Szczekociny - Polski Serwis Naukowy

Szczekociny – miasto w woj. śląskim, w powiecie zawierciańskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Szczekociny. Miasteczko położone jest nad rzeką Pilicą na obszarze Niecki Włoszczowskiej, będącej częścią Niecki Nidziańskiej. Według danych z 20 grudnia 2007 roku Szczekociny miały 4017 mieszkańców.

Niecka Włoszczowska (342.14) – południowa część Wyżyny Przedborskiej. Położona jest po obu stronach Pilicy, na obszarze województw: świętokrzyskiego i śląskiego.

Województwo kieleckie – województwo istniejące w okresie II Rzeczypospolitej, PRL oraz III Rzeczypospolitej. Utworzone 2 sierpnia 1919 na mocy ustawy tymczasowej o organizacji władz administracyjnych II instancji. Granice tego województwa zmieniały się w 1938, 1945, 1950 i 1975 roku. W czasie reformy administracyjnej w 1999 zostało zlikwidowane. Po reformie większa część jego obszaru znalazła się w województwie świętokrzyskim.

Historia

Prawa miejskie nadano Szczekocinom w 1398 roku.

6 czerwca 1794 pod Szczekocinami (na polach wsi Wywła) rozegrała się jedna z największych bitew powstania kościuszkowskiego. Dowodzone przez Tadeusza Kościuszkę wojska polskie zostały pokonane przez połączone siły rosyjsko-pruskie. W bitwie pod Szczekocinami zginęli generałowie Wodzicki i Grochowski, a śmiertelnie ranny został bohaterski chłop, bohater spod Racławic, Bartosz Głowacki.

Województwo śląskie – jedno z 16 województw, jednostka samorządu terytorialnego i jednostka podziału administracyjnego Polski, obejmująca wschodnią część historycznych ziem Górnego Śląska, polską część Śląska Cieszyńskiego i część zachodniej Małopolski, w tym Zagłębie Dąbrowskie i Zagłębie Krakowskie.

Dow (Dov, Dob) Ber (Beer, Berisz, Berush) Meisels (ur. 1798 w Szczekocinach, zm. 15 lutego 1878 w Warszawie) - rabin krakowski, następnie warszawski, opowiadał się za udzielaniem poparcia przez Żydów Polakom walczącym z Rosjanami, sympatyzował z powstaniami narodowowyzwoleńczymi.

3 września 1939 pod Szczekocinami zwycięską walkę z wojskami niemieckimi stoczył 8 Pułk Ułanów Księcia Józefa Poniatowskiego.

W 1942 roku około 1500 Żydów ze Szczekocin zostało wywiezionych do Treblinki i tam zamordowanych.

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. częstochowskiego, a przed 1975 do woj. kieleckiego.

Turystyka

Szczekociny są punktem początkowym żółtego szlaku turystycznego prowadzącego do Moskorzewa.

Barok (z por. barroco – "perła o nieregularnym kształcie", lub z fr. baroque – "bogactwo ozdób") – główny kierunek w kulturze środkowo i zachodnioeuropejskiej, którego trwanie datuje się na zakres czasowy od końca XVI wieku do XVIII wieku. Barok obejmował wszystkie przejawy działalności literackiej i artystycznej, a także filozofię i architekturę. U jego podstaw leżał sprzeciw wobec renesansowego klasycyzmu, głęboka religijność, mistycyzm i egzystencjalny niepokój.

Miasto (od prasłow. *městьce, *mě́sto "miejsce", łac. civitas) – historycznie ukształtowana jednostka osadnicza charakteryzująca się dużą intensywnością zabudowy, małą ilością terenów rolniczych, ludnością pracującą poza rolnictwem (w przemyśle lub w usługach) prowadzącą specyficzny miejski styl życia.

Organizowane są również turystyczno-rekreacyjne spływy kajakowe po Pilicy, które są wielką atrakcją turystyczną dla mieszkańców Szczekocin i pobliskich miejscowości.

Zabytki

Barokowo-klasycystyczny zespół pałacowy Dembińskich zbudowany w latach 70. XVIII wieku przez Jana Ferdynanda Naxa, otoczony parkiem z końca wieku XVIII (po II wojnie światowej w pałacu mieściło się liceum z internatem)

Kościół parafialny pw. św. Bartłomieja, powstały ok. 1680, przebudowany w stylu wczesnoklasycystycznym w 1780 przez Urszulę Dembińską (ks. Jan Wiśniewski „W historycznym opisie kościołów” podaje, że kościół zbudowany był w 1450 roku przez Odrowąża ze Szczekocin, podkanclerza koronnego)

Synagoga z początku XX wieku

Związani ze Szczekocinami

Dow Ber Meisels – rabin Krakowa i Warszawy

Władysław Strzemiński oraz Katarzyna Kobro – artyści konstruktywistyczni, zamieszkali w Szczekocinach w latach 1924-1926

Paweł Jasienica – polski pisarz historyczny, zamieszkały w Szczekocinach w latach 1946-1955

Fotografie ze Szczekocin

Pałac Dembińskich

Miasta partnerskie

Adony, (Węgry)

Jelšava, (Słowacja)

Zobacz też

Stary cmentarz żydowski w Szczekocinach

Nowy cmentarz żydowski w Szczekocinach

Przypisy

Urząd Statystyczny w Katowicach; Ludność, ruch naturalny i migracje w I półroczu 2008 r.[1]
Karnicka Z., "Kalendarium życia i twórczości", [w:] "Władysław Strzemiński 1893-1952. W setną rocznicę urodzin.", Łódź 1994, s 65-66.
Sebastian Reńca [w:] http://czestochowa.naszemiasto.pl/archiwum/1492040,rodzina-z-innej-bajki,id,t.html