Syców - Polski Serwis Naukowy

Sycowski rynek

Szpital

Urząd Miasta I Gminy Syców

Kościół ewangelicko-augsburski w Sycowie

Cztery pory roku w Sycowie

Ernst Biron

Syców (niem. Groß Wartenberg, do 1888 Polnisch Wartenberg) – miasto w woj. dolnośląskim, w powiecie oleśnickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Syców. Położone jest na pograniczu Wzgórz Twardogórskich i Wzgórz Ostrzeszowskich.

Droga ekspresowa S8 – planowana droga ekspresowa przebiegająca od Wrocławia do Białegostoku. Łączy aglomeracje: wrocławską, łódzką, warszawską i białostocką. Trasa na odcinku Wrocław – Ostrów Maz. stanowi polską część trasy E67, natomiast odcinek Warszawa – Ostrów Maz. to polski odcinek trasy Via Baltica.
MKS Rosiek Syców – polska męska drużyna siatkarska z Sycowa, który w 2004 awansował do III ligi, a rok później do II ligi. W debiutanckim sezonie drużyna zajęła 2. miejsce, co było największym sukcesem klubu. Zespół wycofał się z rozgrywek II ligi przed sezonem 2010/2011. W sezonie 2011/2012 odmłodzona drużyna opierająca się na wychowankach klubu została zgłoszona do IV ligowych rozgrywek.

Według danych z 31 grudnia 2009 miasto liczyło 10 632 mieszkańców.

Historycznie leży na Dolnym Śląsku. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. kaliskiego. Przed 1975 było siedzibą powiatu sycowskiego w ramach starego województwa wrocławskiego.

Komunikacja

Przez Syców przebiega droga krajowa oraz mają swój początek i koniec drogi wojewódzkie.

Droga krajowa nr 8 (DK8) – droga krajowa o długości 721,484 km prowadząca od przejścia granicznego do Czech w Kudowie-Zdroju do przejścia granicznego na Litwę w Budzisku. Stanowi polski odcinek międzynarodowej trasy E67. Przebiega przez obszar pięciu województw: podlaskiego, mazowieckiego, łódzkiego, wielkopolskiego, dolnośląskiego. Jest najdłuższą drogą krajową w Polsce.
Cmentarz żydowski w Sycowie - kirkut niegdyś używany przez żydowską społeczność Sycowa. Został założony w 1806 i miał powierzchnię 0,19 ha. Cmentarz funkcjonował do 1907. Zamknięty, ulegał stopniowej dewastacji.

droga krajowa nr 8 (w ciągu trasy europejskiej E67) i w fazie budowy droga ekspresowa S8: Słone (Kudowa-Zdrój) – Wrocław – Oleśnica – Syców – Wieluń – Warszawa – Budzisko

droga wojewódzka nr 448: Milicz – Krośnice – Twardogóra – Syców

droga wojewódzka nr 449: Syców – Ostrzeszów – Grabów nad Prosną – Błaszki

Oświata

Na terenie miasta i gminy Syców funkcjonuje 15 placówek oświatowych: 1 gimnazjum, 6 szkół podstawowych, 1 szkoła filialna, 3 przedszkola publiczne, 1 przedszkole niepubliczne, 2 szkoły ponadgimnazjalne, a także Państwowa Szkoła Muzyczna I stopnia. W mieście podstawową opiekę edukacyjną zapewniają 2 szkoły podstawowe oraz gimnazjum (z istniejącymi przy nich świetlicami środowiskowymi), a także 3 przedszkola publiczne i Niepubliczne Przedszkole Sióstr Urszulanek.

Grabów nad Prosną (niem. Grabow) – miasto w województwie wielkopolskim, w powiecie ostrzeszowskim, w Kotlinie Grabowskiej, nad Prosną, w Kaliskiem, na ziemi wieluńskiej; siedziba gminy Grabów nad Prosną; zakłady przemysłu spożywczego.
Kościół Ewangelicko-Augsburski w Rzeczypospolitej Polskiej – kościół luterański prawnie działający na terenie Polski, będący członkiem takich organizacji, jak Światowa Rada Kościołów, Światowa Federacja Luterańska, Konferencja Kościołów Europejskich, Polska Rada Ekumeniczna. Organem prasowym wspólnoty jest Zwiastun Ewangelicki. Zwierzchnikiem Kościoła jest bp Jerzy Samiec.

