Szczyrbskie Jezioro - miejscowość - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy miejscowości. Zapoznaj się również z: Szczyrbskie Jezioro (jezioro).

Na mapach: 49°07′N 20°04′E / 49.117, 20.067

Szczyrbskie Jezioro (słow. Štrbské Pleso, niem. Tschirmer See, węg. Csorbató) – miejscowość u podnóża Tatr Wysokich na Słowacji. Położone na południowym brzegu jeziora o tej samej nazwie Szczyrbskie Jezioro (słow. Štrbské pleso – drugi człon małą literą w odróżnieniu od nazwy miejscowości) i otoczone lasem świerkowym, zniszczonym jednak bardzo przez huraganowy wiatr w 2004. Ośrodek turystyczny i sportów zimowych (duża skocznia narciarska – nieczynna K120 oraz normalna K90), na których w 1970 roku rozgrywano Mistrzostwa Świata w Skokach Narciarskich. Osada jest położona na wysokości 1315-1385 m n.p.m.

Wodospad Skok (słow. vodopád Skok, Skok) – wodospad na potoku Młynica w Dolinie Młynickiej w słowackich Tatrach Wysokich. Nazwa wodospadu pochodzi od słowa skok, które w języku słowackim i w gwarze podhalańskiej oznacza wodospad, w językach południowosłowiańskich próg skalny, uskok, spiętrzenie. Znajduje się on na wysokim progu skalnym przegradzającym środkową część tej doliny. Ma wysokość około 25 m. Przy dużej wodzie na górnej krawędzi progu wodospad załamuje się, wyrzucając do przodu wodny prysznic (od tego właśnie pochodzi niemiecka nazwa tego wodospadu Schleerwasserfall). Wodospad najbardziej efektowny jest na początku lata tatrzańskiego, czyli w czerwcu, wyrzuca on wówczas średnio 880 litrów wody na sekundę. Ilość spływającej nim wody jest bardzo zmienna, w marcu na przykład jest to zaledwie 54 l/s. Przerażające wrażenie wywierał wodospad podczas wielkiej powodzi w 1958, gdy spływało nim ok. 30 tys. litrów wody na sekundę (wraz z toczonymi przez nią kamieniami).

Stary Smokowiec (słow. Starý Smokovec, niem. Altschmecks, węg. Ótátrafüred, 990 m n.p.m.) – miejscowość u podnóża Tatr Wysokich na Słowacji, część struktury administracyjnej miasta Wysokie Tatry. Położona jest przy Drodze Wolności, około 6 km na zachód od Tatrzańskiej Łomnicy.

Stan prawny

Szczyrbskie Jezioro w latach 1999-2007 należało administracyjnie do miasta Wysokie Tatry. Decyzją Sądu Najwyższego Republiki Słowackiej z 3 maja 2007 miejscowość weszła od 1 stycznia 2008 w skład gminy Szczyrba jako jedna z trzech części (Szczyrba, Tatrzańska Szczyrba, Szczyrbskie Jezioro). Senat Sądu Konstytucyjnego stwierdził jednak, że decyzja ta jest niezgodna z ustawą restytucyjną, dlatego Szczyrbskie Jezioro miało stać się z powrotem częścią Wysokich Tatr. Ostateczna decyzja Sądu Najwyższego przyznała miejscowość ponownie gminie Szczyrba.

Rozdroże przy Popradzkim Stawie (słow. Rázcestie pri Popradskóm plese) – rozdroże szlaków turystycznych w Dolinie Mięguszowieckiej w słowackich Tatrach Wysokich. Położone jest w lesie nad Popradzkim Stawem, na wysokości ok. 1510 m. Jest tutaj skrzyżowanie kilku szlaków turystycznych. Obok rozdroża znajduje się obudowany punkt, w którym znajdują się ładunki przygotowane do transportu do Schroniska pod Rysami. To wysoko położone schronisko nie ma drogi dojazdowej i całe niezbędne do jego funkcjonowania zaopatrzenie wynoszone jest na plecach przez słowackich nosiczów. Ci noszą przeważnie po 60 kg. Turyści też mogą dobrowolnie pomóc, pobierając przygotowane przy tym rozdrożu plecaki (o wadze 5-10 kg). W zamian przy schronisku otrzymują ciepłą herbatę.

Niżni Podkrywański Chodnik – znakowany zielono szlak turystyczny w słowackich Tatrach Wysokich od Szczyrbskiego Jeziora do Trzech Źródeł. Wykonany został w latach 1893-94 jako dwumetrowej szerokości droga dla wozów konnych. W latach 1957-66 wybudowano poniżej niej i równolegle do niej szeroką, asfaltową Tatrzańską Drogę Młodości. Stara droga przeznaczona została na pieszy szlak turystyczny. Niżni Podkrywański Chodnik prowadzi przez teren zalesiony, ale w 2004 znaczna część lasu została przez wiatr wyłamana, tak, że z wielu miejsc na szlaku rozciągają się szerokie widoki zarówno na Tatry, jak i na Liptów. Szlak jest przez turystów używany bardzo rzadko.

