Herb szachów perskich

Szachinszach (dosł. "król królów", z perskiego szach - król) to tradycyjny tytuł używany przez monarchów aspirujących do władzy uniwersalnej lub zwierzchnictwa nad innymi władcami. Stosowany głównie na Bliskim Wschodzie. Po raz pierwszy formuła ta pojawiła się w starożytnej Mezopotamii, gdzie jeden z władców dynastii akadyjskiej, nosił imię Šar-kali-šarrī, co w języku akadyjskim znaczy "król wszystkich królów". Po podbiciu Mezopotamii w 539 p.n.e. królem królów ogłosił się władca Persji Cyrus II, a jego następcy z dynastii Achemenidów stosowali go konsekwentnie aż do momentu upadku ich imperium. Tytuł wskrzesili, po opanowaniu Iranu i Mezopotamii, królowie Partów, Arsacydzi i odtąd (II w. p.n.e.) był kojarzony głównie z tradycją irańską. W języku staroperskim, używanym za Achemenidów, formuła "król królów" brzmiała Xšâyaθiya Xšâyaθiyânam, natomiast w średnioperskim (od czasów Partów) przybrała znane po dziś dzień brzmienie Szachin-Szach. Po zajęciu terenów dzisiejszego Iranu przez Arabów w VII w. n.e. szachinszachami tytułowali się różni władcy, między innymi w Indiach, Afganistanie i Iraku.

W XX wieku tytułu tego używała panująca w Iranie dynastia Pahlawich.

Sułtanowie osmańscy używali tytułu o podobnym znaczeniu - padyszach (pad-e szach - pan królów).

Podobnie tytułowali się (jako Król Królów) władcy Etiopii.

Szachinszach to także tytuł książki Ryszarda Kapuścińskiego.

Przypisy

Zobacz też