System pucharowy - Polski Serwis Naukowy

Przykład rozgrywek przeprowadzonych systemem pucharowym, z udziałem zawodników rozstawionych.

System pucharowy (rozgrywki pucharowe) – sposób rozgrywania zawodów sportowych w dyscyplinach, w których rywalizacja polega na bezpośrednich pojedynkach między uczestnikami. Uczestnicy rozgrywają mecze (gry) pomiędzy sobą, po których zwycięzca kwalifikuje się do dalszych gier, pokonany odpada z rywalizacji. Ten sposób prowadzenia zmagań nazywany jest również systemem knock-out.

Mistrzostwa Świata w piłce nożnej, potocznie nazywane mundialem (hiszp. – światowy) jest to międzynarodowy turniej piłkarski rozgrywany przez seniorskie reprezentacje narodowe, będące członkami FIFA. Mistrzostwa są organizowane co cztery lata od 1930 roku, za wyjątkiem 1942 i 1946 roku, co spowodowane było trwaniem II wojny światowej. Obecnymi mistrzami są Hiszpanie, którzy wygrali mistrzostwa w RPA w 2010 roku.

Rozgrywki ligowe (system ligowy) – regularny cykl meczów w dyscyplinach drużynowych, prowadzony według modelu dwurundowego ("jesień-wiosna" lub "wiosna-jesień") "każdy z każdym - mecz i rewanż", w celu wyłonienia najlepszej drużyny w kraju, regionie itd. Organizacją i prowadzeniem rozgrywek ligowych zajmuje się, bądź specjalnie ku temu utworzony podmiot, działający w formie spółki akcyjnej (wówczas "Liga" jest autonomiczna i niezależna od federacji, która jednak jest jej udziałowcem), bądź też federacja sportowa danej dyscypliny sportu. W ogólniejszym znaczeniu terminem "liga" określa się często każdą zorganizowaną rywalizację z udziałem więcej niż dwóch uczestników - np. liga fryzjerska, szkolna liga czytelnicza itd.

Zasadniczo system pucharowy stosuje się w rozgrywkach, których liczba uczestników jest potęgą cyfry dwa, tj.: 4, 8, 16, 32, 64 i 128. W innych przypadkach najczęściej "wirtualnie" uzupełnia się listę uczestników do potęgi cyfry dwa, skutkiem czego część uczestników w pierwszej rundzie ma wirtualnego przeciwnika, czyli tzw. wolny los i bez gry przechodzi do następnej fazy rozgrywek. W systemie pucharowym liczba wszystkich gier (G) jest mniejsza od liczby uczestników (N):

Sport – według nauki o wychowaniu fizycznym: rozmaite formy aktywności fizycznej i umysłowej, podejmowane dla przyjemności lub współzawodnictwa. Od "zwykłej rekreacji" ma go różnić przestrzeganie szeregu reguł obowiązujących w danej dyscyplinie.

Tenis, tenis ziemny – dyscyplina sportowa rozgrywana na korcie tenisowym, polegająca na przebijaniu rakietą tenisową piłki ponad lub obok siatki na pole przeciwnika, w sposób utrudniający jej odbiór. Może być rozgrywana pojedynczo (tzw. singel) lub w dwuosobowych zespołach zawodników jednej płci (debel) lub obu (mikst). Tenis należał do grona letnich dyscyplin olimpijskich od roku 1896 do 1924. Do ich programu powrócił w 1988 i jest w nim do dziś.

$G=N-1$

Zaletą systemu pucharowego jest mniejsza liczba koniecznych do rozegrania pojedynków niż w systemie kołowym, a jego zasadniczą wadę stanowi istotny wpływ czynnika losowego – końcowy rezultat w znacznej mierze zależy od zestawienia par w kolejnych rundach. Przykładowo, może zdarzyć się, że uczestnik, który pokonałby wszystkich innych poza jednym, odpadnie w pierwszej rundzie, trafiając w tej fazie właśnie na niego. W celu zmniejszenia czynnika losowego bardzo często stosuje się tzw. rozstawienia, poprzez taki dobór przeciwników w kolejnych rundach, by teoretycznie najsilniejsi spotkali się jak najpóźniej. W wielu dyscyplinach prowadzi się oficjalne listy rankingowe, na podstawie których dokonuje się rozstawień w zawodach rozgrywanych systemem pucharowym.

