Szafran wiosenny - Polski Serwis Naukowy

Subsp. vernus

Szafran wiosenny, krokus wiosenny (Crocus vernus (L.) Hill) – gatunek bulwiastej byliny należącej do rodziny kosaćcowatych. Występuje w naturze w Europie Środkowej (przez Polskę i Niemcy biegnie północna granica zasięgu), na wschodzie sięga Ukrainy, na południu Bałkanów i Włoch, na zachodzie Hiszpanii i Francji. Poza tym rozpowszechniony w uprawie. Oprócz typowej formy w uprawie istnieją mieszańce z innymi gatunkami.

Taksonomia (gr. taktis=układ, porządek + nomos=prawo) – poddyscyplina systematyki organizmów, nauka o zasadach i metodach klasyfikowania, w szczególności o tworzeniu i opisywaniu jednostek systematycznych (taksonów) i włączaniu ich w układ kategorii taksonomicznych.

Gatunek (łac. species) – termin stosowany w biologii w różnych znaczeniach, zależnie od kontekstu, w jakim występuje. Najczęściej pod pojęciem gatunku rozumie się:

Systematyka i zmienność

Systematyka tego gatunku jest niejasna. Niektórzy autorzy wyróżniają wiele jego odmian, które w niektórych ujęciach taksonomicznych podnoszone są do rangi podgatunków lub oddzielnych gatunków. Według World Checklist of Selected Plant Families ma on 2 podgatunki:

Bylina (łac. herba perennis) - roślina zielna żyjąca więcej niż dwa lata i zwykle wielokrotnie w tym czasie wydająca nasiona bądź zarodniki (wyjątkiem są zakwitające raz hapaksanty). Byliny wraz z krzewinkami, krzewami i drzewami określane są mianem roślin wieloletnich.

Rośliny ozdobne - jednoroczne, dwuletnie lub wieloletnie rośliny, także drzewa i krzewy o dużych walorach dekoracyjnych np. o pięknych i ciekawych kwiatach, owocach, ulistnieniu, zabarwieniu pędów, pokroju, a także interesujących właściwościach.

C. vernus subsp. albiflorus (Kit. ex Schukt.)Ces.

C. vernus subsp. vernus

Występujący w Polsce krokus spiski (Crocus vernus subsp. scepusiensis (Rehmer & Wol.) Soják) i wyróżniany przez niektórych autorów jako oddzielny gatunek, jest według tej listy tylko podgatunkiem krokusa wiosennego - Crocus vernus subsp. vernus.

Karol Linneusz, szw. Carl von Linné, łac. Carolus Linnaeus (ur. 23 maja 1707 w Råshult, zm. 10 stycznia 1778 w Uppsali) – szwedzki przyrodnik, profesor uniwersytetu w Uppsali.

Mieszaniec, inaczej krzyżówka, hybryda, hybryd (łac. hybrida) – osobnik powstały w wyniku skrzyżowania dwóch organizmów rodzicielskich należących do innych ras, odmian, podgatunków, gatunków lub rodzajów. Mieszańce uzyskiwane są na drodze rozmnażania płciowego lub wegetatywnego.

Morfologia

Niska bylina cebulkowa o wysokości do 10 cm. Kwitnie wczesną wiosną, z każdej cebulki wydając jeden tylko kwiat. U dziko rosnących form kwiaty są barwy białej, różowej lub purpurowej, u uprawianych kultywarów również żółte i niebieskie, istnieją też kwiaty pasiaste .

Odmiana (łac. morpha) – kategoria systematyczna niższa od podgatunku, wyższa od formy. Wyróżniana na podstawie zbioru cech stanowiących odchylenie od wzorca gatunku, występującego u dużej grupy osobników. Jako odmianę klasyfikuje się grupę osobników tworzących mniej lub bardziej wyraźny wariant lokalny gatunku, ukształtowany zwykle pod specyficznym wpływem środowiska (za odmianę może zatem zostać uznana rasa ekologiczna, ekotyp lub ekodem). Odmiany danego gatunku mogą się swobodnie krzyżować między sobą.

Geofity cebulkowe – jedna z form życiowych roślin wieloletnich– bylin. Nazwa geofit pochodzi od greckich słów: ge (γε) = ziemia, phyton = roślina. Geofity cebulkowe to rośliny, których pączki odnawiające znajdują się w podziemnych cebulkach, w nich też gromadzą się zapasy pokarmowe, niezbędne do przetrwania niesprzyjającego wegetacji roślin okresu zimowego lub suszy. Geofity cebulkowe występują głównie w klimacie umiarkowanym. Na zimę u roślin tych obumiera cały nadziemny pęd, a zimę przetrwa tylko znajdująca się pod ziemią cebulka. Na wiosnę, korzystając ze zgromadzonych w niej zapasów pokarmowych odradza się nowy pęd nadziemny. Do geofitów cebulkowych należą m.in. takie gatunki, jak: lilia bulwkowata (Lilium bulbiferum), mieczyk dachówkowaty (Gladiolus imbricatus).

Zastosowanie

Roślina ozdobna – popularna roślina sadzona w ogródkach skalnych lub na trawnikach. Najbardziej ceniona w produkcji kwiaciarskiej.

Przypisy

Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-06-09].
Crocus vernus (ang.). Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2009-04-04].
Royal Botanic Garden. [dostęp 2010-01-27].
zbiorowe: A-Z encyklopedia. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 978-3-8331-1916-3.

Szafran wiosenny w Gorcach