Super 14 - Polski Serwis Naukowy

Super Rugby – zawodowa liga rugby union skupiająca czołowe zespoły z Australii, Nowej Zelandii i Południowej Afryki. Jest to największa i uznawana za najlepszą ligę południowej półkuli. W przeszłości liga była mniej liczna, zgodnie z czym nosiła nazwę Super 12 (do 2006), a później Super 14 (do 2010).

Crusaders (dawniej Canterbury Crusaders, pl. Krzyżowcy) - profesjonalny nowozelandzki klub rugby union występujący w lidze Super Rugby. Drużyna siedmiokrotnie zdobywała mistrzostwo Super Rugby (1998, 1999, 2000, 2002, 2005, 2006, 2008), co sprawia, że Crusaders są najbardziej utytułowaną ekipą w tych rozgrywkach. Dodatkowo do zespołu należy rekord w liczbie zdobytych punktów, oraz zdobytychprzyłożeń w jednym meczu. Oba te wyczyny udało się osiągnąć podczas meczu z New South Wales Waratahs rozegranego w 2002 roku, aktóry zakończył się wynikiem 96-19 dla Crusaders. Do drużyny należy również niechlubny rekord polegający na najmniejszej liczbie punktów zdobytych w meczu, kiedy w 2009 roku Crusaders zostali pokonani przez Highlanders 9-0. W 2005 roku zespół zdobył 541 punktów i 71 przyłożeń, co również jest rekordem rozgrywek. Również zawodnicy Crusaders są posiadaczami rekordów: Andrew Mehrtens zdobył najwięcej punktów w sezonie Super 12 (206 punktów w sezonie 1998), Dan Carter zdobył najwięcej punktów w sezonie Super 14 (221 punktów w sezonie 2006), Rico Gear zdobył najwięcej przyłożeń w sezinie (15 w 2005 roku).

Pacific Islanders (z ang. – Pacyficzni Wyspiarze) – drużyna rugby reprezentująca wspólnie narody Oceanii. Kadra zespołu składa się przede wszystkim z zawodników reprezentacji skupionych w tzw. Pacific Tri-Nations: Fidżi, Samoa i Tonga. Dodatkowo zespół mogą wspomagać zawodnicy z Niue i Wysp Cooka (dotychczas zdarzyło się to tylko raz). Tych pięć krajów tworzy Sojusz Rugby Wysp Pacyficznych (Pacific Islands Rugby Alliance – PIRA). Reprezentacja Wysp Pacyfiku nie uczestniczy w eliminacjach do Pucharu Świata, bowiem zgodnie z przepisami IRB każdy z tych krajów bierze w nich udział oddzielnie. Pacific Islanders nie rozgrywają swoich spotkań regularnie, natomiast co cztery lata kadra wyjeżdża w kilkutygodniową trasę, podczas której rozgrywa mecze z innymi reprezentacjami narodowymi.

Piętnaście zespołów (po 5 z Australii, Nowej Zelandii i Południowej Afryki) jest podzielonych na trzy konferencje narodowe. Drużyny rozgrywają mecz i rewanż z każdym zespołem ze swojej grupy, po czym raz z każdym zespołem z pozostałych dwóch grup.

W tej fazie rozgrywek dostaje się 4 punkty za zwycięstwo i 2 punkty za remis. Przyznawane są również punkty bonusowe: za zdobycie czterech lub więcej przyłożeń w meczu, oraz za porażkę najwyżej siedmioma punktami. Oznacza to, że dwa punkty bonusowe w jednym meczu może zdobyć jedynie drużyna pokonana.

Apartheid (z języka afrikaans od apart = osobno i sufiksu -heid) – teoria głosząca konieczność osobnego rozwoju społeczności różnych ras, a także bazujący na tej teorii system polityczny panujący w Republice Południowej Afryki do połowy lat 90. XX wieku, oparty na segregacji rasowej.

Australia (Związek Australijski, Commonwealth of Australia) – kraj położony na półkuli południowej, obejmujący najmniejszy kontynent świata, wyspę Tasmanię i inne znacznie mniejsze wyspy na Oceanie Indyjskim i Spokojnym. Australia na powierzchni nie sąsiaduje z żadnym krajem, natomiast poprzez morza krajami sąsiadującymi z Australią na północy są: Indonezja, Timor Wschodni i Papua-Nowa Gwinea; na północnym wschodzie: Wyspy Salomona, Vanuatu oraz Nowa Kaledonia; na południowym wschodzie: Nowa Zelandia. Australia jest jedynym państwem, które jest również kontynentem.

Do fazy play-off awansują zwycięzcy konferencji, a także trzy kolejne zespoły z największą liczbą punktów w całej lidze. Zespoł z miejsc 1. i 2. w ogólnej tabeli awansują do jednomeczowych półfinałów, natomiast drużyny, które zajęły miejsca 3-6 rozgrywają między również jeden mecz ćwierćfinałowy (trzeci z szóstym i czwarty z piątym). Zwycięzcy półfinałów spotykają się w jednym meczu finałowym. Mecz w fazie play-off rozgrywa się na obiekcie zespołu, który w fazie ligowej zajął wyższą pozycję.

