Surfing - Polski Serwis Naukowy

Surfing

Surfing – jazda (ślizg) na przystosowanej do tego specjalnej desce, unoszonej przez czoło fali morskiej. Największy efekt osiąga się na przybrzeżnych falach oceanicznych. Deska wyposażona w żagiel służy do uprawiania windsurfingu, deski do uprawiania kitesurfingu napędzane są rodzajem latawca - paralotni. Jednym z rodzajów surfingu jest bodyboard, czyli ślizg na desce w pozycji leżącej.

Hollywood – dzielnica miasta Los Angeles w Stanach Zjednoczonych i najważniejszy ośrodek amerykańskiej kinematografii. Słowo Hollywood jest używane jako skrótowa, popularna nazwa dla amerykańskiego przemysłu filmowo-telewizyjnego. Hollywood może pochodzić ze słów Holy i Wood (ang. Święty Las), lub holly (ang. ostrokrzew) i wood (ang. las).

Falowanie, fale morskie – jest to oscylacyjny ruch cząstek wody po orbitach kołowych lub eliptycznych. Najczęstszą przyczyną falowania jest tarcie wiatru o powierzchnię wody.

Historia

Najstarsze zapiski na jej temat pochodzą z 1778 roku, kiedy to kapitan James Cook podczas swojej trzeciej ekspedycji po Pacyfiku odbył pierwszą udokumentowaną wizytę Europejczyka na Hawajach. W dziennikach Cooka znalazł się dwustronicowy opis mieszkańców wysp, którzy na ówczesnych deskach surfingowych ujeżdżali fale w zatoce Kealakekua zamieszczony przez porucznika Jamesa Kinga. Korzenie jazdy na falach sięgają jeszcze dalej. Znaleziono przykłady podobnych aktywności w okolicach Nowej Zelandii i Tahiti, co wskazuje na to, że najprawdopodobniej wywodzi się ona z Polinezji. Uważa się, że Polinezyjczycy przybyli na Hawaje około IV wieku n.e. Przybysze musieli mieć niezwykłe obycie z wodą i przywieźli ze sobą wszystkie tradycje i zwyczaje, w tym pływanie na deskach.

Tahiti – wyspa w południowej części Oceanu Spokojnego w archipelagu Wysp Towarzystwa (Wyspy Na Wietrze); największa wśród wysp Polinezji Francuskiej, polityczne, gospodarcze i kulturalne jej centrum. Pierwotna nazwa Otaheiti.

Hawajczycy - rdzenni mieszkańcy Hawajów, pochodzenia polinezyjskiego. Komunikują się w języku angielskim, a tylko ok. 250 używa rodzimego języka hawajskiego.

Jednak po masowych najazdach Europejczyków i próbach narzucania rdzennym mieszkańcom swoich zwyczajów surfing stawał się powoli zapomnianym sportem. W miejscach, gdzie przed laty widywało się setki pływających na falach, w XIX wieku ciężko było dostrzec kogokolwiek.

Odrodzenie nastało z początkiem XX wieku. Dzięki twórczości Jacka Londona, pokazom pływania George'a Freetha w Kalifornii sport stał się popularny. W 1908 roku powołano Hawaiian Outrigger Canoe Club, pierwsze stowarzyszenie mające na celu popularyzację surfingu.

Żagiel - odpowiednio ukształtowany płat tkaniny (ew. innego tworzywa) rozpięty na omasztowaniu jednostek żaglowych, stawiany fałami, a kierowany szotami lub brasami (wszystko najczęściej przy użyciu wielu lin pomocniczych). Zespół żagli tworzy ożaglowanie jednostki i służy do napędzania jej. Pierwotnie żagle były szyte z brytów tkaniny (bawełna, dacron, nylon, kevlar), obecnie stosuje się też inne metody wytwarzania żagli (laminowanie, klejenie). Żagle podzielić można według kształtu, abstrahując od rodzaju ożaglowania, na trójkątne i czworokątne.

Aerodynamika (z greckiego: aéros - "powietrze" i dynamikós- "mający siłę, silny") – dział fizyki, mechaniki płynów, zajmujący się badaniem zjawisk związanych z ruchem gazów, a także ruchu ciał stałych w ośrodku gazowym i sił działających na te ciała.

