Szar Płanina - Polski Serwis Naukowy

Szar Płanina z Macedonii

Ljuboten

Jezioro Bogovinje

Szar Płanina w Macedonii

Szar Planina, Szarska Planina (serb. Šar Planina, serb. w cyrylicy i maced. Шар Планина, alb. Malet e Sharrit) – zrębowe pasmo górskie na Półwyspie Bałkańskim.

Pod względem politycznym pasmo to znajduje się na terytorium Kosowa, południowej Serbii, północno-wschodniej Albanii i północno-zachodniej Macedonii. Rozciąga się na długości około 100 kilometrów, z południowego zachodu na północny wschód. Najwyższym szczytem pasma jest Titow Wrw, który osiąga wysokość 2747 metrów. Na północy pasmo to graniczy z Górami Dynarskimi, na zachodzie z górami Korab, na południu z pasmem Pindos, na drugim krańcu Macedonii leży Masyw Rodopski. Znajdują się tu lasy, łąki górskie; tereny narciarskie.

Brezovica (Брезовица) – miasto położone w południowym Kosowie (Gnjilane) na wysokości od 900 m do 2,5 km nad poziomem morza. W latach 1995-2006 wchodziło w skład Serbii i Czarnogóry, a od 2006 roku w skład Serbii. Po 17 lutego 2008 Brezovica znalazła się w granicach Kosowa, które jednostronnie ogłosiło niepodległość.

Serbia, Republika Serbii (serb. Република Србија) – państwo w południowej Europie, powstałe 5 czerwca 2006 roku po rozpadzie państwa Serbii i Czarnogóry. Stolicą jest Belgrad. Serbia graniczy z Węgrami na północy, Rumunią i Bułgarią na wschodzie, Macedonią i Albanią na południu oraz z Czarnogórą, Chorwacją i Bośnią i Hercegowiną na zachodzie.

Szczyty

Titow Wrw – 2747 m,

Mal Turčin – 2702 m,

Borisławec – 2662 m,

Peskovi – 2651 m,

Dzini Beg – 2610 m,

Ezerska Chuka – 2604 m,

Maja bardhë e Jezercës – 2590 m,

Maja e Zezë – 2585 m,

Big Vraca – 2582 m,

Isa Aga – 2555 m,

Guri i Zi – 2536 m,

Kobilica – 2528 m,

Piribeg – 2524 m,

Ljuboten – 2498 m,

Maja Livadh – 2497 m,

Zallina – 2493 m,

Mal Vraca – 2483 m,

Kara Nikolla – 2409 m,

Tumba – 2346 m,

Gemitash – 2183 m,

Kalabak – 2174 m,

Maja Ksulje e Priftit – 2092 m.

Szar Płanina w Kosowie

W Kosowie znajduje się największa część pasma, aż 43% całkowitej powierzchni łańcucha. Góry te zajmują południowe i południowo-wschodnie rejony Kosowa. Obszary te obfitują w jeziora, szczególnie w rejonach na południe od miejscowości Dragaš. Główny ośrodek narciarski – Brezovica, położony na wysokości między 900 a 2524 m n.p.m., znajduje się w północno-wschodnim zakątku części kosowskiej.

Język albański – język indoeuropejski z grupy satem, którym posługuje się ok. 6,2 mln Albańczyków zamieszkujących Albanię (3,6 mln), Kosowo (1,7 mln), Macedonię (450 tys.), a także Włochy (Arboresze) i Grecję (Arwanici). W Albanii, Kosowie i Macedonii posiada on status języka urzędowego.

Język serbski (cрпски, srpski) – jedna z uregulowanych wersji dialektu sztokawskiego, używana głównie przez Serbów i Czarnogórców w Serbii, Czarnogórze, Bośni i Hercegowinie oraz w innych krajach.

Szczyty Ljuboten i Skopska Crna Gora tworzą wąwóz Kačanik (alb. Gryka e Kaçanikut, serb. Качаничка клисура – Kačanička klisura). Dolina Sirinić oddziela pasmo Szar od masywu góry Nerodimka. W Kosowie znajduje się też Park Narodowy Szar Płanina. Miejscowości położone w pobliżu gór:

Dragaš (serb. - cyrylica Драгаш, alb. Dragash lub Sharri) - miasto w południowym Kosowie (region Prizren), liczy około 10 tys. mieszkańców (2006). Burmistrzem miasta jest Halim Shemsidini.

Kozica, kozica północna (Rupicapra rupicapra) – ssak z rodziny krętorogich (Bovidae), zamieszkujący wysokie góry, takie jak Alpy, Kaukaz, Taurus, Bałkany, Karpaty Wschodnie oraz Tatry. Jeden z dwóch gatunków z rodzaju Rupicapra – drugi to kozica pirenejska, zamieszkujący Pireneje, Apeniny i Góry Kantabryjskie.

Prizren – największe miasto w regionie,

Jeziora w kosowskiej części Szar Płaniny:

Wielkie Jažinačko,

Małe Jažinačko,

Šutmansko,

Niższe Defsko,

Štrbačko,

Czarny Vir,

Donji Vir,

Blateško,

Wyższe Defsko.

Park narodowy

Park Narodowy Szar Płanina znajduje się w Kosowie i zajmuje powierzchnię ok. 380 km². Obejmuje północne zbocza pasma. Występują tu gatunki endemiczne np. sosna rumelijska. Co do fauny to występują tu między innymi: ryś, niedźwiedź, kozica, wilk, sarna, dzik i inne.

Sarna, sarna europejska (Capreolus capreolus) – gatunek ssaka parzystokopytnego z rodziny jeleniowatych. Jedno z ważniejszych zwierząt łownych Europy. Samica jest nazywana kozą, samiec rogaczem lub kozłem, młode zaś koźlętami.

Borisławec (mac. Бориславец) - szczyt w górach Szar Płanina. Leży w Macedonii, blisko granicy z Kosowem, na południe od najwyższego szczytu pasma Titow Wrw. Jest to trzeci co do wysokości szczyt Szar Płaniny.

Bibliografia

Szar Płanina