Synapsydy - Polski Serwis Naukowy

Synapsydy, dawniej określane jako "gady ssakokształtne" (Synapsida, z gr. syn – razem + apsis – łuk) – grupa owodniowców powstałych w pensylwanie (ok. 318 - 299 mln lat temu) pod koniec karbonu; dominująca grupa kręgowców lądowych w permie i na początku triasu. Pierwotnie uważano, że wywodziły się z anapsydów, obecnie jednak przyjmuje się, że obie grupy wyewoluowały niezależnie z najprymitywniejszych owodniowców. Ich cechą charakterystyczną było występowanie w czaszce jednego, dolnego otworu skroniowego za każdym okiem (czaszka synapsydalna), gdzie były uczepione mięśnie szczęk.

Edofozaury (Edaphosauridae, Edaphosauria) – grupa najczęściej dużych (do 3 metrów i więcej) zaawansowanych pelykozaurów, żyjących od późnego pensylwanu do wczesnego permu.
Eotitanosuchus (z gr. "tytaniczny krokodyl świtu") jest nazwą rodzajową drapieżnego terapsyda, żyjącego w środkowym permie (word, około 267 milionów lat temu). Szczątki zwierzęcia odkryto w Rosji, w okolicach miasta Perm.

Początkowo były klasyfikowane jako podgromada gadów. Nowsze badania wykazały jednak nie tylko to, że synapsydy są bliżej spokrewnione ze ssakami niż z innymi zwierzętami tradycyjnie zaliczanymi do gadów, ale też że linie ewolucyjne prowadzące do zauropsydów (grupa owodniowców obejmująca anapsydy i diapsydy) i do synapsydów rozdzieliły się na samym początku ewolucji owodniowców; z tych powodów obecnie wielu autorów nie zalicza już synapsydów do gadów. Prof. Michael Benton (2004) zaproponował podniesienie synapsydów do rangi gromady, która razem z gromadą zauropsydów zastąpiłaby dotychczasową gromadę gadów. Jeśli synapsydy mają być grupą monofiletyczną, należy do nich zaliczyć również pochodzącą od cynodontów gromadę ssaków.

Terapsydy, gady ssakokształtne (Therapsida) – rząd synapsydów, który pojawił się we wczesnym permie i stał się dominującą grupą kręgowców lądowych w połowie tego okresu. Zgodnie z zasadami kladystyki do terapsydów, aby były taksonem monofiletycznym należy również zaliczyć wywodzącą się z cynodontów gromadę ssaków.
Mięsień (łac. musculus) – kurczliwy narząd, jeden ze strukturalnych i funkcjonalnych elementów narządu ruchu, stanowiący jego element czynny. Występuje u wyższych bezkręgowców i u kręgowców. Jego kształt i budowa zależy od roli pełnionej w organizmie.

Tradycyjnie do synapsydów zalicza się 2 rzędy:

pelykozaury (Pelycosauria) (parafiletyczny)

terapsydy (Therapsida), które dały początek ssakom

Taksonomia

Seria Amniota

Gromada SYNAPSIDA *

Rząd Pelycosauria *

Podrząd Caseasauria

Podrząd Eupelycosauria *

Rodzina Varanopseidae

Rodzina Ophiacodontidae

Rodzina Edaphosauridae

Rodzina Sphenacodontidae *

Rząd Therapsida *

Podrząd Biarmosuchia *

Podrząd Dinocephalia

Podrząd Anomodontia

Podrząd Gorgonopsia

Podrząd Therocephalia

Podrząd Cynodontia *

Rodzina Probainognathidae

Nadrodzina Chiniquodontoidea *

GROMADA MAMMALIA

Owodniowce (Amniota) – kręgowce mające zdolność rozwoju zarodkowego na lądzie (gady, ptaki i ssaki). Uzyskały ją dzięki wytworzeniu błon płodowych, które tworzą środowisko dla właściwego rozwoju zarodka. W obowiązującej systematyce grupa ta nie ma rangi żadnego taksonu.
Cynodonty (Cynodontia) – grupa synapsydów z rzędu terapsydów, z których prawdopodobnie wywodzą się ssaki. Pojawiły się w końcowym permie, z końcem triasu w większości wymarły, częściowo dożyły połowy jury. Występowały na całym świecie z wyjątkiem Australii.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

Czy wiesz że...? beta

Cynognat (Cynognathus) - gad ssakokształtny z rzędu terapsydów, podrzędu cynodontów. Żył w okresie triasu (210 mln lat temu) na obszarze Gondwany. Prawdopodobnie posiadał sierść. Długość ciała 1,5 m; ciężar ok. 50 kg. Drapieżny, zęby zróżnicowane na siekacze, kły i trzonowe (podobnie jak u ssaków). Posiadał także wtórne podniebienie kostne w czaszce, dzięki czemu mógł pobierać pokarm i żuć bez przerywania oddychania (niezbędny warunek uzyskania stałocieplności).

Język grecki albo greka — język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi.

Gady (Reptilia, od łac. repto – czołgać się) – parafiletyczna grupa zmiennocieplnych owodniowców. Współczesne gady są pozostałością po znacznie większej grupie zwierząt, której największy rozkwit przypadł na erę mezozoiczną. Obecnie żyją tylko cztery rzędy gadów, ich pozostałe znane linie ewolucyjne wymarły. Niektóre kopalne gady naczelne, czyli archozaury (takie jak pterozaury i dinozaury), były prawdopodobnie zwierzętami stałocieplnymi.

Pelykozaury (Pelycosauria) – parafiletyczna grupa synapsydów (gadów ssakokształtnych), które pojawiły się w późnym karbonie i osiągnęły szczyt rozwoju we wczesnym permie. Panowały na ziemi przez wiele milionów lat. Nieliczne dotrwały do późnego permu.

Ssakokształtne, ssakopodobne (Mammaliaformes, Mammaliformes) – klad synapsydów obejmujący ssaki (Mammalia) oraz najbliżej z nimi spokrewnione taksony wymarłe. Według definicji Kielan-Jaworowskiej, Luo i Cifelliego klad ten obejmuje ostatniego wspólnego przodka Sinoconodon, morganukodontów, dokodontów, stekowców, torbaczy, łożyskowców i wszystkich wymarłych taksonów, których przynależność do tego kladu została wykazana analizami parsymonii, oraz wszystkich jego potomków. Tak definiowany klad jest potwierdzany wieloma diagnostycznymi apomorfiami.

Diapsydy (Diapsida, z gr. di – dwa + apsis – łuk) – grupa owodniowców z gromady zauropsydów (Sauropsida), w których czaszce rozwinęły się dwie pary otworów skroniowych (po dwa – górny i dolny – za każdym okiem), przez które przewleczone są silne mięśnie szczęk. Dzięki temu czaszka stała się lżejsza a szczęki bardziej ruchliwe. Choć część diapsydów wtórnie straciła jedną lub obie pary otworów skroniowych (m.in. węże), są nadal zaliczane do tej grupy, gdyż ich przodkowie mieli diapsydalną budowę czaszki.