Canterbury - region administracyjny na nowozelandzkiej Wyspie Południowej. Populacja wynosi ok. 533 tysiące mieszkańców (2006), a powierzchnia 44 638 km2. Głównym miastem jest Christchurch.

Sharks (pl. Rekiny) - południowoafrykański profesjonalny klub rugby union. Zespół występuje w rozgrywkach ligi Super 14. Terenem właściwym dla Sharks jest prowincja KwaZulu-Natal, której główne ośrodki to Pietermaritzburg i Durban. W tym drugim znajduje się stadion, na którym swoje mecze rozgrywają Sharks - Kings Park Stadium. Podstawę składu drużyny stanowią gracze, którzy podczs drugiej części sezonu reprezentują Natal Sharks w lokalnych rozgrywkach Currie Cup.

Historia

Prekursorami rozgrywek Super Rugby były turnieje Super 6, Super 10, Super 12, a ostatnio Super 14.

Zwycięzcy Super Rugby

Rozgrywki Super 6 oryginalnie nazywały się Mistrzostwami Południowego Pacyfiku. Pierwsza edycja Mistrzostw miała miejsce w 1986 roku. Uczestniczyło w niej, jak sama nazwa wskazuje, sześć zespołów: nowozelandzkie regiony: Auckland, Canterbury, Wellington; australijskie prowincje Queensland i Nowa Południowa Walia; oraz reprezentacja Fidżi. W 1992 roku zawody przemianowano na Super 6.

Wellington (potocznie określane jako Greater Wellington - Wielkie Wellington) - region administracyjny na nowozelandzkiej Wyspie Północnej. Populacja wynosi ok. 465 tysięcy mieszkańców (2006), a powierzchnia 8 140 km²[potrzebne źródło]. Rdzeń regionu stanowi miasto o takiej samej nazwie wraz ze swoją aglomeracją.

Przyłożenie (ang. try) - główna, najwyżej punktowana metoda zdobywania punktów w rugby union i rugby league. Punkty poprzez przyłożenie zdobywa się przykładając piłkę na polu punktowym przeciwnika (na lub za linią bramkową). W zależności od odmiany rugby różne są definicje samego przyłożenia jak i pola punktowego.

W 1993 roku w Południowej Afryce trwał "demontaż" apartheidu. Zaowocowało to końcem izolacji RPA i dopuszczeniem południowoafrykańskich zespołów do międzynarodowych rozgrywek. Do turnieju zapraszane były: dwa zespoły z Australii, drużyny z czterech pierwszych miejsc z poprzedniego sezonu nowozelandzkich Narodowych Mistrzostw Prowincji, trzy najlepsze zespoły poprzedniego sezonu w południowoafrykańskim Currie Cup, oraz zwycięzca Pacyficznego Pucharu Trzech Narodów: Fidżi, Samoa Zachodnie lub Tonga. W inauguracyjnym sezonie 1993 udział wzięły następujące zespoły: Waikato, Auckland, Otago i North Harbour z Nowej Zelandii; Natal Sharks, Transvaal i Północny Transvaal z Południowej Afryki; Queensland i Nowa Południowa Walia z Australii oraz Samoa Zachodnie. W pierwszym sezonie triumfował zespół Transvaal, a w dwóch kolejnych Queensland.

Reprezentacja Tonga w rugby mężczyzn – zespół rugby, biorący udział w imieniu Tonga w meczach i sportowych imprezach międzynarodowych, powoływany przez selekcjonera, w którym mogą występować wyłącznie zawodnicy posiadający obywatelstwo tongańskie. Za jego funkcjonowanie odpowiedzialny jest Tongański Związek Rugby. Drużyna pięciokrotnie awansowała do Pucharu Świata, gdzie najlepszą lokatą było trzecie miejsce w grupie (1995, 2007, 2011 rok). Zawodnicy z wysp Tonga, wspólnie z Fidżyjczykami i Samoańczykami biorą udział w spotkaniach reprezentacji Wysp Pacyfiku. Przed meczami zawodnicy wykonują taniec Sipi Tau, odmianę Kailao.

Wellington Lions (Vodafone Wellington Lions) - zespół grający w rugby mający swoją siedzibę w Wellington, założony w 1879 r. Swoje mecze rozgrywa na Westpac Stadium. Dyrektorem zespołu jest Joe Pope, trenerem Jamie Joseph. Zespół gra w Air New Zealand Cup.

Mecz Crusaders vs. Brumbies

W 1996, na skutek oficjalnej profesjonalizacji rugby, prócz federacji narodowych, powołano SANZAR (South African, New Zealand and Australian Rugby) - wspólną organizację, która stworzyła ligę Super 12. Wówczas w rozgrywkach brało odział 12 zespołów (5 z Nowej Zelandii, 4 z Afryki Południowej i 3 z Australii). Wraz z upływem lat rozpoczęły się dyskusje o dopuszczeniu piątego zespołu z RPA, czwartego z Australii, drużyny z Argentyny lub Pacyfiku, jak na przykład włączenie do rozgrywek utworzonej w 2004 roku ekipy Pacific Islanders. Ligę powiększono w 2006 roku do 14 drużyn poprzez przyznanie prawa do wystawienia dodatkowego zespołu Australii i Południowej Afryce. Od sezonu 2011 liga Super Rugby liczy 15 drużyn, po tym jak dopuszczono do rozgrywek australijski zespół Melbourne Rebels.

