Szczelina oczodołowa górna - Polski Serwis Naukowy

Prawy oczodół. Widoczne nerwy wychodzące ze szczeliny oczodołowej górnej

Szczelina oczodołowa górna (łac. fissura orbitalis superior) – otwór w czaszce łączący oczodół ze środkowym dołem czaszki. Jest to trójkątny otwór znajdujący się w kości klinowej. Od góry ograniczony jest przez skrzydło większe kości klinowej (ala major ossis sphenoidalis), od dołu przez skrzydło mniejsze kości klinowej (ala minor ossis sphenoidalis). Przyśrodkowe ograniczenie szczeliny stanowi trzon kości klinowej (corpus ossis sphenoidalis). Od boku na wąskim obszarze ogranicza ją także kość czołowa. Nieco ku tyłowi od dolnego brzegu szczeliny oczodołowej górnej znajduje się otwór okrągły. Jest on od niej oddzielony niewielką beleczką kostną. Ponadto część dolna szczeliny łączy się z tylną częścią szczeliny oczodołowej dolnej. W obrębie szczeliny oczodołowej górnej okostna oczodołu przechodzi w blaszkę opony otaczającą zatokę jamistą i w blaszkę opony środkowego dołu czaszki.

Szczelina oczodołowa dolna (łac. fissura orbitalis inferior) - szczelinowata przestrzeń łącząca oczodół z innymi przestrzeniami twarzoczaszki. Zamknięta jest ona (podobnie jak szczelina oczodołowa górna) tkanką łączną oraz okostną, a struktury przechodzące przez nią przebijają łącznotkankowe zamknięcie zmierzając do oczodołu. Szczelina oczodołowa dolna jest nieregularnego kształtu. Leży ona na granicy ściany bocznej i dolnej oczodołu. W części górno-bocznej ogranicza ją skrzydło większe kości klinowej, a od dołu i części przyśrodkowej powierzchnia oczodołowa szczęki. Ponadto przyśrodkowo łączy się ona z dołem skrzydłowo-podniebiennym, a bocznie z dołem podskroniowym.

Oczodół (łac. orbita) - jama kostna pomiędzy mózgoczaszką a trzewioczaszką, w której umieszczona jest gałka oczna. Występuje parzyście. Oczodół ma kształt stożka, którego podstawę tworzy wejście do oczodołu. U góry wejście do oczodołu ogranicza brzeg nadoczodołowy kości czołowej, u dołu-szczęka i kość jarzmowa, tworząc brzeg podoczodołowy. Wierzchołek oczodołu, w którym mieści się kanał wzrokowy, skierowany jest do trzonu kości klinowej. Oczodół ograniczają cztery ściany: górna (sklepienie), przyśrodkowa, boczna i dolna (dno). W odcinku przednio-bocznym sklepienia oczodołu znajduje się dół gruczołu łzowego. W pobliżu wejścia do oczodołu na ścianie przyśrodkowej leży dół woreczka łzowego, przechodzi on ku dołowi w kanał nosowo-łzowy.Na dnie oczodołu znajduje się szczelina oczodołowa górna przez którą przebiega nerw wzrokowy , nerwy współczulne oraz tętnica oczna która jest rozgałęzieniem tętnicy szyjnej oraz szczelina oczodołowa dolna której zawartością są żyły oczodołu.Kości tworzące oczodół to: kość czołowa , kość klinowa , kość sitowa , kość łzowa (najmniejsza kość trzewioczaszki) , kość szczękowa , kość podniebienna , kość jarzmowa.

Szczelina oczodołowa górna oznaczona nr 3

Szczelina oczodołowa górna i dolna oraz kanał wzrokowy; lewy oczodół
1 - nerw wzrokowy
2 - tętnica oczna
3 - pierścień ścięgnisty wspólny
4 - nerw łzowy (V1)
5 - nerw czołowy (V1)
6 - nerw bloczkowy (IV)
7 - żyła oczna górna
8 - górna gałąź nerwu okoruchowego (III)
9 - nerw nosoworzęskowy (V1)
10 - nerw odwodzący (VI)
11 - dolna gałąź nerwu okoruchowego (III)
12 - żyła oczna dolna
13 - kanał wzrokowy
14 - szczelina oczodołowa górna
15 - szczelina oczodołowa dolna