Algorytm – w matematyce oraz informatyce skończony, uporządkowany ciąg jasno zdefiniowanych czynności, koniecznych do wykonania pewnego rodzaju zadań. Słowo "algorytm" pochodzi od starego angielskiego słowa algorism, oznaczającego wykonywanie działań przy pomocy liczb arabskich (w odróżnieniu od abacism - przy pomocy abakusa), które z kolei wzięło się od nazwiska, które nosił Muhammad ibn Musa al-Chuwarizmi (أبو عبد الله محمد بن موسى الخوارزمي), matematyk perski z IX wieku.

System szwajcarski – sposób rozgrywania zawodów sportowych w dyscyplinach, w których rywalizacja polega na bezpośrednich pojedynkach pomiędzy uczestnikami. W systemie szwajcarskim z góry określa się liczbę rund, które należy rozegrać. Na rundę składają się bezpośrednie pojedynki (gry) rozgrywane jednocześnie. Za zwycięstwo w grze uczestnik otrzymuje jeden punkt, za remis pół punktu (w zawodach drużynowych punktacja może być inna). Dobór par przeciwników w kolejnych rundach zależy od wyników uzyskanych w poprzednich. Pary dobiera się w miarę możliwości spośród tych uczestników, którzy dotychczas zdobyli jednakową liczbę punktów. Jeśli liczba uczestników zawodów jest nieparzysta, w każdej rundzie jeden z uczestników z najmniejszym dorobkiem punktowym, który jeszcze nie pauzował, otrzymuje wolny los (tzw. bye) czyli dostaje punkt bez gry.

Inną niedogodnością systemu pucharowego jest fakt, że uczestnicy zawodów rozgrywają różną liczbę pojedynków. Przy 64 uczestnikach połowa z nich rozegra tylko jedną grę, zaś dwóch z nich odbędzie aż sześć pojedynków. Poza tym, czysty system pucharowy nie ustala ścisłej kolejności uczestników: poza pierwszym i drugim miejscem wyłania dwóch, którzy zajęli trzecie miejsce, czterech, którzy zajęli piąte miejsce itd. Z tego powodu uzupełnia się czasami system pucharowy o dodatkowe gry mające ustalić dalszą kolejność poza czołową dwójką. Jeśli system pucharowy uzupełni się taką liczbą gier dodatkowych, by wszyscy uczestnicy rozegrali jednakową liczbę gier, będzie on w założeniach zbliżony do systemu szwajcarskiego, jednak z odmiennym algorytmem ustalania końcowej kolejności.

Snooker – gra bilardowa, rozgrywana na stole do bilardu angielskiego (wymiary ok. 3,6 m x 1,8 m), z sześcioma kieszeniami (cztery w rogach oraz dwie znajdujące się w połowie dłuższych band stołu). W grze uczestniczą dwie strony (dwoje zawodników, dwie drużyny).

System kołowy – sposób rozgrywania zawodów sportowych w dyscyplinach, w których rywalizacja polega na bezpośrednich pojedynkach pomiędzy uczestnikami. W systemie kołowym każdy uczestnik gra kolejno ze wszystkimi przeciwnikami. Ten sposób rozgrywek nazywany jest również systemem każdy z każdym, w anglojęzycznej literaturze round-robin.

Przykładem czystego systemu pucharowego z rozstawieniami są turnieje tenisowe lub snookerowe. System pucharowy z dodatkowymi grami ustalającymi dalszą kolejność stosuje się np. w mistrzostwach świata w niektórych grach zespołowych. W mistrzostwach świata w piłce nożnej fazę finałową (od 1/8 finału) po rundzie grupowej rozgrywa się systemem pucharowym, z jednym dodatkowym meczem o trzecie miejsce.

Zobacz też

Rozgrywki ligowe

Play-off