Systemowe leczenie nowotworów - Polski Serwis Naukowy

Systemowe leczenie nowotworów - wspólne określenie stosowane wobec metod ogólnoustrojowej terapii nowotworów złośliwych, obejmujące chemioterapię, hormonoterapię oraz metody biologiczne. Terapia systemowa wykorzystywana jest w przypadku nowotworów rozsianych, ale obarczona jest bardzo dużym ryzykiem objawów niepożądanych, często jest także bardzo kosztowna.

Rak gruczołu sutkowego (łac. carcinoma mammae; potocznie: rak piersi) – najczęstszy nowotwór gruczołu sutkowego. Na świecie rak gruczołu sutkowego jest najczęstszym nowotworem złośliwym u kobiet. W Polsce w 2002 roku stanowił blisko 13% rozpoznań nowotworów złośliwych u tej płci. Rak sutka występuje także u mężczyzn, jest jednak rzadki; zwykle jest też późno rozpoznawany. Od lat 70. notowano na całym świecie wzrost zachorowań na raka sutka, tendencja utrzymywała się do lat 90. Zjawisko to mogło być spowodowane zarówno zmianami w stylu życia kobiet w krajach zachodnich, jak i wzrostem wykrywalności raka.

Gonada, gruczoł płciowy, gruczoł rozrodczy – występujący u zwierząt narząd płciowy produkujący męskie bądź żeńskie komórki rozrodcze (gamety). Gonady umożliwiają rozmnażanie płciowe. U niektórych zwierząt występują samodzielnie (parzydełkowce, niektóre wirki), u pozostałych wchodzą w skład układu rozrodczego. Gonady żeńskie nazywane są jajnikami, a męskie – jądrami. U większości zwierząt gonady występują parzyście. Jedna gonada, najczęściej jajnik, spotykana jest u niektórych bezkręgowców oraz u ptaków. Koralowce i tasiemce wytwarzają większe ilości gonad.

Chemioterapia

Osobny artykuł: chemioterapia.

Najczęściej stosowaną metodą systemową jest chemioterapia, polegająca na podawaniu substancji cytostatycznych - niszczących komórki. Leki te nie działają wybiórczo na nowotwór, lecz są aktywne wobec wszystkich komórek szybko się dzielących (nabłonek przewodu pokarmowego, gonady, szpik kostny).

Chemioterapia – używanie syntetycznych związków chemicznych w celu zwalczania chorób wywołanych przez drobnoustroje i pasożyty, a także chorób nowotworowych. Pojęcie chemioterapii wprowadził do medycyny Paul Ehrlich (1854-1915).

Nowotwór (łac. neoplasma, skrót npl – z greckiego neoplasia) – grupa chorób, w których komórki organizmu dzielą się w sposób niekontrolowany przez organizm, a nowo powstałe komórki nowotworowe nie różnicują się w typowe komórki tkanki. Utrata kontroli nad podziałami jest związana z mutacjami genów kodujących białka uczestniczące w cyklu komórkowym: protoonkogenami i antyonkogenami. Mutacje te powodują, że komórka wcale lub niewłaściwie reaguje na sygnały z organizmu. Powstanie nowotworu złośliwego wymaga kilku mutacji, stąd długi, ale najczęściej bezobjawowy okres rozwoju choroby. U osób z rodzinną skłonnością do nowotworów część tych mutacji jest dziedziczona.

Hormonoterapia

Osobny artykuł: hormonoterapia.

Hormonoterapia znajduje zastosowanie jedynie w leczeniu nowotworów hormonozależnych (wykazujących obecność odpowiednich receptorów powierzchniowych). Hormonoterapia bywa wykorzystywany w niektórych przypadkach m.in. raka sutka, stercza, trzonu macicy i tarczycy.

Przewlekła białaczka szpikowa (łac. myelosis leukaemica chronica, ang. chronic myeloid leukemia, CML) jest zespołem mieloproliferacyjnym polegającym na rozroście klonalnym przekształconej nowotworowo komórki macierzystej szpiku kostnego.

Najważniejszym zadaniem układu pokarmowego człowieka jest pobieranie pokarmów i wody, trawienie i przyswajanie składników odżywczych oraz niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Niestrawione, zbędne resztki pokarmowe podlegają usunięciu (defekacja).

Terapia biologiczna

Terapia biologiczna to zespół różnych metod nacelowanych na modyfikację wzrostu nowotworu. Przykładami interwencji biologicznej mogą być:

immunoterapia, stosowana m.in. w CML i czerniaku złośliwym

pobudzanie różnicowania komórek nowotworowych, wykorzystywane w AML

zaburzanie procesu angiogenezy (wykazywane przez talidomid) i inhibicja czynników wzrostu (imatinib)

Szansy na postęp w leczeniu nowotworów upatruje się obecnie w terapiach celowanych, ukierunkowanych na konkretne, znane szlaki metaboliczne. Metody klasyczne są także łączone z elementami terapii biologicznej (np. celowana radioterapia analogami somatostatyny).

Nowotwory tarczycy – grupa nowotworów wywodzących się z komórek gruczołu tarczowego. Zdecydowana większość (około 90%) nowotworów tarczycy to zmiany łagodne, gruczolaki. Raki tarczycy są nowotworami rzadkimi. Wyróżnia się cztery główne typy raków gruczołu tarczowego: brodawkowaty, pęcherzykowy, rdzeniasty i anaplastyczny. Raki pęcherzykowy i brodawkowy są najczęstszymi rakami tarczycy: rosną wolno, mają tendencję do nawrotów, lepiej rokują u pacjentów poniżej 45. roku życia. Rak rdzeniasty ma dobre rokowanie jeśli ogranicza się do gruczołu tarczowego, a jeśli pojawią się przerzuty poza gruczołem tarczowym, to rokowanie jest gorsze. Rak anaplastyczny jest szybko rosnącym nowotworem, źle reagującym na leczenie.

Rak gruczołu krokowego — choroba nowotworowa gruczołu krokowego, występująca u 11% mężczyzn z rozpoznanym nowotworem i będąca przyczyną 9% zgonów z powodu chorób nowotworowych u mężczyzn.

Bibliografia

Onkologia. Podręcznik dla lekarzy i studentów. R. Kordek (red.). Wydawnictwo Via Medica, 2006. ISBN 8360072302.

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.