Szachowe turnieje pretendentów - Polski Serwis Naukowy

Turnieje pretendentów FIDE stanowiły trzeci i najwyższy szczebel eliminacji (po turniejach strefowych i międzystrefowych) wyłaniających przeciwnika dla mistrza i mistrzyni świata w szachach. Projekt turniejów pretendentów powstał na Kongresie FIDE w Winterthur w roku 1946.

Turnieje pretendentów

W historii FIDE rozegrano zaledwie sześć turniejów pretendentów (pięć w latach 1950-1962 oraz szósty w roku 1985), z których zwycięzca turnieju kwalifikował się bezpośrednio do meczu o mistrzostwo świata. Wyjątkiem był turniej z roku 1985, który jako jedyny stanowił pośrednią eliminację do meczów pretendentów (awansowało wówczas czterech zawodników). W latach 1965-1995 przeciwnika dla mistrza świata wyłaniano drogą meczów, rozgrywanych systemem pucharowym.

System pucharowy (rozgrywki pucharowe) – sposób rozgrywania zawodów sportowych w dyscyplinach, w których rywalizacja polega na bezpośrednich pojedynkach między uczestnikami. Uczestnicy rozgrywają mecze (gry) pomiędzy sobą, po których zwycięzca kwalifikuje się do dalszych gier, pokonany odpada z rywalizacji. Ten sposób prowadzenia zmagań nazywany jest również systemem knock-out.

Curaçao (wymowa niderlandzka: [kyrɑˈsɔu̯], język papiamento: Kòrsou) – wyspa leżąca na Karaibach, należąca do Holandii. Wchodzi w skład archipelagu Małych Antyli. Stolicą wyspy jest Willemstad, nazywane małym Amsterdamem.

Formuła turniejów pretendentów zmieniała się wielokrotnie. Wszystkie turnieje rozegrano systemem kołowym, z tym że w trzech pierwszych turniejach zawodnicy grali ze sobą dwukrotnie, w dwóch kolejnych zaś – czterokrotnie. Tylko w turnieju rozegranym w roku 1985 zawodnicy rozgrywali między sobą jedną partię. Udział w turniejach pretendentów przysługiwał zawodnikom pokonanym w meczach o mistrzostwo świata oraz (w zależności od regulaminu danego cyklu) od 6 do 9 najlepszym szachistom z turnieju międzystrefowego. Wyjątkowo w roku 1953 dopuszczono również do startu zawodników, którzy w poprzedniej edycji zajęli w turnieju pretendentów miejsca od 2 do 5. Obsada turniejów wahała się od 8 do 16 zawodników.

Ckaltubo (gruz. წყალტუბო) - miasto w środkowo-zachodniej Gruzji. Według danych szacunkowych na rok 2005 liczy 16 736 mieszkańców. Ośrodek przemysłowy.

Mecze pretendentów FIDE stanowiły trzeci i najwyższy szczebel eliminacji (po turniejach strefowych i międzystrefowych) wyłaniających przeciwnika dla mistrza świata w szachach (jedyny wyjątek miał miejsce w roku 1996, gdy finałowy mecz pretendentów był zarazem spotkaniem o mistrzostwo świata).

Budapeszt 1950

Turniej dwukołowy, 18 rund
Dogrywka o I miejsce: D.Bronstein – I.Bolesławski 7½ – 6½

Zurych 1953

Turniej dwukołowy, 28 rund

Amsterdam 1956

Turniej dwukołowy, 18 rund

Jugosławia 1959

Rozegrany w trzech miastach: Bled, Zagrzeb i Belgrad
Turniej czterokołowy, 28 rund

Curaçao 1962

Turniej czterokołowy, 28 rund
M.Tal wycofał się po 21 rundach

Szachy – rodzina strategicznych gier planszowych rozgrywanych przez dwóch graczy na 64-polowej szachownicy, za pomocą zestawu bierek (pionów i figur). Popularnie, choć nieprecyzyjnie, szachami nazywa się również wspomniane bierki.

Bordżomi (dawniej Abbas-Tuman; gruz. ბორჯომი) – miasto uzdrowiskowe w Gruzji w regionie Wewnętrzna Kartlia. Położone jest w górach Małego Kaukazu, nad rzeką Kurą. Wokół miasta roztaczają się tereny Parku Narodowego Borjomi-Kharagauli. Zamieszkiwane jest przez około 15 tys. mieszkańców.