Reds (oficjalnie QR Queensland Reds, dawniej Queensland Reds) - profesjonalny klub rugby union z siedzibą w Brisbane w australijskim stanie Queensland. Drużyna występuje w lidze Super 14, a jej największym sukcesem był, jak dotąd, półfinał rozgrywek uzyskany w latach 1996, 1999 i 2001. Swoje mecze zespół rozgrywa na stadionie Lang Park. Obszarem franczyzy Reds jest cały stan Queensland. W logo klubu widnieje ciemnoczerwony koala.

Rugby union (pot. rugby) – zespołowa gra między dwiema 15-osobowymi drużynami, polegająca na podawaniu owalnej piłki ręką lub nogą przy czym podania ręką do przodu są zabronione; punkty zdobywa się za przyłożenie piłki na polu punktowym przeciwnika (5 punktów), za celny strzał (tzw. drop, drop kick) na bramkę w kształcie litery H, z poprzeczką umieszczoną na wysokości 3 metrów, ponad którą piłka musi być przerzucona (3 punkty). Po przyłożeniu następuje tzw. podwyższenie (skuteczne jest warte 2 punkty); piłkę ustawia się na podstawce (kiedyś usypywano górkę z piasku) na linii prostopadłej do linii końcowej boiska i przebiegającej przez miejsce w którym wykonano przyłożenie, ale w dowolnej odległości od słupów – z tego miejsca kopacz musi trafić w bramkę ponad poprzeczką.

Zespoły

Spotkanie Bulls vs. Western Force

Drużyny ligi Super Rugby występują na zasadach franczyzy - federacje krajowe otrzymują prawo do wystawienia w lidze określonej liczby zespołów. Drużyny Super Rugby istnieją obok lokalnych drużyn krajowych, także dla tego, że sezon Super Rugby nie pokrywa się z sezonem lig krajów SANZAR. W Australii każdy z pięciu zespołów jest właściwy dla terytorium jednego stanu. Drużyna taka może powoływać zawodników z dowolnego zespołu podlegającego jej terytorialnie, a także osobno zatrudniać określoną liczbę graczy. Nowa Zelandia podzielona jest na 26 regionów rugby, z czego 14 występuje w najwyższej nowozelandzkiej klasie rozgrywkowej: National Provincial Championship. Każdy z tych regionów podporządkowany jest odpowiedniemu zespołowi Super Rugby. Podobnie sytuacja ma się z Południową Afryką. Tam terytorium państwa podzielonych jest między 14 klubów występujących w Currie Cup. Każdy klub Super Rugby ma pod sobą jeden lub więcej takich "okręgów". Niejednokrotnie klub występujący w rozgrywkach krajowych stanowi trzon klubu Super Rugby, jak np. Natal Sharks i Sharks, Blue Bulls i Bulls, czy Wellington Lions i Hurricanes. Czasem w nazwach klubów z ligi Super Rugby stosuje się nazwy miast (odpowiednio Durban, Pretoria i Wellington), jednak nie jest to ścisłe określenie, gdyż kluby nie reprezentują jedynie tych ośrodków.

Auckland - region administracyjny na nowozelandzkiej Wyspie Północnej, zajmujący pierwsze miejsce w kraju pod względem ludności, a często uznawany także za najzamożniejszą część Nowej Zelandii. Populacja wynosi ok. 1,34 mln mieszkańców (2006), a powierzchnia 6 059 km2. Rdzeń regionu stanowi miasto o takiej samej nazwie wraz ze swoją aglomeracją.

Franczyza (ang. franchising) - system sprzedaży towarów, usług lub technologii, który jest oparty na ścisłej i ciągłej współpracy pomiędzy prawnie i finansowo odrębnymi i niezależnymi przedsiębiorstwami - franczyzodawcą i jego indywidualnymi franczyzobiorcami. Franchising zakłada też przepływ know-how od franczyzodawcy do franczyzobiorcy przez cały czas obowiązywania umowy franczyzowej. Istotą jest udzielenie praw (i przyjęcie obowiązków) poprzez zawarcie umowy franczyzy.

Aktualnym (2011) mistrzem jest zespół z Queensland Reds, który w finale pokonał klub z Canterbury - Crusaders 18:13.

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Super Rugby

Przypisy

↑ www.super14.com
planetrugby.com
tvnz.co.nz
Przykładowa umowa franczyzy między Super Rugby, a Południowoafrykańskim Związkiem Rugby. Poszczególne zespoły wymienione są w punkcie 2.65 na stronie 12.
Porównaj Super Rugby franchise areas na angielskiej Wikipedii.