Synod zamojski – synod kościoła unickiego, zwołany w dniach od 26 sierpnia do 17 września 1720 w Zamościu, w celu latynizacji Cerkwi Greckokatolickiej.

Synod został zwołany przez metropolitę unickiego Leona Kiszkę. Odbywał się pod przewodnictwem nuncjusza papieskiego w Polsce Hieronima Grimaldiego, w cerkwi św. Mikołaja oraz w kolegiacie zamojskiej. W synodzie wziął udział również arcybiskup ormiański Jan Tobiasz Augustynowicz.

Synod uchwalił wiele dekretów dogmatycznych i duszpasterskich o podstawowym znaczeniu dla cerkwi unickiej. Wprowadził do ksiąg liturgicznych "Filioque" oraz wspominanie papieża, sprecyzował obowiązki metropolity, biskupów i kleru, ujednolicił i upodobnił do łacińskiej liturgię we wszystkich diecezjach unickich, uregulował sprawy seminariów duchownych i monastyrów. Postanowienia Synodu zatwierdził w 1724 papież Benedykt XIII, a opublikowane jako obowiązujące zostały w 1725.

Latynizacja liturgii i obrzędowości miała doprowadzić do zacierania różnic w obu katolickich obrządkach i zbliżenia obu rytów do siebie. Była następstwem Unii brzeskiej. Z cerkwi unickich zaczęto usuwać ikonostasy, zaczęto wprowadzać natomiast ołtarze boczne, konfesjonały, ławki, jak również elementy liturgii zachodniej, wprowadzono język polski do nabożeństw i kazań, po polsku odmawiano modlitwy dotychczas odmawiane w języku staro-cerkiewno-słowiańskim.

Zmiany te poparła część duchowieństwa unickiego, jednak duża część duchownych ustalenia synodu zamojskiego uznała za warunki nie do przyjęcia i rozważała nawet odłączenie się od Watykanu i powrót do prawosławia. Skupili się przy soborze św. Jura we Lwowie.

Synodowi zamojskiemu przypisuje się wielkie znaczenie w kościele unickim, porównywalne do postanowień soboru trydenckiego w kościele łacińskim.

Literatura