Montpellier 1985

Turniej kołowy, 15 rund
W meczu dodatkowym pomiędzy J.Timmanem a M.Talem padł remis 3 – 3, dający awans Timmanowi lepszą punktacją dodatkową.

Turnieje pretendentek

Moskwa 1952

Turniej kołowy, 16 uczestniczek

Moskwa 1955

Turniej kołowy, 20 uczestniczek

Płowdiw 1959

Turniej kołowy, 15 uczestniczek

Jugosławia – nazwa państwa narodów południowosłowiańskich (słowo jug w większości języków owych narodów znaczy "południe"), używana do 1918 r. jako koncepcja polityczna, od 1918 dla Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców, następnie od 1929 r. już oficjalne dla Królestwa Jugosławii, od 1943 r. Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii, a po jej rozpadzie (w latach 1991-1992) dla Federalnej Republiki Jugosławii będącej federacją Serbii i Czarnogóry – do 2003.

Mistrzostwa świata w szachach rozgrywane w różnych formach od końca XIX wieku są najważniejszymi sportowymi rozgrywkami w szachach. Obecnie oprócz otwartych mistrzostw świata, w których mogą uczestniczyć wszyscy szachiści bez względu na wiek i płeć, organizuje się również mistrzostwa świata kobiet, juniorów (w kilku grupach wiekowych), seniorów, a także komputerów.

Vrnjačka Banja 1961

Turniej kołowy, 17 uczestniczek

Suchumi 1964

Turniej kołowy, 18 uczestniczek
Dogrywka o I miejsce: 1. A.Kusznir, 2. M.Lazarević, 3. T.Zatułowska

Subotica 1967

Turniej kołowy, 18 uczestniczek

Malmö 1986

Turniej dwukołowy, 14 rund

Ckaltubo 1988

Turniej dwukołowy, 14 rund
Dogrywka o I miejsce: N.Ioseliani – J.Achmyłowska 3 – 2

Międzynarodowa Federacja Szachowa (fr. Fédération Internationale des Échecs, FIDE) – utworzona 20 lipca 1924 roku w Paryżu organizacja międzynarodowa zrzeszająca narodowe związki szachowe z całego świata, w tym Polski Związek Szachowy. Mottem FIDE jest Gens una sumus (łac. Jesteśmy jedną rodziną). Od roku 1995 na czele FIDE stoi Kirsan Ilumżynow, prezydent rosyjskiej republiki autonomicznej Kałmucji.

Jerzy Giżycki (ur. 7 stycznia 1919, zm. 27 września 2009 w Warszawie) – polski krytyk filmowy, członek Stowarzyszenia Filmowców Polskich, z zamiłowania szachista. Ojciec Marcina Giżyckiego (historyk, teoretyk animacji).

Bordżomi 1990

Turniej kołowy
Dogrywka o I miejsce: Xie Jun – A.Marić 4½ – 2½

Szanghaj 1992

Turniej dwukołowy, 16 rund
Finałowy mecz pretendentek: N.Ioseliani – Z.Polgar 6 – 6, Ioseliani awansowała w wyniku losowania.

Tilburg 1994

Turniej dwukołowy, 16 rund
Dogrywka o I miejsce: Z.Polgar – M.Cziburdanidze 5½ – 1½

Groningen 1997

Turniej dwukołowy, 18 rund
Ketino Kachiani wycofała się po 10 rundach

System kołowy – sposób rozgrywania zawodów sportowych w dyscyplinach, w których rywalizacja polega na bezpośrednich pojedynkach pomiędzy uczestnikami. W systemie kołowym każdy uczestnik gra kolejno ze wszystkimi przeciwnikami. Ten sposób rozgrywek nazywany jest również systemem każdy z każdym, w anglojęzycznej literaturze round-robin.

Źródła

W.Litmanowicz, J.Giżycki, "Szachy od A do Z", Warszawa 1987, str. 956-977

The World Chess Championship

The World Chess Championship for Women

Zobacz też

szachowe mecze pretendentów

szachowe turnieje międzystrefowe