Sykofant - Polski Serwis Naukowy

Sykofant (z gr. Συκοφάντης , trl. sykophántēs – wskazywać figi) - zawodowy donosiciel w starożytnych Atenach.

Nazywano tak ludzi, którzy donosili władzom o zabronionym wywozie fig z kraju, czy też o kradzieży fig ze świętych drzew. Później rozszerzono to określenie na wszystkich donosicieli, którzy rozpowszechnili się głównie w Atenach w połowie V wieku p.n.e i osiągali wielkie zyski ze swojej działalności.

Delator (z łac. delatio = wnoszenie, przynoszenie, dostarczanie) – w starożytnym Rzymie był to donosiciel, a następnie oskarżyciel publiczny. W czasach wczesnej republiki rzymskiej delator wykonywał swój proceder bezinteresownie, traktując to jako swój obywatelski obowiązek, jednak z czasem, a zwłaszcza w okresie cesarstwa, gdy funkcjonowało tzw. "prawo o obrazie majestatu", delator stał się płatnym donosicielem – denucjatorem. Za Tyberiusza (w I w. n.e) fałszywe oskarżenia stały się źródłem zdobywania przez delatorów oraz ich mocodawców olbrzymich fortun, ponieważ delatorzy otrzymywali nagrodę zwykle w postaci części majątku oskarżonego.

Figowiec pospolity (Ficus carica L.), zwany też figą pospolitą, figą karyjską, drzewem figowym – gatunek drzewa lub krzewu należący do rodziny morwowatych. Prawdopodobnie pochodzi ze środkowo-zachodniej Azji lub Azji Mniejszej. Jest uprawiany w licznych krajach obszaru tropikalnego i subtropikalnego, oprócz okazów uprawianych występują tu także formy zdziczałe.

Donosicielstwo szerzyło się we wszystkich dziedzinach życia publicznego, a sykofanci byli zachęcani do oskarżeń przeciw ludziom bogatym przez samo prawo, albowiem przy oskarżeniu uznanym przez sąd za słuszne skazaniec oddawał oskarżycielowi część swojego bogactwa. Proceder ten zawierał jednak pewne ryzyko, ponieważ w wypadku, gdy oskarżyciel nie otrzymał piątej części głosów uprawnionych do głosowania, był skazany na znaczną grzywnę i częściową utratę czci (atimia). Dlatego niektórzy sykofanci zadowalali się wyłudzaniem pieniędzy od majętnych obywateli przy użyciu groźby, co ostatecznie zmieniło znaczenie terminu „sykofant” u starożytnych Greków na „donosiciel” i „szantażysta”. Do obrony przed tego typu sytuacjami służył proces zwany grafe sykofantias.

Zobacz też

delator

Bibliografia

Rachet G. - „Słownik cywilizacji greckiej”, Wydawnictwo „Książnica”, Katowice 2006, s. 367, ISBN 83-7132-919-9