Historia

Wieki XIII-XVIII

Źródła z końca XIII w. przytaczają słowiańską nazwę Syczowe lub Syzow, z której po przejęciu miasta przez Polskę utworzono obecną nazwę. Na jej miejscu prawdopodobnie już przed 1276 książę wrocławski lokował miasto Wartenberg, w którym osadził kolonistów z Frankonii, na co wskazują udokumentowane później nazwiska mieszczan. Osada otrzymała nowoczesne, regularne rozplanowanie przestrzenne. W dokumencie z 1276 Albert von Schmollen określony jest jako kasztelan we Wrathenberc, mieście zbudowanym wokół warownej twierdzy na szlaku handlowym między Wrocławiem, Kaliszem, a Toruniem. W 1287 wzmiankowany jest miejscowy kościół farny. W 1283 dokument biskupstwa wrocławskiego po raz ostatni wymienia obie wersje nazw, mówiąc o "districtus Syczow sive Wartinbergk". Źródła z 1312 ostatecznie potwierdzają posiadanie przez osadę praw miejskich. W 1293, w wyniku podziałów dziedzicznych Śląska, miasto przechodzi z księstwa wrocławskiego do księstwa głogowskiego, by ostatecznie w 1320 znaleźć się w granicach księstwa oleśnickiego.

Rzeczpospolita Obojga Narodów (, właściwie Królestwo Polskie i Wielkie Księstwo Litewskie, od XVII wieku częściej znane jako Rzeczpospolita Polska) – państwo federacyjne złożone z Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego istniejące w latach 1569-1795 na mocy unii lubelskiej. Rozciągało się na większości terytorium dzisiejszej Polski, Litwy, Białorusi i Ukrainy, a częściowo także Łotwy, Estonii, Rosji, Mołdawii i Słowacji. W 1618 osiągnęło maksymalny zasięg terytorialny wynoszący ok. 990 tys. km². Liczba ludności wynosiła od 6,5 mln w 1569 do 14 mln w 1772. Panującym ustrojem była demokracja szlachecka, a głową państwa król elekcyjny.
Karol Ernest Biron von Curland (niem. Karl Ernst Biron von Curland) (ur. 11 października 1728 w Królewcu, zm. 16 października 1801) – książę kurlandzki, starosta babimojski, generał-major wojsk rosyjskich

Po śmierci ostatniego piastowskiego księcia oleśnickiego, jego ziemie przechodzą pod panowanie czeskie. Król Władysław II Jagiellończyk (król Czech i Węgier) wydziela w 1489 r. z księstwa tzw. Wolne Państwo Stanowe, które nadaje rodowi von Haugwitz. W 1529 r. posiadłość przechodzi na Panów von Maltzan, którzy następnie sprzedają je za 133 tysiące guldenów Georgowi von Braun w 1571 r. 20 lat później Georg Wilhelm von Braun sprzedaje ziemie za 140 tysięcy talarów Abrahamowi burgrabiemu von Dohna-Schlobitten. Trzy lata później burgrabia rozpoczyna budowę nowego zamku (ukończona w 1608 r.).

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).
Kępno (niem. Kempen), miasto w województwie wielkopolskim, w Kaliskiem, na ziemi wieluńskiej, na Wysoczyźnie Wieruszowskiej, nad Niesobem, siedziba powiatu kępińskiego i gminy Kępno.

W roku 1734 rozpoczyna się panowanie książąt von Biron (później von Biron-Kurland, zobacz: Ernest Jan Biron), trwające aż do zakończenia II wojny światowej. W 1741 r. Wartenberg, wraz z całym Dolnym Śląskiem, zostaje włączony do Prus i podniesiony do rangi miasta powiatowego. W 1758 r. mieszkają w nim 863 osoby.

