Ten artykuł dotyczy stratega wojennego. Zapoznaj się również z: Sun Zi (matematyk).

Bambusowe wydanie Sztuki wojennej

Sun Zi, (544-496 p.n.e.) – jeden z największych starożytnych myślicieli Dalekiego Wschodu, autor Sztuki wojennej Sun Zi (孙子兵法), najstarszego na świecie podręcznika sztuki wojennej. Uważa się go również za jednego z pierwszych realistów w teorii stosunków międzynarodowych, a jego książka jest współcześnie traktowana jak podręcznik prakseologii i reinterpretowana w odniesieniu do innych dziedzin, które wymagają stosowania strategii, jak m.in. zarządzanie przedsiębiorstwem.

Nazywał się Sun Wu (孫武), ale w chińskiej tradycji – podobnie jak wielu innych szanowanych autorów – nazywa się go Mistrzem. Mistrz Sun, to po chińsku Sun Zi. Znany jest również pod imieniem dworskim Chang Qing (長卿).

Jedynym źródłem o życiu Sun Zi jest biogram zamieszczony w Zapiskach historyka Sima Qiana z II w. p.n.e. Według Sima, Sun Zi był generałem, który żył w królestwie Wu w VI w. p.n.e., a więc w czasach innego wielkiego chińskiego myśliciela – Konfucjusza. Jednak biografia ta nie jest zgodna z innymi źródłami z tej epoki, a zarówno forma jak i zawartość Sztuki wojennej sugerują, że książka została spisana dopiero między 400 p.n.e. a 320 p.n.e.

Sztuka wojenna sama zawiera parę wskazówek pomagających w sprecyzowaniu pewnych szczegółów z życia teoretyka. Np. rydwany bojowe opisane przez Sun Zi były używane w stosunkowo krótkim okresie pod koniec IV w. p.n.e. i w związku z tym na ten okres jest datowana przynajmniej część książki.

Niektórzy naukowcy sugerują, że praca Suna jest anonimowa, a on sam nie istniał jako postać historyczna. Uważał tak m.in. Herbert Giles, który przetłumaczył księgę w 1910. Uważa się, że francuskie wydanie pracy Sun Zi z 1782 czytał Napoleon Bonaparte. Książka ta wywarła ogromny wpływ na późniejsze osiągnięcia cesarza.

W 1972 odkryto w miejscowości Linyi w prowincji Szantung zestaw tekstów wyrytych na bambusie, co potwierdziło autentyczność Sztuki wojennej. Z materiału dodano do księgi kilka nieznanych dotąd rozdziałów. Teksty te datuje się na lata pomiędzy 134 p.n.e. i 118 p.n.e., co wyklucza teorie, że treść księgi została spisana znacznie później.

Sun Bin, niepełnosprawny potomek Sun Zi również napisał tekst znany jako Sztuka wojenna, chociaż prawdopodobnie nazwa Sztuka walki byłaby bardziej na miejscu, jako że dzieło to odnosi się bardziej do praktycznych zagadnień walki. Co najmniej jeden tłumacz opublikował dzieło pod tytułem Stracona sztuka wojenna (lub też Zagubiona sztuka wojenna), wynikający z tego, że przez dłuższą część czasu książka ta była, całkiem dosłownie, stracona.

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
z Sun Zi

Wśród polskich opracowań należy wymienić prace Krzysztofa Gawlikowskiego Reguły wojowania Mistrza Sun, Jarosława Zawadzkiego Sztuka wojny autorstwa Sun Wu oraz Roberta Stillera Sztuka wojenna.

Zobacz też

Przypisy

Linki zewnętrzne