Szczękogębe - Polski Serwis Naukowy

Szczękogębe (Gnathostomulida) – typ bardzo drobnych zwierząt morskich. Długość ciała od 40 μm do 4 mm. Typ obejmuje około 100 gatunków szeroko rozprzestrzenionych, żyjących albo pomiędzy ziarnami piasku dna morskiego albo pomiędzy cząsteczkami mułów. Występują przeważnie w strefach płytkich, najczęściej na głębokości do 25 m, rzadko głębiej. Najczęściej występują masowo. Są niewrażliwe na warunki tlenowe, spotyka się je w środowiskach krańcowo ubogich w tlen, bogatych w siarczki. Poruszają się aktywnie pomiędzy ziarnami piasku lub cząstkami osadów morskich, za pomocą rzęsek i ruchów całego ciała, niektóre formy także pływają.

Siarczki – związki chemiczne zawierające atom lub atomy siarki na stopniu utlenienia −II. Związki zawierające dwa lub więcej atomów siarki połączonych w łańcuch -S-S-... noszą nazwę "wielosiarczki".

Gatunek (łac. species) – termin stosowany w biologii w różnych znaczeniach, zależnie od kontekstu, w jakim występuje. Najczęściej pod pojęciem gatunku rozumie się:

Cechą charakterystyczną u przedstawicieli tej grupy zwierząt jest występowanie w jamie gębowej aparatu szczękowego (kutykularne szczęki), służącego do zgarniania pokarmu. Od tego aparatu wywodzi się nazwa typu. Szczękogębe nie mają układu oddechowego, odbytu i układu krwionośnego. Są obojnakami z rozwojem prostym.

Zwierzęta (Animalia) – królestwo obejmujące wielokomórkowe organizmy cudzożywne o komórkach eukariotycznych, bez ściany komórkowej, w większości zdolne do aktywnego poruszania się. Są największym i najbardziej zróżnicowanym gatunkowo królestwem organizmów. Największą grupę zwierząt stanowią bezkręgowce, a wśród nich owady. Drugą, obok bezkręgowców, grupą zwierząt są kręgowce. Wśród nich tradycyjnie wyróżnia się ryby, płazy, gady, ptaki i ssaki, do których należy również człowiek. Najstarsze znaleziska kopalne zwierząt – morskie zwierzęta o miękkich ciałach – pochodzą z końca prekambru, neoproterozoiku (fauna ediakarańska – 630 do 542 mln lat temu), natomiast skamieniałości strunowców – z kambru i ordowiku. W kambrze, około 500 mln lat temu, występowali już przedstawiciele wszystkich znanych obecnie typów bezkręgowców.

Wydawnictwo Naukowe PWN SA – polskie wydawnictwo z siedzibą w Warszawie, założone w 1951, w obecnej formie prawnej działające od 1997. Jednostka dominująca grupy kapitałowej, w skład której wchodzi kilkanaście przedsiębiorstw, głównie wydawnictw.

Systematyka

Filogeneza tej grupy nie została ustalona. Klasyfikacja szczękogębych oparta jest na budowie szczęk, plemników i układu rozrodczego. Wyróżniono dwie grupy, zwykle klasyfikowane w randze rzędów:

Bursovaginoidea

Filospermoidea

Przypisy

↑ Gnathostomulida w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)

Bibliografia

Czesław Jura: Bezkręgowce : podstawy morfologii funkcjonalnej, systematyki i filogenezy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007. ISBN 978-83-01-14595-8.

Janet Moore: Wprowadzenie do zoologii bezkręgowców. Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2011. ISBN 978-83-235-0503-7.

Zoologia : bezkręgowce. T. 1. Red. nauk. Czesław Błaszak. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009. ISBN 978-83-01-16108-8.