Wieki XIX i XX do II wojny światowej

1805: usunięto część murów miejskich

1847: pierwsza gazeta wydawana w mieście - Groß-Wartenberger Kreisblatt

1853: rozbudowano zamek

1870-1872: budowa linii kolejowej Oleśnica-Kępno przez Syców (stacja kolejowa otwarta w 1871 r.); pierwotnie odcinek ten miał stanowić fragment bezpośredniej trasy Wrocław-Warszawa (Breslau-Warschauer Eisenbahngesellschaft), jednak wskutek braku zainteresowania władz rosyjskich, a później polskich nie została ona zrealizowana do dziś

1880: miasto ma 214 domów i 2 320 mieszkańców

1888: miasto przemianowano na Gross Wartenberg; pierwotnie miasto nazywano Wartenberg, później zaś Polnisch Wartenberg (ze względu na skład etniczny miejscowej ludności oraz przebiegającą do 1793 r. w pobliżu miasta granicę Rzeczypospolitej) w celu odróżnienia go od Deutsch Wartenberg (dziś Otyń), również położonego w historycznych granicach Śląska

1920: w rezultacie ustaleń traktatu wersalskiego, duża część powiatu sycowskiego przypadła Polsce, a Syców stał się miastem przygranicznym; wschodnia granica Rzeszy, przebiegająca niegdyś niemal 30 km na wschód od miasta, zbliżyła się na odległość 3 km. W rejonie tym na pograniczu z Wielkopolską, pomimo kilkuset lat oderwania od Polski, zachował się język polski i ludzie identyfikujący się z państwem polskim. Ze względu na znaczne oddalenie od Górnego Śląska kilka wiosek z powiatu sycowskiego przyłączono do Wielkopolski, co utrzymało się do reformy administracyjnej przeprowadzonej w czasach rządu Jerzego Buzka. Jest to jedyny region Dolnego Śląska gdzie obok gwar Chwalimia i Chazaków Rawickich zachowała się w stanie szczątkowym reliktowa gwara dolnośląska, co stanowi ewenement na Dolnym śląsku.

1937-1941: budowa linii kolejowej do Bukowy Śląskiej, dzięki której Syców uzyskuje bezpośrednie połączenie z Namysłowem

Przed rokiem 1945, jako Groß Wartenberg (w wolnym tłumaczeniu: Wielka Strażnica), Syców pozostawał w granicach pruskiego rejonu administracyjnego Breslau (Wrocław). W roku 1939 r. w mieście zameldowanych było 3 089 osób, głównie narodowości niemieckiej.

Twardogóra (niem. Festenberg), miasto w województwie dolnośląskim, w powiecie oleśnickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Twardogóra; 6 840 mieszkańców (stan na 13 grudnia 2009).
Miasto (od prasłow. *městьce, *mě́sto "miejsce", łac. civitas) – historycznie ukształtowana jednostka osadnicza charakteryzująca się dużą intensywnością zabudowy, małą ilością terenów rolniczych, ludnością pracującą poza rolnictwem (w przemyśle lub w usługach) prowadzącą specyficzny miejski styl życia.

Lata po II wojnie światowej

W styczniu 1945 r. prawie niezniszczone miasto dostało się w ręce Armii Czerwonej, która przebywa w nim około pół roku. W tym czasie miasto zostało częściowo zniszczone, a ratusz i zamek podpalone. Zabytki te zostały następnie rozebrane przez administrację polską, a niemiecka ludność miasta wysiedlona i zastąpiona polskimi osadnikami. W miejsce bloku śródrynkowego z ratuszem władze wyznaczyły parking samochodowy, zaś sam rynek przemianowały na Plac Wolności; część ubytków w tkance miasta zastąpiona została socjalistyczną architekturą mieszkaniową. W miejsce zamku utworzono skwer publiczny. W 1946 r. miasto liczyło 2600 mieszkańców.