Historia

W roku 1872 Józef Szentivany, właściciel ziemski, wybudował na południowym brzegu Szczyrbskiego Jeziora myśliwską chatę, która stała się zarodkiem późniejszego turystycznego centrum Szczyrbskie Jezioro.

Droga będąca początkowym odcinkiem szlaku do Doliny Młynickiej, widoczne granie Soliska i Baszt

Kolejka zębata

Szczyrbskie Jezioro ze Schroniska na Solisku

Węgierskie Towarzystwo Karpackie w roku 1875 zainspirowało budowę schroniska turystycznego. W krótkim czasie powstały dalsze hotele i restauracje, sanatorium i kilka willi. W roku 1885 przyznano osadzie status uzdrowiska. Ukoronowaniem rozbudowy z czasów węgierskich było postawienie w 1906 roku hoteli Hviezdoslav i Krywań.

Rozdroże w Furkotnej Dolinie (słow. Rázcestie pod Furkotskou dolinou) – rozdroże szlaków turystycznych w Dolinie Furkotnej w słowackich Tatrach Wysokich. Znajduje się na tzw. Wyżnim Podkrywańskim Chodniku – fragmencie Magistrali Tatrzańskiej. Położone jest w górnoreglowym lesie na wysokości 1457 m n.p.m.

Jezioro – naturalny śródlądowy zbiornik wodny, którego występowanie uwarunkowane jest istnieniem zagłębienia (misy jeziornej), w którym mogą gromadzić się wody powierzchniowe, oraz zasilaniem przewyższającym straty wody wskutek parowania lub odpływu. Większość jezior występuje na obszarach zajmowanych niegdyś przez lodowiec. Woda z topniejącego lodowca wypełniała doliny i tworzyła jeziora. Powstanie mis jeziornych wiąże się przede wszystkim z procesami geologicznymi. Zasilanie należy natomiast przede wszystkim od warunków klimatycznych. Jezioro różni się od stawu występowaniem strefy afotycznej – światło nie dociera do dna uniemożliwiając tam rozwój roślinności.

W roku 1876 wybudowano drogę Tatrzańska Szczyrba – Szczyrbskie Jezioro (w roku 1921 dostosowano ją do ruchu samochodów). Natomiast w 1896 roku uruchomiono mniej więcej równoległą do drogi kolej zębatą, którą w roku 1933 zastąpiły autobusy. W roku 1885 wybudowano drogę między Szczyrbskim Jeziorem a Starym Smokowcem, a w roku 1911 oddano do użytku kolej elektryczną. Obecnie do Szczyrbskiego Jeziora można dojechać krótką drogą dojazdową od skrzyżowania na podtatrzańskiej Drodze Wolności.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Tatrzańska Droga Młodości (słow. Tatranská cesta mládeže) – droga na Słowacji, na znacznej części swojej długości biegnąca południowymi podnóżami Tatr, pomiędzy miejscowościami Szczyrbskie Jezioro i Liptowski Mikułasz, gdzie łączy się z międzynarodową drogą E-50. Została gruntownie przebudowana w latach 1957-66 przy udziale brygad studenckich i stąd pochodzi jej nazwa. Ma długość 49 km, różnica poziomów wynosi niemal 800 m. Droga ta stanowi przedłużenie Drogi Wolności w zachodnim kierunku. Główny jej odcinek do Liptowskiego Hradka jest w słowackiej sieci dróg oznaczony nr 537, krótki odcinek do Liptowskiego Mikulasza nr 18. Droga jest dobrze utrzymana i wyznaczone są przy niej miejsca parkingowe. W zimie warunki jazdy bywają czasami trudne. Przy niektórych przystankach wzdłuż tej drogi rozpoczynają się szlaki turystyczne prowadzące w Tatry.

Sytuacja po II wojnie światowej zmusiła do przebudowy hoteli na sanatoria antyastmatyczne, jednak w związku z przygotowaniami do narciarskich mistrzostw świata w 1970 roku postawiono nowoczesne budynki, aby zabezpieczyć odpowiednią liczbę noclegów i jadalni. Jednocześnie rozbudowano system komunikacji, łącznie z nową elektryczną „zębatką” z Tatrzańskiej Szczyrby, przejść, sklepów i usług, a przy wyjściu z Doliny Młynickiej powstało nowe centrum narciarskie. W roku 1976 oddano do użytku nowoczesny dom leczniczy Helios.

Bystra Ławka (słow. Bystré sedlo) – przełęcz tatrzańska położona na wysokości ok. 2300 m n.p.m., oddzielająca Furkot (Furkotský štít) od odchodzącej od niego w kierunku południowo-wschodnim Grani Soliska. Przez przełęcz od 1993 r. prowadzi szlak turystyczny oznaczony kolorem żółtym z Doliny Młynickiej do Furkotnej. Dawniej szlak prowadził przez sąsiednią przełęcz, położony ok. 200 m na północ Bystry Przechód (2314 m). Na wielu mapach zaznaczona jest jedna przełęcz Bystry Przechód, na innych podane są błędne wysokości.