Ważną postacią w historii surfingu był George Freeth (1883-1919), potomek królewskiej rodziny z Hawajów oraz Irlandczyka. Jako nastolatek sam uczył się sztuki tradycyjnego polinezyjskiego surfowania oraz rzeźbienia desek na plaży Waikīkī. W 1907 r. znany angielski przemysłowiec przebywając podczas swoich wakacji na Hawajach spotkał Freetha, i zauroczony sztuką "chodzenia po wodzie" namówił go na przyjazd do Rendono Beach w Kalifornii w celu promowania należących do niego atrakcji turystycznych. Przyjazd Freetha do Stanów Zjednoczonych okazał się milowym krokiem w ekspansji surfingu na całym świecie. Freeth pozostał w Kalifornii, gdzie nauczał wielu przyszłych mistrzów surfingu. Zasłynął nie tylko z faktu, że był pierwszym w historii profesjonalnym surferem, ale również pierwszym w historii ratownikiem na Oceanie Spokojnym.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Irlandia (irl. Éire [ˈeːɾʲə]; ang. Ireland) – państwo w Europie Zachodniej, od 1973 państwo członkowskie Wspólnoty Europejskiej. Zajmuje większość terytorium wyspy o tej samej nazwie.

George Freeth wywarł wielki wpływ na pisarza Jacka Londona. W roku 1911 London napisał o surfingu w książce "The Shark Hunt", czym przyczynił się do popularyzacji surfingu nie tylko na Hawajach, ale i w Kalifornii. Wśród publikacji Londona na temat surfingu znalazła się również książka "Surfing królewski - sport dla naturalnych królów ziemi".

Kitesurfing (także kiteboarding) — sport wodny, odmiana surfingu, technicznie podobny do windsurfingu, jednak różni się znacząco w sposobie prowadzeniu deski – prowadzi się ją tak jak podczas jazdy na fali, na krawędzi (podobnie do snowboardu), w windsurfingu natomiast deska prowadzona jest płasko. Od tego ostatniego różni się także konstrukcją pędnika - zamiast klasycznego żagla używana tu jest odmiana latawca- utrzymywanego przez żeglującego kitesurfera w znacznej odległości, na barze przypiętym do trapezu (uprzęży) zakładanego przez kitesurfera.

Australia (Związek Australijski, Commonwealth of Australia) – kraj położony na półkuli południowej, obejmujący najmniejszy kontynent świata, wyspę Tasmanię i inne znacznie mniejsze wyspy na Oceanie Indyjskim i Spokojnym. Australia na powierzchni nie sąsiaduje z żadnym krajem, natomiast poprzez morza krajami sąsiadującymi z Australią na północy są: Indonezja, Timor Wschodni i Papua-Nowa Gwinea; na północnym wschodzie: Wyspy Salomona, Vanuatu oraz Nowa Kaledonia; na południowym wschodzie: Nowa Zelandia. Australia jest jedynym państwem, które jest również kontynentem.

W tej samej dekadzie, co George Freeth, urodził się Duke Kahanamoku (1890-1968), złoty medalista w pływaniu na dystansie 100 metrów w 1912 i 1916 roku, nazywany obecnie "jednym z ojców współczesnego surfingu". Dzięki swoim pokazom na całym świecie i znajomościach w Hollywood spopularyzował tę dyscyplinę w Stanach Zjednoczonych i Australii. Duke urodził się i wychował na wyspie Waikiki w królewskiej hawajskiej rodzinie. Jako nastolatek porzucił szkolę i zajmował się naprawianiem sieci, surfowaniem, pływaniem oraz rzeźbieniem desek. W roku 1911 roku założył pierwszy klub surfingowy w historii o nazwie Hui Nalu, gdzie słowo Hui oznacza organizację, a Nalu – surfing. Klub ten istnieje do dziś prowadzony przez Hawajczyków kontynuujących tradycje założyciela.

Windsurfing – sport wodny, uprawiany przy użyciu deski i przymocowanego do niej elastycznie pędnika żaglowego. Sport polegający na żeglowaniu podobnym do jachtowego, lecz przy pomocy innego sprzętu. Deski o wyporności od 60-70 do ponad 300 litrów, dzielą się na mieczowe i bezmieczowe (o szerokości dochodzącej nawet do 101 cm, tzw. wide-body lub flapery). Pędnik stanowi zespół masztu, bomu oraz żagla o różnej powierzchni (stosuje się różne żagle dla odpowiedniej siły wiatru oraz umiejętności i postury zawodnika, od 0,5 do 12,5 m²). Do połączenia deski z żaglem stosuje się przeguby gumowe.

Kalifornia (ang. California) – najludniejszy, najbogatszy oraz trzeci co do wielkości (po Alasce i Teksasie) stan USA. Położony na zachodnim wybrzeżu USA, nad Oceanem Spokojnym. Na północy graniczy ze stanem Oregon, na wschodzie ze stanem Nevada, na południowym wschodzie z Arizoną, a na południu z meksykańskim stanem Baja California. Cztery największe miasta stanu to: Los Angeles, San Francisco, San Diego i San José. W Kalifornii znajduje się aż osiem z pięćdziesięciu największych miast USA. Stan znany jest ze zróżnicowanego środowiska przyrodniczego i klimatu, a także z powodu wielorasowego i wielokulturowego społeczeństwa.