Gustaw Kalikst Biron von Curland (niem. Gustav Calixt Biron von Curland) (ur. 29 stycznia 1780, zm. 20 czerwca 1821) – syn Karola Ernesta i Apolonii z Ponińskich. W wyniku długotrwałego procesu sądowego dziedziczy Wolne Państwo Stanowe Syców. Początkowo oficer gwardii rosyjskiej. Później, jako oficer armii pruskiej uczestniczy w wojnach napoleońskich, dochodząc do stopnia podpułkownika i stanowiska dowódcy twierdzy Kłodzko. Z powodu utraty tronu kurlandzkiego otrzymuje od cara Aleksandra I roczną rekompensatę w wysokości 18 tys. dukatów i prawo do tytułu książęcego. W roku 1806 poślubia hrabiankę Franciszkę (Fanny) von Maltzahn (1790-1849). Umiera w wieku 41 lat z powodu ran otrzymanych na wojnie.
Hrabia Burkhard Christoph von Münnich (ros. Иоганн Бурхарт Kристофор Ми́них, (ur. 9 maja 1683 Neuenhuntorf, zm. 27 października 1767 Tartu) – inżynier, rosyjski generał-feldmarszałek 1732, z pochodzenia Niemiec.

W latach 1945-1975 siedziba powiatu sycowskiego.

Linia kolejowa do Bukowy Śląskiej została w 1988 r. zamknięta, by w r. 1992 ulec całkowitej rozbiórce. W r. 2002 zlikwidowane zostały ostatnie połączenia pasażerskie na trasie Kępno-Syców-Oleśnica. W 2000 r. oddano za to drogową obwodnicę miasta, dzięki czemu udało się wyprowadzić przechodzący dotąd przez samo centrum ruch tranzytowy.

Otyń (niem. Deutsch-Wartenberg, Wartenberg) - wieś gminna w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie nowosolskim, w gminie Otyń, nad rzeką Śląska Ochla.
Georg von Braun (ur. 1525, zm. 6 stycznia 1585 r. we Wrocławiu) – cesarski radca kameralny, władca sycowskiego wolnego państwa stanowego od 1569-1570/1571.

Wolni panowie stanowi Sycowa

1489-1517 – Hans von Haugwitz

1494-1516 – Heinrich von Haugwitz

1517-1529 – Zdeněk Lev z Rožmitálu

1529-1551 – Joachim I von Maltzan

1551-1569 – Johann Bernhard von Maltzan

1551-1560 - Franciszek von Maltzan

1569-1571 – Joachim II von Maltzan

1571-1585 – Georg von Braun

1585-1592 – Georg Wilhelm von Braun

1592-1613 – Abraham Burggraf von Dohna-Kreschen

1613-1633 – Karl Hannibal von Dohna

1633-1642 – Maximilian Ernst von Dohna

1642-1646 – Otto Abraham von Dohna

1646-1683 – Johann Georg von Dohna

1683-1711 – Karl Hannibal II von Dohna

1711-1728 – Alexander zu Dohna-Schlobitten

1728-1734 – Christoph Albrecht von Dohna

1734-1741 – Reichsgraf Ernest Jan Biron

1741-1741 - Burkhard Christoph von Münnich

1741-1762 – Korona pruska

1762-1763 – Burkhard Christoph von Münnich

1763-1769 – Ernest Jan Biron ks. Biron von Curland

1769-1801 – Karl Ernest ks. Biron von Curland

1801-1821 – Gustav Calixt ks. Biron von Curland

1821-1848 – Karl Friedrich Wilhelm ks. Biron von Curland

1848-1882 – Calixt ks. Biron von Curland

1882-1940 – Gustav ks. Biron von Curland

1940-1945 – Carlos ks. Biron von Curland

od 1982 – Ernst Johann Biron von Curland (tytuł)

Obszar księstwa oleśnickiego pierwotnie był położony w granicach księstwa wrocławskiego. W 1294 r. w wyniku wojny pomiędzy Henrykiem III Głogowczykiem i Henrykiem V Brzuchatym księstwo znalazło się w granicach księstwa głogowskiego.
Województwo dolnośląskie – jednostka podziału administracyjnego Polski, jedno z 16 województw ze stolicą we Wrocławiu. Zostało utworzone w 1999 roku z ziem poprzednich województw wrocławskiego, legnickiego, jeleniogórskiego, wałbrzyskiego i części leszczyńskiego oraz kaliskiego. Województwo to jest położone na południowym zachodzie kraju, obejmując znaczną część historycznego Śląska (Dolny Śląsk) i wschodnie Łużyce.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)