szkoły medycznej w Kantonie. Później przeniósł się do college'u medycznego w Hongkongu, który ukończył w 1892 r.

Sun, mimo tego, że nie odebrał żadnego przygotowania, które mogłoby być mu pomocne w rozpoczęciu kariery politycznej, zaczął się interesować sprawami wewnętrznymi kraju, który pod koniec XIX w. coraz bardziej pogrążał się w nieładzie i bezradności wobec obcych mocarstw, które miały praktycznie wolną rękę w Chinach. W 1894 r. rezygnuje z praktyki lekarskiej, prowadzonej w Kantonie i przybywa na północ kraju. Wtedy też wystosował oficjalny list do Li Hongzhanga - gubernatora prowincji Hebei, w którym przekazał mu swoje pomysły na wzmocnienie kraju. Odpowiedź jaką otrzymał, był dalece niesatysfakcjonująca, bo sprowadzała się w gruncie rzeczy do mglistego poparcia dla propozycji powołania stowarzyszenia, zrzeszającego rolników. W październiku 1894 r. Sun po raz kolejny wyruszył na Hawaje i powołał tam Związek Odrodzenia Chin (Xīngzhōnghuì). Organizacja ta stała się poprzednikiem tajnych grup rewolucyjnych, którymi później kierował Sun Jat-sen. Początkowo do Związku Odrodzenia Chin wstęp mieli tylko przedstawiciele niższych klas społecznych (chłopi, urzędnicy, artyści), którzy pochodzili głównie z rodzinnej prowincji Suna - Guangdong.