Dolina Młynicka (słow. Mlynická dolina), dawniej błędnie nazywano ją Doliną Młynicy (Mlynica lub dolina Mlynica) – dolina położona na terenie słowackich Tatr Wysokich. Należy do większych dolin tatrzańskich, jej długość to ok. 6,0 km, a powierzchnia ok. 5,8 km².

W Szczyrbskim Jeziorze mieszkał Gustáv Nedobrý (1893–1966), jeden z założycieli wspinaczkowego klubu IAMES, organizator słowackiej turystyki, górskich przewodników i ratowników.

Ze szczytu dużej skoczni narciarskiej (K120) organizowane są skoki bungee.

Szlaki turystyczne

– czerwono znakowana Magistrala Tatrzańska od Rozdroża w Furkotnej Dolinie nad Szczyrbskie Jezioro, dalej wzdłuż jego brzegu i na północ w kierunku Popradzkiego Stawu.

Czas przejścia od rozdroża do Szczyrbskiego Jeziora: 40 min w obie strony

Czas przejścia ze Szczyrbskiego Jeziora do Rozdroża przy Popradzkim Stawie: 1:15 h, ↓ 1:05 h

– nad Popradzki Staw prowadzi też szlak zielony, odchodzący od czerwonego i używany w zimie. Czas przejścia ze Szczyrbskiego Jeziora nad staw: 1:15 h, ↓ 1:05 h

– żółty szlak zaczynający się na południowym brzegu Szczyrbskiego Jeziora i biegnący na północ do Doliny Młynickiej, stąd dalej aż na Bystrą Ławkę. Czas przejścia do Wodospadu Skok w Dolinie Młynickiej: 1:40 h, ↓ 1:10 h

– niebieski szlak rozpoczynający się przy stacji kolei elektrycznej i wiodący zachodnim brzegiem jeziora do Schroniska na Solisku (Chata pod Soliskom). Czas przejścia do schroniska: 1:55 h, ↓ 1:25 h

– zielony szlak (tzw. Niżni Podkrywański Chodnik rozpoczynający się na południowym krańcu jeziora i prowadzący na zachód powyżej Tatrzańskiej Drogi Młodości. Czas przejścia do Białego Wagu: 1 h w obie strony

Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Szczyrbskie Jezioro (miejscowość)

Przypisy

Mikuláš Argalács. Kronika. „Tatry”. 4 (26), s. 23. Tatrzański Park Narodowy. ISSN 0867-4531.
Mikuláš Argalács. Kronika. „Tatry”. 3 (29), s. 21. Tatrzański Park Narodowy. ISSN 0867-4531.

Bibliografia

Tomasz Nodzyński, Marta Cobel-Tokarska: Tatry Wysokie i Bielskie: polskie i słowackie. Warszawa: ExpressMap, 2007. ISBN 978-83-60120-88-0.

Linki zewnętrzne

Štrbské Pleso

Na mapach: 49°07′N 20°04′E / 49.117, 20.067

Słowacja, Republika Słowacka () – państwo śródlądowe w Europie Środkowej. Graniczy z Austrią (127 km), Polską (597 km), Czechami (240 km), Ukrainą (98 km) oraz Węgrami (678 km). Łączna długość granicy lądowej wynosi 1740 km. Do 1993 wchodziła w skład Czechosłowacji. Od maja 2004 kraj należy do Unii Europejskiej, a od 1 stycznia 2009 – do strefy euro. Stolicą państwa jest Bratysława, położona nad Dunajem przy granicy z Austrią i Węgrami.

Droga Wolności (słow. cesta Slobody) – przebiegająca na Słowacji, po południowej stronie Tatr droga od Łysej Polany do miejscowości Szczyrbskie Jezioro. Jej przedłużenie do Liptowskiego Mikułaszu stanowi Tatrzańska Droga Młodości. W sieci krajowych dróg oznaczana jest nr 67 (odcinek od Łysej Polany do miejscowości Tatrzańska Kotlina) i nr 537 od tej miejscowości do Liptowskiego Mikulasza. Jest to droga o bardzo ważnym znaczeniu, łącząca z sobą podtatrzańskie miejscowości stanowiące bazę dla turystyki i rekreacji, oraz wyloty dolin tatrzańskich, od których prowadzą znakowane szlaki turystyczne w głąb Tatr. Szosa prowadzi przez lasy i łąki u podnóża Tatr, ma jezdnię o szerokości 7,5 m, szerokość całej arterii wynosi 10-11 m. Na znacznej długości przebiega przez obszar TANAP-u. Zatrzymanie i postój dozwolone są tylko w wyznaczonych miejscach i na płatnych parkingach.