System APG - Polski Serwis Naukowy

System APG – nowoczesny, aktualizowany system klasyfikacji roślin okrytonasiennych. Nazwa pochodzi od akronimu międzynarodowej grupy systematyków roślin (ang. Angiosperm Phylogeny Group) zajmującej się klasyfikacją roślin okrytonasiennych z zastosowaniem metod systematyki molekularnej. W systemie tym rośliny porządkowane są według pokrewieństwa ustalanego przede wszystkim na podstawie danych molekularnych (analizie poddawane są dwa geny DNA chloroplastowego i jeden gen kodujący rybosomy), także z wykorzystaniem danych z zakresu morfologii i anatomii, chemotaksonomii, fitogeografii.

Astrowe – grupa roślin, która w zależności od ujęcia systematycznego stanowi takson określonej rangi systematycznej lub klad spokrewnionych (pochodzących od wspólnego przodka) roślin w kladogramie taksonomii filogenetycznej, bez określonej rangi systematycznej. W pierwszym wypadku grupa ta umieszczana była w randze podklasy (Asteridae Takht.) m.in. w systemie Cronquista (1981), Takhtajana (1997) i Reveala (1999 i 2007). W systemie APG I (1998) mianem różowych (rosids) określony został klad, który w miarę poznawania powiązań filogenetycznych był później precyzowany przez system APG II i na Angiosperm Phylogeny Website. Współcześnie za różowe uważa się rośliny mające wspólnego przodka, którego najbliższymi krewnymi (kladem siostrzanym) są goździkowce (Caryophyllales)[2].
Drzewo filogenetyczne lub drzewo rodowe – , podobnie jak pokrewieństwo w rodzie ludzkim obrazuje drzewo genealogiczne. Jest to rodzaj dendrogramu, w którym podstawa (pień) drzewa filogenetycznego symbolizuje wspólnego przodka taksonów znajdujących się wyżej (czyli bardziej współczesnych i wyżej stojących ewolucyjnie), konary odpowiadają taksonom potomnym; długość gałęzi a czasem również kąt pomiędzy nimi, określają tempo zachodzących przemian ewolucyjnych. Zazwyczaj na takim schemacie uwzględnia się także taksony wymarłe. Są one oznaczone krzyżykiem.

Nowa wiedza o filogenezie roślin ujawniła często odmienne relacje między poszczególnymi grupami roślin w stosunku do innych systemów klasyfikacji roślin (Cronquist 1981, Thorne 1992, Takhtajan 1997). Powodem tych różnic jest to, że w innych systemach niż APG rośliny łączone są co prawda z uwzględnieniem w różnym stopniu powiązań ewolucyjnych, jednak często podstawowym kryterium klasyfikacji pozostaje podobieństwo. Do ważnych konsekwencji opublikowania systemu APG należy m.in. ujawnienie parafiletycznego charakteru dwuliściennych - taksonu obecnego dotychczas we wszystkich wcześniejszych systemach.

Akronimem APG I oznaczana jest pierwsza wersja systemu APG klasyfikującego rośliny okrytonasienne ściśle w oparciu o kryterium filogenetyczne. System ten opublikowany został w roku 1998 przez taksonomów skupionych w Angiosperm Phylogeny Group.
Goździkowce, śródłożne (Caryophyllales) – rząd w większości roślin zielnych należący do dwuliściennych właściwych. Stanowi najprawdopodobniej klad siostrzany dla astrowych. W różnych ujęciach obejmuje różne rodziny, przy czym w świetle danych gromadzonych przez Angiosperm Phylogeny Website zaliczanych są tu 33 rodziny z ponad 11 tysiącami gatunków[1].

Ponieważ system APG oparty jest wyłącznie na kryterium pokrewieństwa roślin (kladystyce), hierarchiczne jednostki taksonomiczne stosowane są tu jedynie pomocniczo. Rośliny w tym systemie grupowane są wyłącznie w klady, a tradycyjny podział na rodziny i rzędy zachowany został dla czytelności systemu. Dla odróżnienia od nazw rodzin i rzędów używanych we wcześniejszych systemach klasyfikacyjnych - nazwy tych grup systematycznych w systemie APG nie są zapisywane italikiem.

Amborellowate (Amborellaceae Pichon) – monotypowa rodzina reprezentowana przez jeden tylko gatunek płożącego krzewu. Zgodnie z danymi filogenetycznymi uwzględnionymi w systemach APG rodzina ta stanowi siostrzany klad dla wszystkich pozostałych okrytonasiennych, tj. reprezentuje prostą linię potomną przodków roślin okrytonasiennych. Z tego też powodu, podkreślając odrębność taksonu, nadawana jest mu też ranga rzędu.
Akronimem APG II oznaczana jest druga wersja systemu APG klasyfikującego rośliny okrytonasienne ściśle w oparciu o kryterium filogenetyczne. System ten opublikowany został przez taksonomów skupionych w Angiosperm Phylogeny Group w roku 2003 jako zrewidowana wersja systemu APG I.

System klasyfikacyjny roślin grupujący rośliny w klady budzi opór wśród wielu taksonomów przywiązanych do tradycyjnych systemów hierarchicznych. W systemie APG zachowano więc częściowo tradycyjne nazewnictwo i do poszczególnych kladów dopasowywane są dotychczas stosowane kategorie systematyczne (dotyczy to rzędów i rodzin). Często towarzyszy temu zmiana rangi systematycznej dotychczasowych taksonów. Dzieje się tak wówczas, gdy wyróżniane dotychczas w oparciu o kryteria głównie morfologiczne grupy systematyczne (np. rodziny) okazują się siostrzanymi kladami do jednostek systematycznych innej rangi (np. rzędów).

Teoria to system pojęć, definicji, aksjomatów i twierdzeń ustalających relacje między tymi pojęciami i aksjomatami, tworzący spójny system pojęciowy opisujący jakąś wybraną fizyczną lub abstrakcyjną dziedzinę.
Malpigiowce (Malpighiales) – grupa roślin stanowiąca klad w obrębie roślin okrytonasiennych, określana pomocniczo rangą rzędu w systemie APG II. Jednostka ta powstała w wyniku przekształcenia systemów klasyfikacyjnych w końcu XX wieku w związku z dowiedzeniem, głównie za pomocą badań molekularnych, pokrewieństwa wielu uważanych wcześniej za niespokrewnione rodziny roślin. Zalicza się tu 39 rodzin, zawierających 716 rodzajów z blisko 16 tysiącami gatunków, przy czym powiązania filogenetyczne między nimi w wielu wypadkach pozostają niejasne[1].

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)