Zawartość

Przez szczelinę oczodołową górną przechodzą ważne struktury anatomiczne, które zmierzają ze środkowego dołu czaszki z zatoki jamistej, leżącej tuż za szczeliną:

Kość klinowa (łac. os sphenoidale), nieparzysta kość, tworząca część środkową podstawy czaszki, jest wklinowana pomiędzy inne kości. Od przodu łączy się z kością czołową i kośćmi twarzy (z kością podniebienną, szczęką i z kością jarzmową), z boku z kośćmi skroniowymi, a z tyłu z kością potyliczną. Kość klinowa swoim kształtem przypomina motyla. Składa się z trzonu, ze skrzydeł większych i mniejszych oraz z wyrostków skrzydłowatych.

Tętnica oponowa środkowa (łac. arteria meningea media) – najsilniejsza gałąź tętnicy szczękowej, odchodząca prawie pionowo w jej pierwszej (żuchwowej) części.

włókna współczulne splotu jamistego

Ponadto przez szczelinę przechodzą także naczynia:

żyła oczna górna

żyła oczna dolna – jej gałąź górna

tętnica oczna- niestale

Przez szczelinę oczodołową górną mogą także przebiegać:

gałęzie tętnicy oponowej środkowej

gałązki końcowe tętnicy szczękowej

Czasami w obręb szczeliny oczodołowej górnej mogą wpuklać się uchyłki zatoki jamistej.

Opony mózgowo-rdzeniowe (łac. meninges l. poj. meninx) – błony zbudowane z tkanki łącznej zbitej otaczającej mózgowie oraz rdzeń kręgowy. Ich funkcją jest ochrona mózgowia przed urazami mechanicznymi, a płyn mózgowo-rdzeniowy znajdujący się między nimi pełni funkcje amortyzacyjne.

Nerw bloczkowy (łac. nervus trochlearis) - IV nerw czaszkowy. Ma charakter ruchowy, unerwia mięsień skośny górny w oczodole. Jego jądro ruchowe leży w nakrywce śródmózgowia. Wychodzi on z śródmózgowia na jego grzbietowej powierzchni, poniżej wzgórka dolnego blaszki pokrywy, bocznie od wędzidełka zasłony rdzeniowej górnej. Dalej kieruje się na powierzchnię podstawną mózgu, biegnie w bocznej ścianie zatoki jamistej, natępnie przez szczelinę oczodołową górną wnika do oczodołu. Porażenie tego nerwu powoduje zez zbieżny z odchyleniem gałki ocznej ku górze.

Zobacz też

zespół szczeliny oczodołowej górnej

szczelina oczodołowa dolna

Bibliografia

A. Bochenek, M. Reicher Anatomia człowieka. tom I. PZWL, Warszawa 1989. ISBN 83-200-1230-9

Przypisy

Behrang Amini: ["http://roentgenrayreader.blogspot.com/2010/01/annulus-of-zinn.html" "Annulus of Zinn"]. [dostęp 2011-12-21].

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.

Nerw okoruchowy (łac. nervus oculomotorius) – III nerw czaszkowy. Ma charakter mieszany - zawiera włókna ruchowe, autonomiczne (parasympatyczne) oraz czuciowe. Jest nerwem ruchowym gałki ocznej. Unerwia mięsień dźwigacz powieki górnej oraz wszystkie mięśnie zewnętrzne oka, z wyjątkiem mięśni prostego bocznego i skośnego górnego. W skład nerwu okoruchowego wchodzą także włókna przywspółczulne, unerwiające zwieracze źrenicy. Posiada też włókna czuciowe przebiegające od unerwianych przez niego mięśni.

Okostna (łac. Periosteum) - włóknista błona ochraniająca kość od zewnątrz, jest silnie unaczyniona (odżywia kość) i unerwiona. Znajdują się w niej tzw. komórki kościotwórcze, od których zaczyna się wytwarzanie tkanki kostnej w okresie wzrastania kości lub po ich złamaniu. Pozwala na przyrost kości na grubość. Okostna ma za zadanie chronić i regenerować uszkodzoną tkankę kostną, szczególnie w okresie wzrostu oraz złamania.