Do ojców surfingu można zaliczyć również Thomasa Edwarda Blake'a (1902-1994). Uchodzi on za osobę, która z pierwotnego stylu pływania na desce uczyniła nowoczesny sport, będący zarazem sposobem na życie. Blake urodził się w Wisconsin, skąd po ukończeniu szkoły średniej wyruszył do Detroit, gdzie po raz pierwszy miał styczność ze słynnym już wówczas surferem Duke'em Kahanamoku. Zafascynowany siłą i sposobem, w jaki tamten opisywał pływanie na falach, zdecydował poświęcić temu swoje życie.

Wisconsin – stan na Środkowym Zachodzie Stanów Zjednoczonych. Wisconsin położone jest pomiędzy Jeziorem Górnym na północy i Jeziorem Michigan na wschodzie. Na zachodzie graniczy ze stanem Minnesota, na południowym zachodzie ze stanem Iowa, na południu z Illinois, a na północnym wschodzie z Michigan. Obszar całego stanu jest w większości nizinny i występują tu liczne jeziora polodowcowe.

Ocean Spokojny (Pacyfik), Ocean Wielki – największy, najgłębszy i najstarszy na świecie zbiornik wodny. Z powierzchnią równą 178,7 mln km² zajmuje jedną trzecią całej Ziemi. Największą rozciągłość południkową osiąga między Arktycznym Morzem Beringa a Morzem Rossa przy brzegach Antarktydy i wynosi ona aż 15500 km. Z kolei największą rozciągłość równoleżnikową osiąga między wybrzeżem Indonezji a Kolumbii i Peru i wynosi 19800 km czyli prawie połowę obwodu kuli ziemskiej i pięć razy więcej niż średnica Księżyca. Granicami oceanu są: Ameryki Północna i Południowa na wschodzie, Azja i Australia na zachodzie oraz lodu Arktyki i Antarktydy odpowiednio na północy i południu. Pojemność oceanu szacowana jest na 169,2 mln km³ co stanowi 46% ziemskich zasobów wód. Tradycyjnie dzieli się go wzdłuż równika na część północną i południową, ale wyjątkami są tutaj wyspy Gilberta i Galapagos w całości uznawane za Południowy Pacyfik. Na tym Oceanie znajduje się największa głębia Rów Mariański (głębokość: 10 911 m) oraz druga co do wielkości wyspa świata Nowa Gwinea. Średnia głębokość wynosi 4 280 m p.p.m.

W latach 20. XX wieku surfing dopiero zaczynał być znany. Powstały pierwsze stowarzyszenia, jednakże duże nieporęczne deski, trudne do manewrowania, ważące więcej niż 100 funtów nie sprzyjały jego popularyzacji. Blake był człowiekiem niezwykle zręcznym fizycznie, ale i posiadającym wizję. W roku 1926 odkrył kilka starożytnych hawajskich desek zachowanych w przechowalni w Honolulu's Bishop Museum. Z niesłychaną precyzją stworzył ich repliki. Deska stworzona przez Tomasa Blake'a, lekka i technologicznie bardzo zaawansowana jak na lata 20. XX wieku stanowiła przełom w technologii tworzenia desek surfingowych. Lekkie wydrążone deski Blake'a (nazywane "cigar boxes" albo "Hawaiian Hollow Surfboard") w bardzo szybkim czasie uczyniły surfing dostępnym dla większej ilości osób. Deski Blake'a były pierwszymi deskami surfingowymi produkowanymi na skalę przemysłową najpierw przez Thomas N. Rogers Company of Venice, Kalifornia, a następnie przez the Los Angeles Ladder Company. W latach 30 i 40. surferzy mogli wybierać pomiędzy dwoma modelami desek.

Polinezja (z gr. πολύς polys „liczny” + νῆσος nesos „wyspa”) – wschodnia część Oceanii, położona w środkowej części Oceanu Spokojnego, po obu stronach równika i po obu stronach linii zmiany daty. Wyspy Polinezji są pochodzenia wulkanicznego lub koralowego. Klimat wysp jest gorący i wilgotny; porasta je bujna roślinność międzyzwrotnikowa.

Hydromechanika - dział mechaniki płynów zajmujący się prawami stanu równowagi i ruchu cieczy oraz mechanicznym oddziaływaniem cieczy na ciała stałe (ścianki ciała opływane przez ciecz). Hydromechanika obejmuje hydrostatykę, hydrodynamikę, hydraulikę i hydrometrię.

