Szczetnice - Polski Serwis Naukowy

Szczetnice, długoryjkowe (Echiura) – grupa dwubocznie symetrycznych, niesegmentowanych zwierząt bezkręgowych z wtórną jamą ciała, przez długi czas klasyfikowana w randze typu, a obecnie coraz częściej w randze gromady w typie pierścienic. Obejmuje około 150 gatunków wyłącznie morskich zwierząt, zamieszkujących zarówno strefy płytkie, jak i głębokie rowy oceaniczne (Vitjazema spp. były wyciągnięte z głębokości poniżej 10 tys. metrów w Rowie Filipińskim) w wodach zarówno tropikalnych, jak i umiarkowanych czy subarktycznych. Prowadzą mało ruchliwy, denny tryb życia, ryjąc w mule bądź chowając się w szczelinach dna morskiego. Mają niesegmentowane ciało, jednolitą wtórną jamę ciała i występuje w ich rozwoju larwa trochofora. Brak metamerii wskazuje na prymitywność ich budowy.

Dymorfizm płciowy – jeden z rodzajów dymorfizmu przejawiający się różnicami w morfologii, fenotypie samicy i samca jednego gatunku (np. różnica w wielkości i kształcie ciała i/lub ubarwieniu). Dymorfizm płciowy o różnym natężeniu jest powszechny wśród zwierząt i wynika z różnego fizjologicznego przeznaczenia danych płci w procesie przedłużania gatunku.
Gonada, gruczoł płciowy, gruczoł rozrodczy – występujący u zwierząt narząd płciowy produkujący męskie bądź żeńskie komórki rozrodcze (gamety). Gonady umożliwiają rozmnażanie płciowe. U niektórych zwierząt występują samodzielnie (parzydełkowce, niektóre wirki), u pozostałych wchodzą w skład układu rozrodczego. Gonady żeńskie nazywane są jajnikami, a męskie – jądrami. U większości zwierząt gonady występują parzyście. Jedna gonada, najczęściej jajnik, spotykana jest u niektórych bezkręgowców oraz u ptaków. Koralowce i tasiemce wytwarzają większe ilości gonad.

Budowa

Rozmiary ich ciała wynoszą od 3 do 185 cm (z wyciągniętym ryjkiem). Na przednim końcu ciała jest długi niewciągalny ryjek. U jego podstawy położony jest otwór gębowy, a na tylnym końcu ciała otwór odbytowy. Ryjek bywa niekiedy rozdwojony na końcu. Powierzchnia brzuszna ryjka jest nieco wgięta i pokryta rzęskami, które napędzają wodę z małymi cząsteczkami pokarmowymi do otworu gębowego. W tyle za otworem gębowym położone są na brzusznej powierzchni dwie duże szczecinki, tylny zaś koniec ciała opasany jest dwoma wieńcami małych szczecinek. Ciało ich okrywa jednowarstwowy nabłonek, wydzielający na swej powierzchni oskórek. Pod oskórkiem jest wór powłokowo-mięśniowy. Nabłonek otrzewnowy ogranicza obszerną jednolitą jamę ciała.

Trochofora (trochophora), rzęsokrążek – pelagiczna, zwykle wolno żyjąca larwa wielu pierwoustych, m.in. sikwiaków, szczetnic, wieloszczetów, części mięczaków i segmentowców. Charakteryzuje się obecnością układu wieńców rzęsek. Osiąga rozmiary od kilkudziesięciu do kilkuset μm.
Metameria, segmentacja – podział ciała zwierząt dwubocznie symetrycznych wzdłuż głównej osi na szereg mniej lub bardziej niezależnych morfologicznie i fizjologicznie odcinków (metamerów) o powtarzającym się, pierwotnie podobnym planie budowy. Wyróżnia się metamerię zupełną obejmującą całe ciało i zewnętrzną lub wewnętrzną. Znaczne podobieństwo poszczególnych segmentów określa się mianem metamerii homonomicznej, a ich duże zróżnicowanie nazywane jest metamerią heteronomiczną.

Układ pokarmowy

Układ ten tworzy długi, kręty w jamie ciała przewód, składający się z jelita przedniego, środkowego i tylnego, otwierającego się odbytem na tylnym końcu ciała. Dzięki takiemu krętemu przebiegowi długość jelita przewyższa nawet dziesięciokrotnie długość ciała. Do jelita tylnego wpada para jego uwypukleń – worków odbytowych (analnych). Mają one 12-300 lejków migawkowych, które otwierają się do jamy ciała, a drugim końcem do jamy worka odbytowego. Worki te służą do oddychania i wydalania.

Wieloszczety (Polychaeta) – gromada (ok. 10 000 opisanych gatunków, szacunkowa liczba wszystkich gatunków - 150 000) z typu pierścienic, wśród gromad skąposzczetów i pijawek charakteryzują się największymi zmianami aromorficznymi, szczególnie u drapieżnych form:
Bezkręgowce (Invertebrata) – zespół wszystkich grup zwierzęcych o rozmaitych planach budowy i różnym pochodzeniu, przeciwstawiany potocznie kręgowcom (Vertebrata). Jest to sztuczna jednostka systematyczna grupująca zwierzęta wielokomórkowe (Metazoa), wyodrębniane na podstawie negatywnej cechy diagnostycznej – braku szkieletu wewnętrznego (osiowego) w postaci kręgosłupa i czaszki. Pozostałe cechy, którymi określa się bezkręgowce nie są jednoznaczne. Do bezkręgowców należy 97–99% współcześnie występujących zwierząt. Liczba opisanych gatunków przekracza 1 milion.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)