Supergromada Lokalna - Polski Serwis Naukowy

Supergromada Lokalna (także Supergromada w Pannie; ang. Local Supercluster lub Virgo Supercluster) – supergromada zajmująca obszar o średnicy około 200 milionów lat świetlnych. W jej skład wchodzi około 100 gromad i grup galaktyk, których centrum stanowi masywna Gromada w Pannie. Na peryferiach tej supergromady znajduje się Grupa Lokalna Galaktyk, do której zaliczana jest nasza Droga Mleczna.

Supergromada w Centaurze – supergromada galaktyk znajdująca się w gwiazdozbiorze Centaura. Jest to bezpośrednio sąsiednia gromada Supergromady Lokalnej, z którą jest połączona.

Układ współrzędnych supergalaktycznych – układ współrzędnych astronomicznych, którego koło podstawowe (równik) leży w płaszczyźnie supergalaktycznej (SGP), w której układają się pobliskie gromady galaktyk (Gromada w Pannie, Wielki Atraktor czy Supegromada Perseusz-Ryby). Płaszczyzna supergalaktyczna została wprowadzona przez Gérarda de Vaucouleursa w 1953, choć tak specyficzny rozkład "mgławic" został dostrzeżony już przez Williama Herschela ponad dwa wieki wcześniej. Również de Vaucouleurs jako pierwszy formalnie zdefiniował współrzędne supergalaktyczne.

Supergromada Lokalna ma słabo określone granice i nieregularną budowę. Jej jądro stanowi Gromada w Pannie (tu znajduje się 20% galaktyk supergromady), dysk - galaktyki znajdujące się w cienkiej warstwie w płaszczyźnie podstawowej supergromady (tu znajduje się 40% galaktyk), a halo - galaktyki rozrzucone po całym układzie (tu też 40%). Galaktyki eliptyczne występują często w jądrze, poza tym obszarem przeważają liczebnie galaktyki spiralne.

Gromada galaktyk – skupisko od kilkudziesięciu do kilku tysięcy galaktyk tworzących układ związany grawitacyjnie. Mniejsze ugrupowania nazywane są grupami. Galaktyki w gromadzie galaktyk poruszają się po skomplikowanych torach wokół środka masy gromady, zazwyczaj znajdującego się w pobliżu największych galaktyk w gromadzie. Prędkości galaktyk w małych grupach galaktyk są rzędu 200 km/s, ale rosną do prędkości rzędu 800 km/s w dużych gromadach galaktyk (Becker i in. 2007).

Supergromada w Pawiu-Indianinie – supergromada galaktyk znajdująca się w gwiazdozbiorach Pawia i Indianina w odległości 230 milionów lat świetlnych. Jest to sąsiednia gromada Supergromady Lokalnej.

Istnienie wyróżnionej płaszczyzny w Supergromadzie Lokalnej dostrzegł jako pierwszy Gérard de Vaucouleurs w 1953 roku. Posłużyła mu ona do wprowadzenia współrzędnych supergalaktycznych.

Całkowita masa supergromady szacowana jest na ok. 2 ×10 kg (10 mas Słońca). Znaczną część masy stanowi prawdopodobnie ciemna materia.

Sąsiadami Supergromady w Pannie są: Supergromada w Hydrze, Supergromada w Herkulesie, Supergromada w Centaurze, Supergromada w Perseuszu-Rybach oraz Supergromada w Pawiu-Indianinie. Potężne skupisko gromad w gwiazdozbiorze Centaura i Hydry, znane jako Wielki Atraktor, powoduje przyciąganie galaktyk z Supergromady Lokalnej z prędkością szacowaną na 100-300 km/s.

Grupa Lokalna Galaktyk (lub po prostu Grupa Lokalna, Układ Lokalny; ang. Local Group) to grupa ponad 50 galaktyk, do której należy również nasza galaktyka – Droga Mleczna. Grupa ta rozciąga się na obszarze około jednego megaparseka (106 pc). Jest częścią Supergromady Lokalnej, znanej też jako Supergromada w Pannie.

Droga Mleczna – galaktyka spiralna z poprzeczką, w której znajduje się m.in. nasz Układ Słoneczny. Droga Mleczna inaczej nazywana jest Galaktyką (dla odróżnienia od innych galaktyk pisaną przez duże "G"). Zawiera od 200 (wg starszych szacunków) do 400 miliardów (wg nowszych szacunków) gwiazd, średnicę około 100 000 lat świetlnych i grubość ok. 12 000 lat świetlnych[1].

Supergromada Lokalna wraz Supergromadą w Hydrze z oraz Supergromadą w Centaurze mogą tworzyć jedną strukturę.

Lista wybranych gromad i grup galaktyk w Supergromadzie Lokalnej

Przypisy

Linki zewnętrzne