Aby uczynić deskę bardziej stabilną, Blake stworzył i opatentował stateczniki – płetwy przyczepiane u spodu deski. Pomysł ten został doceniony dopiero na początku lat 40., kiedy to Bob Simmons, Joe Quigg oraz inni surferzy zaczęli ich używać. Blake opatentował stworzoną przez siebie deskę i w krótkim czasie wszystkie profesjonalne, używane w zawodach deski były zrobione na wzór Hawaiian Hollow Surfboard. Podczas swoich licznych podróży na Hawaje poznawał ludzi, ich społeczność, kulturę i ziemię. W roku 1935 napisał książkę noszącą tytuł "Hawaiian Surfboard", dzięki której przetrwały do czasów współczesnych legendy i informacje dotyczące roli surfingu w okresie pierwszych europejskich podróży na Hawaje oraz wczesnej kultury hawajskiej.

Duke Paoa Kahinu Mokoe Hulikohola Kahanamoku (albo Duke) (ur. 24 sierpnia 1890 roku – zm. 22 stycznia 1968 roku), "Wielki Kahuna" - hawajski pływak, wielokrotny medalista Igrzysk Olipijskich, uważany za wynalazcę nowoczesnego surfingu.

Ratownik – osoba uprawniona do udzielania kwalifikowanej pierwszej pomocy i spełniająca wymagania z art. 13 ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym z dn. 8 września 2006 r.

Thomas Blake wraz z Duke'em Kahanamoku zostali honorowymi członkami galerii sław surfingu.

Lorrin "Whitney" Harrison (1913-1993) w 1932 roku przepłynął na desce surfingowej z Kalifornii do Honolulu. Harrison, podobnie jak inny ówczesny surfer – Presto Patterson – stał się nie tylko znanym surferem, ale także człowiekiem innych sportów wodnych: żeglarzem, nurkiem, służył również jako ratownik. Okres jego największych osiągnięć przypada na lata 1920-1950. Wraz z Pattersonem surfował głównie na Hawajach. Jako pierwszy wprowadził style stania na desce, nie zaś wyłącznie leżenia. Wzorowali się na nich wszyscy surferzy powojenni.

Paralotnia, zwana też glajtem lub parapentem, jest rodzajem szybowca o miękkim płacie nośnym (miękkopłat). Wywodzi się w prostej linii od tzw. spadochronów szybujących, od których odróżnia się dużo większą doskonałością i sterownością. Używana jest głównie do celów rekreacyjnych i sportowych (paralotniarstwo).

Przełom nastąpił w latach 40. kiedy to Woody Brown, amerykański pilot, osiedlił się na Hawajach i zafascynowany sportami wodnymi wykorzystał swoją wiedzę z dziedziny aero- i hydrodynamiki, konstruując udoskonaloną wersje deski surfingowej. Moda na surfing wybuchła jednak po 1953 roku, gdy w kalifornijskich gazetach pojawiło się zdjęcie trzech surferów na gigantycznej fali. Za sprawą tego na Hawajskie plaże przybyło wielu Kalifornijczyków.

Bob Simons, gwiazda surfingu lat 50., ślizgał się na nowych rewolucyjnych deskach z poliestru, które na zawsze zmieniły tę dyscyplinę. Od tamtej pory surfing nie był już tylko sportem uprawianym między falami, lecz także sposobem na życie. Simons miał wpływ na kształtowanie się charakteru wielu młodych surferów, takich jak Grell Noll, Pat Curren czy Mickey Dora.

Pierwsza deska surfingowa z drzewa balsamicznego została przywieziona do Europy przez Petera Viertela w roku 1957. Zapoczątkowało to rozwój i produkcję sprzętu surfingowego w Europie. Zaczęły powstawać pierwsze surf campy na wybrzeżu. Biarritz stało się europejską stolicą surfingu. W kwietniu roku 1956 na Grand Plage w Biarritz po przerwie zimowej spotykali się przyjezdni surferzy z obydwu wybrzeży Bidassoa, ale również najlepsi Francuzi i Europejczycy. W lipcu tego samego roku odbyły się tu pierwsze zawody i mistrzostwa surfingu Francji.

Lata 60. to rozwój i początki popularyzacji surfingu w południowo-zachodniej Francji. Od tej pory każdego lata odbywa się tam Biarritz Surf Festival, który gromadzi w Biarritz wszystkie wielkie nazwiska longbordu (miłośników długiej deski).

Od tamtego czasu sport ten zaczął się dynamicznie rozwijać.

Zobacz też

surf rock

windsurfing

kitesurfing

Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Surfing