Suppiluliuma I - Polski Serwis Naukowy

Suppiluliuma I, Suppiluliumas I (1380 p.n.e.-1340 p.n.e.) - król Hetytów od ok. 1380 p.n.e., syn Tudhaliji III, twórca hetyckiej potęgi wojskowej, prowadził zwycięskie wojny, zajął większą część Syrii wypierając Hurytów, pokonał państwo Mitanni, opanował Karkemisz – ważną twierdzę nad Eufratem.

Karkemisz (asyr. Karkamisz, egip. Karkamesza) - starożytne miasto położone w dzisiejszej wschodniej Turcji, w prowincji Gaziantep na granicy z Syrią. Najbliższym współczesnym miastem jest Dżarabulus po stronie syryjskiej. W Turcji w pobliżu kompleksu ruin położona jest wieś Karkamiş.

Starożytna Syria zajmowała obszar między Morzem Śródziemnym, a rzeką Eufrat oraz między Azją Mniejszą (konkretnie górami Taurus) i Palestyną. Takie ramy terytorialnie przyjmuje się najczęściej w literaturze, z punktu widzenia geograficznego dla tego regionu. Nie są one tożsame z obecnymi granicami państwa syryjskiego.

Objęcie władzy

Syn Tudhaliji III oraz jednej z jego żon niższej rangi. Po śmierci ojca zamordowany został następca tronu i przyrodni brat Suppilulimy I.

Wojna z Mitanni

Hetyci poza walkami w Anatolii mieli dwa główne kierunki ekspansji zewnętrznej: w stronę wybrzeża Morza Egejskiego oraz do Syrii i Mezopotamii (Mitanni). Supppilulima I głównym celem swoich wypraw uczynił osłabione niepokojami wewnętrznymi Mitanni. Pomimo początkowych niepowodzeń trzecia wyprawa zakończyła się zdobyciem stolicy Waszuganni. Zmusił też wcześniejszych wasali Tuszratty do uznania swojej władzy. Osłabienie Egiptu, sojusznika Mitanii umożliwiło mu przejecie: Ugarit, kraju Amurru i Kadesz.

Mitanni – starożytne państwo założone przez Hurytów w północnej Mezopotamii i północnej Syrii w II tysiącleciu p.n.e. ze stolicą w Waszuganni (dotąd nie zidentyfikowana).

Lista królów hetyckich zawiera spis władców, panujących w okresie od ok. XXIII wieku p.n.e. do przełomu XIII i XII wieku p.n.e. na obszarze dzisiejszej Anatolii. W aspekcie historycznym w początkowym okresie tego przedziału czasowego w Anatolii istniały miasta-państwa ludu Hatti (Protohetytów). Zostały one podbite i wchłonięte przez ludność napływową Hetytów (Nesytów), którzy na tym terytorium stworzyli potężne państwo. Imperium hetyckie upadło na początku XII wieku p.n.e.

Przewrót pałacowy w Mitanni - zamordowanie Tuszratty i objęcie tronu przez Artatamę II - dał pretekst do kolejnej wojny. Mitanni zostało pokonane, a nowy król Szattiwaza został wasalem Hetytów.

Relacje z Egiptem

Podczas oblężenia Karkemisz wdowa po faraonie Echnatonie, królowa Nefretete, zwróciła się do Suppiluliumy z propozycją zawarcia małżeństwa z jednym z jego synów (według innych źródeł mariaż proponowała córka Nefretete i Echnatona - Anchesenamon). Krok taki umożliwiał utworzenie wspólnego, egipsko-hetyckiego imperium. Na skutek śmierci wysłanego do Egiptu syna Suppiluliumy, Zannanzasa, do planowanego małżeństwa nie doszło. W następstwie tych wydarzeń Suppiluliuma zaatakował wasali Egiptu.

Hetyci (biblijni חתי lub HTY) – lud posługujący się indoeuropejskim językiem hetyckim, który około XVII w. p.n.e. stworzył potężne państwo z centrum w Hattusa (dzisiejsze Boğazkale) w Anatolii. Potęga państwa opierała się na znakomicie, jak na owe czasy, uzbrojonej armii (broń z żelaza, zbroje, doskonałe rydwany bojowe). W okresie swojej największej świetności Hetyci kontrolowali Anatolię, północną Mezopotamię, Syrię i Palestynę. Państwo Hetytów upadło około 1200 p.n.e. prawdopodobnie pod naporem Ludów Morza, chociaż nieliczne hetyckie miasta-państwa w północnej Syrii przetrwały do roku 708 p.n.e.

Arnuwanda II, Arnuwandas II (XIII w. p.n.e.) - król Hetytów w latach 1340-1339 p.n.e., syn Suppiluliumy I i brat Mursili II. Podobnie jak ojciec zmarł na zarazę przyniesioną przez jeńców egipskich. Po jego śmierci tron objął Mursili II.

Podczas kampanii w hetyckim obozie wybuchła epidemia, która zdziesiątkowała armię oraz spowodowała śmierć Suppiluliumy i jego starszego syna-następcy Arnuwandy II. Wtedy królem Hetytów został jego młodszy syn - Mursili II.

Przypisy

Ziółkowski A., Starożytność, Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa 2009, s. 252.
op.cit.

Zobacz też

lista królów hetyckich