System dwuipółpartyjny - Polski Serwis Naukowy

Partie i systemy partyjne

System dwuipółpartyjny

System dwuipółpartyjny - kategoria wprowadzona przez Jeana Blondela dla oznaczenia takiego typu rywalizacji politycznej, w którym obok dwóch wielkich partii występuje trzecia, zdolna do zdobycia do 20% mandatów i posiadająca potencjał koalicyjny.

System partii hegemonicznej – system partyjny charakteryzujący się istnieniem jednej partii mającej większość władzy i jej kilku legalnych przybudówek mających stworzyć pozory pluralizmu. Występował w państwach komunistycznych.

System partyjny jedna z trzech kategorii systemów w politologii obok systemów politycznych i systemów wyborczych. Jest to układ wszystkich partii politycznych, a także organizacji quasi- partyjnych: stowarzyszeń (np. BBWR) czy związków zawodowych (np. NSZZ "Solidarność do 2001 r.). Do systemu partyjnego nie zalicza się natomiast tzw. "partii kanapowych", nie uczestniczących w wyborach, założonych często dla żartu (np. Polska Partia Łysych, Partia Dobrego Humoru), jak również stronnictw antysystemowych, dążących do obalenia porządku polityczno-społecznego (np. terrorystycznych).

Najistotniejszą cechą systemu dwuipółpartyjnego jest to, że żadne z dwóch wielkich ugrupowań nie jest w stanie uzyskać bezwzględnej większości mandatów i, co za tym idzie, rządzić samodzielnie poprzez jednopartyjny gabinet większościowy. Efektem rywalizacji w ramach systemu dwuipółpartyjnego są stabilne, większościowe gabinety koalicyjne. Mechanizm systemu dwuipółpartyjnego jest podobny do mechanizmu systemu dwupartyjnego. Oba są przykładem rywalizacji dwubiegunowej (bipolaryzmu). Zasadniczą różnicę stanowi fakt, że klasyczna dwupartyjność wyklucza zinstytucjonalizowaną współpracę rywalizujących partii na arenie parlamentarno-gabinetowej, powodując faktyczną izolację "partii trzecich".

Austria, Republika Austrii (Österreich ?/i, Republik Österreich ?/i) – państwo położone w Europie Środkowej, federacja dziewięciu krajów związkowych (landów).

System dwublokowy - system partyjny występujący w państwach demokratycznych, charakteryzujący się skupieniem dwóch sił politycznych wokół dwóch bloków.

System dwuipółpartyjny występuje w państwach demokratycznych, gdzie wśród społeczeństwa występuje duży stopień polaryzacji sympatii wyborców, przez co na scenie politycznej widoczne są jedynie dwie wiodące lecz skłócone ze sobą partie i jedna tzw. partia obrotowa, możliwa do zaakceptowania jako koalicjant przez którąś z partii głównych. Koalicja dużej i małej partii pozwala uzyskać większość i umożliwia skuteczne rządzenie.

Jest to dwubiegunowość rywalizacji politycznej. Oznacza, że o władzę zabiegają z realnymi szansami tylko dwie partie, z których jedna lokuje sie po lewej, a druga po prawej stronie sceny politycznej. Rywalizacja dwubiegunowa wiąże się z wzajemną opozycyjnością obu stron we wszystkich ważniejszych kwestiach społecznych. Opozycyjność ta złagodzona jest przez fakt, że po obu stronach istnieje silna orientacja centrowa, co powoduje postępujące zmniejszanie się dystansu ideologicznego w ramach systemu partyjnego.

System dwóch partii dominujących - system partyjny występujący w państwach demokratycznych, charakteryzujący się polaryzacją sympatii wyborców, przez co na scenie politycznej danego państwa są widocznie jedynie dwie partie. Nie oznacza to, iż inne partie nie istnieją: są one po prostu zmarginalizowane przez dwóch potentatów, przez co ich poglądy ulegają zradykalizowaniu (np. Libertarian Party lub Constitution Party w USA).

System dwuipółpartyjny występował w Austrii. Przykładem mogą być też Niemcy - CDU i SPD, jako partia obrotowa przez długi czas występowała FDP.

Bibliografia

Sokół Wojciech, Żmigrodzki Marek (red.), Współczesne partie i systemy partyjne. Zagadnienia teorii i praktyki politycznej, Lublin 2005

Marek Żmigrodzki: Encyklopedia Politologii; tom 3: Parte i Systemy Partyjne. Zakamycze 1999.